2017 was het jaar van #MeToo, Zwarte Piet en nepnieuws. In de kerstuitzending van EenVandaag gaan we in gesprek over deze hete hangijzers met politica Sylvana Simons, Margo Smit, ombudsman bij de Publieke Omroep en journalist en optimist Ralf Bodelier.
#MeToo
Het is de meest besproken hashtag van 2017: #MeToo. Onder deze hashtag delen mensen hun verhaal over seksueel grensoverschrijdend gedrag. Zelden deden vijf letters zoveel stof opwaaien. Idolen werden persona non grata, directeuren verloren hun baan en de slachtoffers ('silencebreakers') werden verkozen tot TIME Person of the Year.
Sylvana Simons heeft zich bewust niet te veel gemengd in de #MeToo-discussie maar volgde dit onderwerp met veel interesse. "Het is tijd om ongemakkelijke gesprekken te voeren. Laten we die gesprekken vooral voeren." Volgens haar beperkt de discussie zich teveel tot namen en rugnummers en gaat het te weinig over de onderliggende machtsverhoudingen.
Nepnieuws
2017 was ook het jaar van het nepnieuws en 'alternative facts'. De Amerikaanse President Donald Trump twittert er regelmatig over en onze minister van Binnenlandse Zaken Kajsa Ollongren waarschuwde voor nepnieuws uit Rusland. Margo Smit is ombudsman van de Publieke Omroep en ziet het probleem van nepnieuws toenemen maar ook hoe de term te pas en te onpas wordt gebruikt: "Mensen plakken de term op van alles, ook als het gaat over slordige journalistiek." Volgens Smit is het belangrijk secuur te blijven werken in de journalistiek: "Blijf uitleggen hoe je aan je informatie komt."
Zwarte Piet
In 2017 laaide de Zwarte Piet-discussie weer op. Een bus vol actievoerders tegen Zwarte Piet werd afgesneden op de snelweg naar Dokkum, actievoerders tegen de aanpassing van Zwarte Piet bestormden een basisschool om pepernoten uit te delen en de discussie verhardde. Ook het huis van Sylvana Simons werd besmeurd door pro-Piet demonstranten. Zij maakt zich hard voor de aanpassing van Zwarte Piet en zou graag zien dat de politiek zich mengt in de discussie. De NPO heeft volgens haar met het Sinterklaasjournaal een belangrijke rol in de discussie omdat de beeldvorming rond het Sinterklaasverhaal hier gefaciliteerd en gefinancierd wordt met publiek geld.
President Donald Trump kondigde het gisteravond aan: Amerika gaat een importheffing van 20 procent op alle producten uit de Europese Unie doorvoeren. Wereldwijd waarschuwen economen dat dit een slecht idee is, vooral voor de VS zelf. Toch zet Trump door.
Willem Hulsebosch is eigenaar van een bloembollenbedrijf dat exporteert naar de VS
Bron:
EenVandaag
Voor Nederlandse ondernemingen met veel export naar de Verenigde Staten breken spannende tijden aan. Door de extra belasting van 20 procent worden hun producten voor de Amerikaanse consument een stuk duurder. "Dit betekent heel veel onzekerheid."
"Dit valt wel rauw op ons dak", zegt Willem Hulsebosch. Samen met zijn vrouw en zoons runt hij al jaren een bloembollenbedrijf in Julianadorp.
Andere markten
"We doen al decennialang zaken met Amerika en hebben in de loop der jaren echt een goede band opgebouwd met onze klanten in de VS", gaat Hulsebosch verder. "Die willen we graag houden. Maar als het moet, dan gaan we ons op andere markten richten."
Want de familie beseft wel dat Amerikanen zullen afhaken als bloemen door de heffing te duur worden. "Tulpen zijn geen eerste levensbehoefte. Aan het eind van je rondje supermarkt staat er een bosje bloemen. Als dat ineens 20 procent duurder is, dan denk je wel twee keer na."
'We begrijpen zijn visie'
De familie Hulsebosch is flink verweven met de Verenigde Staten. "Onze moeder is Amerikaans, we hebben familie overzee en komen er vaak", vertelt zoon Roy.
