Een vol stroomnet, maar wel meer elektrisch rijden? Jullie vragen over netcongestie beantwoord

Tientallen vragen kwamen over het volle stroomnet naar voren. We legden een aantal van die vragen voor aan hoogleraar energietechnologie David Smeulders van de Technische Universiteit Eindhoven.

1. Een van de maatregelen van het nieuwe kabinet is een subsidie op elektrisch rijden, maar gaat dat wel samen met de steeds groeiende netcongestie?

"Dat wordt inderdaad lastig", zegt Smeulders. "Ik zou dus ook willen adviseren om niet massaal van die subsidie gebruik te maken. Want dat betekent dat we het net weer zwaarder gaan belasten. En dat betekent dat de kans op black-outs weer groter wordt."

De hoogleraar verbaasde zich dan ook over het voorstel om een subsidie in te voeren voor automobilisten met een laag of middeninkomen, waarmee zij geholpen worden bij de aanschaf van een elektrische auto. Om die subsidie te krijgen, moet er wel een brandstofauto worden ingeruild. Daarvoor is 50 miljoen euro beschikbaar.

"De hoop van het kabinet is waarschijnlijk dat het lang gaat duren voordat iedereen die subsidie benut, zodat er in de tussentijd wat ruimte op het net komt", vermoedt Smeulders.

Hij snapt de zorgen die binnenkomen in de chat van EenVandaag. "Er komen nu ook weer twee tegengestelde berichten: het net zit vol en we moeten elektrische auto's rijden." Dat gebeurde volgens Smeulders ook met de salderingsregeling voor zonnepanelen. "Eerst moeten we allemaal zonnepanelen kopen en daarna moeten we ervoor gaan betalen."

Het is logisch dat de salderingsregeling wordt geschrapt, verduidelijkt Smeulders. "Want er komt gewoon te veel stroom op het net. Maar aan de andere kant is het natuurlijk wel zo dat we eerder hadden moeten communiceren dat het stroomnet vastloopt. Er wordt al sinds 2003 aangekondigd dat het tijd wordt om te investeren in het elektriciteitsnet, en nu zitten we met de problemen. Het is dus ook een beetje onze eigen schuld."

2. Als we allemaal binnen een paar weken overstappen op elektrisch rijden, zitten we dan opeens in het donker?

"Die kans zit er wel in", zegt Smeulders. "Maar het hangt heel erg af van de regio waar je woont." Als die regio bijvoorbeeld Utrecht is, waar onlangs bekend werd gemaakt dat er geen nieuwe aansluitingen op het stroomnet gerealiseerd kunnen worden, zou dat kunnen gebeuren.

"Bijvoorbeeld op piekmomenten, als iedereen die nieuw aangeschafte elektrische auto's wil opladen. Dan kunnen netbeheerders zeggen: 'Jongens, dit is echt te veel stroomvraag op een piekmoment, dat gaat niet lukken.' En dan zitten we met z'n allen in het duister", vertelt hij. "Daar moeten we echt voor oppassen."

3. Neemt de overheid maatregelen om netcongestie tegen te gaan of te voorkomen?

"Daar wordt op dit moment heel zwaar op ingezet", legt Smeulders uit. Er wordt de komende 10 jaar meer dan 200 miljard euro geïnvesteerd om het stroomnet uit te breiden. "En aan de andere kant wordt er ook gekeken naar lokale oplossingen. Want als je lokaal elektriciteit kunt opwekken en meteen benutten, dan heb je al die kabels niet nodig."

Maar eigenlijk zijn we al te laat. "Er worden nu urgente maatregelen genomen, maar die doen wel pijn. Niet alleen voor particulieren, maar vooral ook voor het bedrijfsleven." Als voorbeeld noemt Smeulders een bakkerij die van gasovens wil overstappen op elektrische ovens. "Dat kan nu niet. Dus dat betekent dat de vergroening gevaar loopt, maar bedrijven gaan ook denken: 'Ja, het lukt hier niet, misschien moet ik wel naar het buitenland?' En dat is natuurlijk echt fataal voor onze economie."

4. Wat is de oplossing?

"De oplossing is op dit moment roeien met de riemen die we hebben. En zorgen dat we zo snel mogelijk oplossingen uitrollen waarmee je lokaal energie kunt opwekken, benutten en opslaan."

Maar Smeulders maakt zich ook zorgen, vooral over het draagvlak in de samenleving voor verduurzamingsmaatregelen. "Mensen krijgen nu zoveel tegenstrijdige berichten, dat ze op een gegeven moment ook zeggen: 'Wat moet ik nu doen? Ik heb er geen vertrouwen meer in. Ik ga helemaal niets meer doen.'"

Dat vindt hij een groot probleem. "Ik zou er dus ook voor willen pleiten dat er eenduidige communicatie komt en dat, als we elektrisch rijden gaan subsidiëren, er ook wordt gekeken of dit wel de juiste boodschap is in het kader van die netverstopping."