Overlastgevende Syriërs het land uitzetten? Klinkt eenvoudig, maar is in de praktijk erg ingewikkeld
Overlast door groepen Syrische jongeren in grote Nederlandse steden houdt de gemoederen al lange tijd bezig. In de chat van EenVandaag kregen we de vraag waarom deze jongeren niet gewoon worden teruggestuurd naar Syrië.
Het probleem steekt al langere tijd de kop op en burgemeesters krijgen maar moeilijk grip op de groep overlastgevende Syrische jongeren. Afgelopen zomer trokken de burgemeesters aan de bel, na gewelddadige incidenten, intimidatie, vechtpartijen, diefstal en zelfs een steekpartij om fatbikes in Eindhoven.
Hulp vanuit het Rijk
In 2025 vroeg de Utrechtse burgemeester Sharon Dijksma al aan het kabinet om hulp, maar een concrete aanpak is er nog niet gekomen. Er is wel in de Tweede Kamer een motie aangenomen voor een 'landelijk actieplan', maar ook daar is nog niet veel van terechtgekomen. Inmiddels hebben steden als Utrecht, Groningen en Nijmegen noodgedwongen zelf maatregelen genomen, zoals het vroegtijdig sluiten van winkelcentra en gebiedsverboden.
De maatschappelijke onvrede over het probleem groeit en in de chat van EenVandaag kwam de vraag binnen of deze jongeren niet simpelweg het land uitgezet kunnen worden. Maar dat is een stuk ingewikkelder dan het klinkt, legt migratie-expert Jeroen Doomernik van de Universiteit van Amsterdam uit.
Vooral minderjarigen
Door de jonge leeftijd van veel van deze jongeren, is het juridisch heel moeilijk om deze mensen uit te zetten. "Minderjarigen worden in principe nooit uitgezet", zegt Doomernik. "Zelfs bij ernstige misdrijven staan de belangen van het kind voorop. Een jongere kan dan wel worden opgesloten in Nederland, maar van terugsturen is vrijwel nooit sprake."
Voor jongvolwassenen boven de 18 jaar ligt dat iets anders, als zij nog in de eerste 5 jaar van hun asielproces zitten. In die fase kan de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) bij zware misdrijven kijken naar het intrekken van de verblijfsstatus. "Hoe langer iemand in Nederland is, hoe zwaarder de overtreding moet zijn voordat uitzetting juridisch haalbaar is", laat een woordvoerder van de IND weten. Voor 'gewone' overlast, hoe hinderlijk ook, wordt iemand niet het land uitgezet.
Voorrang in het terugkeerproces
Voor uitgeprocedeerde asielzoekers geldt wel dat ze voorrang krijgen in het terugkeerproces als ze overlast veroorzaken, zegt een woordvoerder van Dienst Terugkeer en Vertrek. Toch blijft Nederland hierbij afhankelijk van vrijwillige terugkeer, want een gedwongen vertrek is 'een groot knelpunt', zegt hij.
"Op dit moment is dat nog niet aan de orde, omdat Syrië gedwongen terugkeer simpelweg niet faciliteert", zegt hij. "Wel vinden er doorlopend gesprekken plaats met de Syrische autoriteiten om dit in de toekomst mogelijk te maken." Ook draagt Nederland volgens hem bij aan het verbeteren van de situatie in Syrië, in de hoop dat vertrekkende Syriërs daadwerkelijk kunnen blijven.
Niet de oplossing
Er zijn dus een hele hoop praktische bezwaren bij het uitzetten van overlastgevers, maar migratie-expert Jeroen Doomernik denkt daarnaast dat het niet de oplossing is voor het probleem. Terwijl steden nu experimenteren met persoonsgerichte aanpakken en handhaving, pleit hij voor de inzet van welzijnswerkers en jongerenwerkers als vertrouwenspersonen.
"Begrip tonen en het gesprek aangaan werkt uiteindelijk beter dan de harde hand", zegt hij. "Contact maken en deëscaleren is de enige duurzame weg uit deze problematiek."