Wat als je kind een dodelijk ongeluk veroorzaakt, zoals in Zeeland? Voor familie van daders is weinig hulp

Bij het dodelijke ongeluk in het Zeeuwse Vogelwaarde kwamen donderdag de directeur van een basisschool en drie leerlingen uit groep 8 om. Drie andere kinderen liggen nog zwaargewond in het ziekenhuis. Gisteren werd bekend dat de 19-jarige automobilist wordt verdacht van dood door schuld.

Familie van de dader

Een kleine week na het drama is Zeeland nog altijd gehuld in diepe rouw. Om hun steun te betuigen liepen zondagavond duizenden mensen mee in een tocht, die eindigde met 2 minuten stilte bij de basisschool van de slachtoffers. Het is een zware tijd voor alle nabestaanden.

'Maar is er ook steun en hulp voor familieleden van de verdachte?', vroeg iemand ons. Dat zij zich in een onwerkelijke situatie bevinden kan Marion van de Laar - zelf ex-gedetineerde - als geen ander bevestigen. Zij werkt bij Stichting Bonjo, een belangenvereniging voor (ex-)gedetineerden en hun naasten.

'Grote impact'

Van der Laar weet uit eigen ervaring wat er op een familie afkomt als een naaste vast komt te zitten. "Er is geen structurele opvang en alleen al het feit dat iemand wordt meegenomen door de politie om te worden ondervraagd, heeft natuurlijk al grote impact."

"Op het moment dat een aanrijding heeft plaatsgevonden zijn er bijvoorbeeld alleen ambulances aanwezig en weten de ouders van de dader zelf nog niets over het ongeluk", zegt ze over de situatie na een verkeersongeluk.

Geen recht op contact

Als een verdachte wordt overgebracht naar het politiebureau heeft hij of zij nog niet het recht om contact op te nemen met familie of vrienden, diegene moet eerst een advocaat regelen. In de meeste gevallen kan de politie een 'piketadvocaat' regelen, dat is een advocaat die piketdienst heeft en een verdachte kan bezoeken.

Als dat geen optie is zal de arrestant zelf een advocaat moeten regelen, maar dat is volgens Van de Laar niet in alle gevallen een logische optie. "Ik denk dat een jongen van 19 niet meteen een advocaat in zijn telefoonlijst heeft opgeslagen."

Praktische uitdagingen

Ouders en andere naasten van een verdachte krijgen ondertussen vaak te maken met emotionele en praktische uitdagingen. En daar is niet altijd oog voor, vertelt Van de Laar. "Er wordt niet altijd rekening gehouden met de situatie van de 'achterblijvers'." Zo kan contact vanuit de gevangenis lastig gaan, weet ze. "Dat kan in sommige gevallen echt een aantal weken duren."

Een verdachte zit eerst vast in een cellencomplex voordat de rechter-commissaris besluit of het voorarrest wel of niet wordt verlengd. Vervolgens duurt het vaak weer 2 weken voordat de raadkamer een besluit neemt, legt ze uit. "Je moet je dus voorstellen dat de achterblijvers tijdens zo'n periode te maken krijgen met veel onzekerheid. Ze vragen zich regelmatig af wat er gaat gebeuren met hun kind."

Emotionele rollercoaster

Het is volgens Van de Laar dus vaak een enorme 'rollercoaster' voor ouders en andere familieleden van een verdachte. "Dat is niet te beschrijven", benadrukt ze.

"Je loopt als ouder zijnde tegen verschillende muren op en dat heeft soms ook te maken met schaamte. Ouders zijn vaak bang dat ze te maken krijgen met vooroordelen zoals: 'Hij zal wel te hard hebben gereden'", noemt ze als voorbeeld.

'Luisterend oor bieden'

Stichting Bonjo wordt dagelijks gebeld door achterblijvers en hoort dan de schrijnende verhalen over de onrust bij familieleden van verdachten of daders omdat ze geen idee hebben waar ze terecht kunnen voor hulp.

Mensen weten vaak niet wat ze kunnen en moeten doen, ziet Van der Laar. "Ze krijgen bijvoorbeeld ook geen Slachtofferhulp aangeboden. Vanuit Bonjo proberen wij altijd een luisterend oor te bieden en adviseren wij de achterblijvers om bijvoorbeeld via Slachtofferhulp ondersteuning te vragen."