"We houden van het land en zijn zelfs pro-Trumpers. Dat klinkt misschien tegenstrijdig, maar we begrijpen zijn visie wel. Hij maakt waar wat hij zegt. Dat vinden wij ergens ook wel bewonderenswaardig. Hij zet zijn volk op één, dat is duidelijk. Daar kunnen wij in Europa nog wat van leren. Alleen dit plan, dat maakt het voor ons wel lastig."
Toch blijft Hulsebosch positief: "We zijn gelukkig niet volledig afhankelijk van Amerika. We exporteren ook naar Engeland, China, Rusland en Kazachstan. En we hebben een uniek product. Bollen kun je maar op één plek in de wereld telen, en dat is hier, in Nederland. Door het klimaat, de bodem, de omstandigheden. Dat kan niet zomaar ergens anders. Daar hebben ze ons gewoon voor nodig.
Er zijn dus genoeg opties. "Als de ene markt moeilijk doet, dan vinden wij onze weg wel via een andere. We hebben al vaker met onzekerheden te maken gehad. Als het even tegenzit, dan nemen we genoegen met wat minder marge en stellen we investeringen gewoon even uit."
'Kennis en ervaring zit in Nederland'
"Trump ziet ons het liefst naar Amerika vertrekken", legt directeur van TTA-ISO Martin Maasland uit. Het Nederlandse bedrijf maakt landbouwmachines en heeft een grote afzetmarkt in de Verenigde Staten.
TTA-ISO heeft zelfs een kantoor in de VS zitten. "Maar de kennis en ervaring op het gebied van high-techsystemen in de tuinbouw zit hier in Nederland. Die gekwalificeerde mensen kun je niet oppakken en in Amerika neerzetten."
Bang voor Amerikaanse concurrenten is Maasland niet. "In ons geval zijn er weinig of eigenlijk geen partijen in de Verenigde Staten die hetzelfde kunnen bieden als wij. We zien onszelf daardoor niet genoodzaakt om de winstgevendheid op onze machines te verlagen."
Maar als de prijs vanwege de invoerheffingen te hoog wordt, dan bestaat er volgens Maasland wel een kans dat de markt afneemt of zelfs helemaal stilvalt. "Dan kunnen we overwegen of we bereid zijn iets van onze marges op te geven, maar we moeten ook de salarissen van onze medewerkers kunnen betalen."
Tegenactie
Over eventuele eigen tarieven die de EU als tegenactie kan invoeren, maakt Maasland zich geen zorgen. "De grootste impact zijn uiteindelijk toch de hoge tarieven van Amerika richting Europa, omdat wij in Europa produceren."
"En andersom importeren wij weinig vanuit Amerika", gaat hij verder. "Dus als Europa hoge handelstarieven gaat invoeren, verwachten wij niet dat dat veel impact op ons heeft."
Hoofdeconomoom van de ING Marieke Blom begrijpt de zorgen van Nederlandse ondernemers die veel exporteren naar de Verenigde Staten. "Door Trumps nieuwe invoertarieven, gemiddeld 25 procent, en zelfs 54 procent voor China krijgt ook de Europese Unie een tarief van 20 procent opgelegd. Dat leidt naar verwachting tot een exportdaling van zo'n 15 procent richting de VS. Voor Nederland betekent dat een krimp van ongeveer 0,2 procent van het BBP."
Toch is dit volgens Blom geen nieuwe economische crisis in wording. "Dit is niet te vergelijken met corona of de energiecrisis. Het is vooral een rem op de groei."
Niet terugslaan met eigen tarief
Blom verwacht dat Europa met eigen tarieven zal reageren. "Maar hoe dat uitpakt is onduidelijk, omdat we niet zeker weten hoe Trump reageert. Een handelsoorlog moeten we zien te voorkomen."
"We kunnen beter gerichte steun bieden aan getroffen sectoren. Ook kan er veel winst worden geboekt door de interne markt beter te laten werken. En er liggen veel kansen in het versterken van handelsrelaties met landen als India en Zuid-Amerika. Als we dit moment grijpen, kan Europa uiteindelijk sterker en minder afhankelijk van de VS worden. Ook voor Nederland liggen hier echte kansen."
Onzekerheid bij Nederlandse ondernemers door Amerikaanse importheffingen