Maximumprijs voor brandstof komt er waarschijnlijk niet: dit is waarom
Het is een van de meest besproken onderwerpen van de afgelopen dagen: de prijs aan de pomp. In de chat werd gevraagd of er niet een maximumprijs of accijnsverlaging kan komen, maar dat is makkelijker gezegd dan gedaan.
Voor veelrijders is het deze week schrikken bij het tanken, want de oorlog in het Midden-Oosten vertaalt zich bijna direct in hogere brandstofprijzen. Zowel de prijs van benzine als diesel schoten razendsnel omhoog en de verwachting is dat het niet snel zal zakken.
Grootste deel is accijns
Vandaag wordt er in de Tweede Kamer gesproken over de vraag of er iets moet gebeuren aan de almaar stijgende brandstofprijzen, maar ingrepen vanuit de overheid hebben direct grote gevolgen voor de staatskas zegt econoom Rico Luman van ING. Hij heeft een specialisatie in transport en logistiek.
Ongeveer 58 procent van wat je betaalt voor een liter benzine vloeit direct naar de schatkist.econoom Rico Luman over accijnzen
Dat heeft alles te maken met hoe de brandstofprijs nu is opgebouwd, zegt hij. "De literprijs van brandstof bestaat uit drie componenten: de inkoopprijs, de btw en de brandstofaccijnzen." Het grootste deel van de prijs gaat naar accijnzen: "Ongeveer 58 procent van wat je betaalt voor een liter benzine vloeit direct naar de schatkist."
Flink prijskaartje
De overheid kan direct aan de accijnzen sleutelen voor een prijsverlaging, want het is een vast bedrag per liter. Tijdens de energiecrisis van 2022 werden de accijnzen al eens verlaagd, maar daarna werd ook duidelijk hoe moeilijk het is om deze maatregel weer terug te draaien. "Dit was bedoeld als tijdelijke maatregel, maar het blijkt politiek zeer lastig om het weer af te schaffen. De korting is inmiddels weer met een jaar verlengd."
Het is voor veel mensen fijn als de brandstofprijzen laag zijn, maar het prijskaartje van accijnsverlaging is flink. "Het gaat hier om enorme bedragen", zegt Luman. "De inkomsten uit brandstofheffingen maken deel uit van een bredere reeks belastingen die de staat miljarden opleveren. Een korting betekent dus direct een gat in de begroting."
Maximumprijs
Een andere optie die vaak genoemd wordt is een maximumprijs voor brandstof, maar volgens Luman is dat eigenlijk geen reële mogelijkheid. De Staat zou dan moeten opdraaien voor alle kosten boven dat maximumbedrag. Volgens Luman is dat 'een zeer extreme ingreep' die we in het Nederlandse economische model eigenlijk niet zien, omdat de marktwerking dan volledig verdwijnt.
Daarnaast komt het geld vaak niet bij de juiste mensen terecht, zegt Luman. De korting geldt namelijk voor iedereen, maar niet iedereen profiteert er evenveel van. "De laagste inkomens maken immers vaker gebruik van het ov, terwijl de korting aan de pomp vooral de veelrijder - en dus vaak de hogere inkomens - ondersteunt."
Steeds grotere prijsverschillen
Op een maximumtarief of accijnsverlaging hoeven we niet snel te rekenen, denkt Luman, dus adviseert hij mensen om vooral kritischer te kijken naar waar ze gaan tanken. "De prijsverschillen in Nederland worden steeds groter", zegt hij.
Zo zijn er steeds meer onbemande tankstations van prijsvechters waar tanken goedkoper is en ook de regionale verschillen zijn groot. "Tanken langs N-wegen of in dorpen is vaak aanzienlijk goedkoper dan langs de snelweg."