Drones in het dagelijks leven, wat kunnen we verwachten? Jullie vragen beantwoord

Drones worden steeds vaker gebruikt. Niet alleen door defensie, maar ook voor inspecties, beveiliging en het vervoeren van medische spullen. In de toekomst kunnen daar ook pakketbezorging en andere toepassingen bij komen. Maar wat betekent dat voor onze privacy, veiligheid en leefomgeving? Dronepiloot en oprichter van Dronewatch.nl Wiebe de Jager beantwoordt jullie vragen over drones in het dagelijks leven.

1. Hoe ziet de toekomst met drones eruit?

Volgens De Jager komen drones steeds meer en op steeds meer verschillende manieren in ons dagelijks leven. We kennen ze vooral van camerabeelden, maar ze worden ook gebruikt om bijvoorbeeld bruggen, gebouwen en woningen te inspecteren. "Zo kan een drone een brug van dichtbij bekijken zonder dat er steigers gebouwd hoeven te worden."

Ook zijn er al concrete toepassingen voor medisch transport. De ANWB test bijvoorbeeld een drone die tussen de ziekenhuizen in Meppel en Zwolle vliegt om onder andere bloedmonsters te vervoeren. In andere landen wordt daarnaast al geëxperimenteerd met het bezorgen van maaltijden en pakketjes.

Volgens De Jager gaan drones dan ook niet meer verdwijnen. "Tegenhouden is een gepasseerd station." Daarvoor zijn er volgens hem te veel nuttige toepassingen. Ook zijn ze veelal milieuvriendelijker. Zo nemen ze het werk over van auto's en helikopters die fossiele brandstoffen gebruiken, zoals benzine of diesel.

Maar juist daar wringt het, zegt De Jager: de regelgeving wordt geformuleerd op Europees niveau. "En die loopt per definitie achter de feiten aan." De techniek kan volgens hem al veel positiefs, maar de regelgeving 'zet vaak de rem erop'.

2. Hebben drones een kenteken en wie is er verantwoordelijk bij schade?

Voor bepaalde drones is een digitale identificatie verplicht. "Drones boven een bepaald gewicht moeten een identificatienummer uitzenden." Het is volgens De Jager een soort digitaal kenteken. Dat nummer kun je op afstand uitlezen. "En dat is geen geheime techniek." Het systeem is alleen nog niet zo ingeburgerd dat je op je telefoon meteen kunt zien van wie een drone is.

Hij verwacht dat dit uiteindelijk wel gaat gebeuren. Bijvoorbeeld met een app waarmee je kunt zien of een drone van een inspectiebedrijf, fotograaf of hobbyvlieger is. "Net zoiets als Flight Radar." Dat is volgens hem belangrijk voor het vertrouwen. Als je een drone boven je tuin ziet, wil je waarschijnlijk weten wie er vliegt en waarom.

Als een drone schade veroorzaakt, is in principe de bestuurder verantwoordelijk. "Dat geldt zowel voor hobbyvliegers als professionals", legt de expert uit. Hobbyisten moeten controleren of hun gewone aansprakelijkheidsverzekering schade door drones dekt. Voor professioneel gebruik is een bedrijfsmatige droneverzekering nodig.

3. Hoe voorkomen we dat drones tegen elkaar botsen?

Momenteel bestuurt een piloot de drone veelal nog handmatig binnen het eigen zicht en is zelf verantwoordelijk voor het vermijden van botsingen. Maar als er steeds meer drones komen, wordt dat ingewikkelder. Zeker als ze op grotere afstanden vliegen en bijvoorbeeld pakketjes bezorgen, hulpdiensten helpen of worden ingezet in de landbouw. "Dan moet er wel een vorm van verkeersdienst komen", vindt De Jager.

Die moet dat dan letterlijk in goede banen leiden. "Je kunt het vergelijken met een soort wegennet in de lucht", legt hij uit. Drones moeten weten waar ze wel en niet kunnen vliegen en voorkomen dat hun vliegpaden elkaar kruisen. Daarbij moet ook rekening worden gehouden met andere luchtgebruikers, zoals helikopters en heteluchtballonnen.

