Zorgen om oorlogsmisdaden nu president Donald Trump dreigt dat 'hele beschaving zal sterven' in Iran

Met woorden als "we bombarderen Iran terug naar het stenen tijdperk" en "een hele beschaving zal uitsterven", is president Trump stellig. Dat hij nu burgerdoelen, zoals bruggen en energiecentrales, in zijn vizier heeft, past volgens defensie-expert Bart van den Berg van Instituut Clingendael niet binnen de kaders van het humanitair oorlogsrecht. De Amerikaanse president zelf maakt zich geen zorgen.

Oorlogsmisdaden

Maar zijn dit ook echt oorlogsmisdaden? "Je kan spreken van oorlogsmisdaden als er een aantal zogenaamde basisprincipes binnen het internationaal humanitair oorlogsrecht wordt overschreden", legt Van den Berg legt uit.

"Deze bestaan uit 3 principes. Het eerste is proportionaliteit: is een aanval of een geweldsdaad proportioneel en wordt daarmee ook een militair doel behaald? Het tweede principe is onderscheid: wordt er een onderscheid gemaakt tussen civiele en militaire doelen?", legt Van den Berg uit. "En subsidiariteit: had je je doel ook op een andere manier kunnen behalen in plaats van wat je nu doet, waarmee dus vervolgens bijvoorbeeld burgerslachtoffers voorkomen worden?"

Bevolking mag niet lijden

Kunnen bruggen en energiecentrales dan nooit worden geraakt? "Het bombarderen van een brug kan een militair doeleinde hebben als daar een strategisch voordeel uit kan worden gehaald", vertelt Van den Berg. "Het kan dus zijn dat een aanval op een brug of energiecentrale legitiem is. Maar als het effect is dat de hele bevolking moet gaan lijden en daarmee dus disproportioneel is, dan past dat niet binnen de kaders van het humanitair oorlogsrecht."

Waar Trump aan het begin van de oorlog nog de Iraniërs aanspoorde om het regime omver te werpen, lijkt een revolutie met deze uitspraken verder weg dan voor de inval op 28 februari. Trump deed er vanmiddag zelfs nog een schepje bovenop door te berichten dat "vanavond een hele beschaving zal uitsterven" op zijn social media platform Truth Social. "Het internationaal humanitair oorlogsrecht moet juist voorkomen dat een bevolking gedurende een oorlog onnodig lijdt", zegt Van den Berg.

Gefrustreerde Trump

Volgens Amerika-verslaggever Tom van 't Einde zijn de recente uitlatingen van Trump naar Iran tekens van een gefrustreerde president. "Want als je alle zaakjes op orde hebt, hoef je natuurlijk niet zo'n warrig bericht de wereld in te sturen waar ook nog allerlei scheldwoorden in staan."

Dat is ook in de Verenigde Staten bij zijn kiezers niet heel erg goed gevallen, ziet Van 't Einde. "Zelfs zij denken daar: 'wat is er met deze president aan de hand?' Als je alles onder controle hebt dan is dit niet nodig, zou je zeggen."

Vaker dreigementen

"Die deadlines en dreigementen van Trump die hebben tot nu toe niet heel erg veel betekent", gaat hij verder. "Want hij heeft ze eigenlijk wel vaker geuit. Eerst was het 48 uur, toen kregen ze een week. Opeens waren er toch weer onderhandelingen."

"Dus uiteindelijk heeft hij tot nu toe niet de daad bij het woord gevoegd." Of hij dat nu wel gaat doen is volgens de Amerika-verslaggever de grote vraag. "Maar het kan ook zomaar zo zijn dat deze deadline ook weer passeert zonder dat er heel veel gebeurt." Hoewel er nieuwe aanvallen plaatsvinden in Iran, verstrijkt de deadline voor een staakt-het-vuren pas om 2 uur 's nachts.

Overeenkomsten met Poetin

Dat president Trump aankondigt om bruggen en energiecentrales aan te vallen, civiele doelwitten dus, zorgt ervoor dat Van 't Einde zich zorgen maakt. "Want Trump noemt dit ook geen oorlog. Consequent noemen de Amerikanen het een speciale operatie."

Dit heeft volgens hem veel overeenkomsten met de oorlog in Oekraïne, die president Vladimir Poetin aankondigde als 'speciale militaire operatie'. "En ook Vladimir Poetin heeft weinig respect voor burgerdoelen, die valt ook in Oekraïne energiecentrales aan", vertelt de Amerika-verslaggever. "En precies dat zegt nu ook president Trump."

'Gaan we dit straks normaal vinden?'

Van den Berg maakt zich ook ernstig zorgen over oorlogsnormen die op dit moment aan het verschuiven zijn. Hij spreekt van een 'normvervaging'. "Want wanneer gaan we nou over de norm, wanneer blijven we daar onder? Want gaan we dit straks normaal vinden?"

Hij vindt het ook zorgelijk wat dit met ons beeld van oorlog gaat doen. "Wordt het dan ook normaal dat Rusland alle energiecentrales in Oekraïne uitschakelt? Dit zijn echt vragen die we onszelf moeten gaan stellen."