Aan zo'n digitaal wegennet wordt op Europees niveau gewerkt. Het zogenoemde U-space moet ervoor zorgen dat drones automatisch hun routes op elkaar afstemmen en botsingen voorkomen. Luchtverkeersleiders kunnen de drones volgen en bijvoorbeeld voorrang geven aan traumahelikopters of ze laten landen als dat nodig is. Hoe dat er precies uit komt te zien, is volgens De Jager nog toekomstmuziek.

4. Mag een cameradrone zomaar boven je tuin vliegen?

"Voor cameradrones gelden de algemene privacyregels", begint De Jager. Zoals die ook gelden bij het filmen met je telefoon. Dat betekent dat je mensen niet zomaar herkenbaar in beeld mag brengen. Professionele bedrijven houden daar ook rekening mee. "Een inspectiebedrijf dat bijvoorbeeld mensen of kentekens in beeld krijgt, kan die beelden blurren voordat ze verder worden verwerkt."

Toch blijft het lastig om te bepalen wanneer een drone precies een privacy-inbreuk maakt. Als iemand een drone boven zijn tuin ziet hangen, kan dat al ongemakkelijk voelen. Zeker als je niet weet wie de drone bestuurt of wat ermee wordt gefilmd. Volgens De Jager is transparantie daarom belangrijk. "Als je kunt zien van wie een drone is en waarvoor hij wordt gebruikt, kan dat helpen om zorgen weg te nemen."

5. Kunnen hulpdiensten, zoals de politie, ook drones gaan gebruiken?

De politie zet drones nu al in voor allerlei controles. Zo werd er vorig jaar zelfs met drones gezocht naar Nederlandse kopers van illegaal vuurwerk in België, vertelt De Jager. "Met zoomcamera's konden de auto's worden gevolgd richting Nederland."

Drones bieden nieuwe mogelijkheden voor toezicht en hulpverlening. Bij incidenten kan een drone snel ter plaatse zijn om de situatie in kaart te brengen. "Er loopt een proef waarbij de brandweer kan inloggen op een dronebox op een bedrijventerrein. Bij brand kan die drone dan opstijgen uit de box, en ziet direct waar het vuur woedt en wat er nodig is om te blussen."

Toch plaatst de drone-expert een kanttekening: "De politie zal een afweging moeten maken: hoe ver gaan we?" Want als toezicht en controle met drones toeneemt, kan volgens hem bij mensen namelijk het gevoel ontstaan dat ze voortdurend worden bekeken en dat vermindert het vertrouwen in drones.

6. Krijgen we straks meer geluidsoverlast en last van drones in de natuur?

Meer drones kunnen ook overlast veroorzaken. Vooral grotere drones die boven woonwijken vliegen, kunnen lawaai maken. Bijvoorbeeld bij dronebezorging: "Als een drone steeds dezelfde route over een wijk vliegt, kunnen bewoners daar last van krijgen", zegt De Jager. Tegelijkertijd kan een drone ook overlast op de grond verminderen. "Als een pakketje rechtstreeks door de lucht wordt bezorgd, hoeft er bijvoorbeeld geen busje door de wijk te rijden."

Ook voor de natuur zijn er regels. In natuurgebieden, zoals beschermde Natura 2000-gebieden, gelden strengere regels. In het broedseizoen kan vliegen extra beperkt zijn. Vogels kunnen worden verstoord door drones. Maar drones kunnen juist ook nuttig zijn voor natuurbeheer, benadrukt de expert. "Bijvoorbeeld om tijdens het maaiseizoen tijdig nestjes op te sporen met infraroodcamera's."

Drones gaan onderdeel worden van onze leefomgeving, ziet hij. "En we moeten oppassen dat angst voor drones niet de boventoon gaat voeren." Mensen moeten erop kunnen vertrouwen dat niet-militaire drones uiteindelijk veilig en transparant worden gebruikt. De uitdaging is vooral om de maatschappelijke voordelen te benutten en tegelijk de overlast, privacyproblemen en veiligheidsrisico's zo klein mogelijk te houden.