Zorg heeft buitenlandse krachten hard nodig, maar in Nederland werken is zo makkelijk nog niet
Wie als verpleegkundige in Nederland aan de slag wil, staat niet van de een op de andere dag met de handen aan het bed van een patiënt of cliënt. Het vraagt taallessen, het doorlopen van een flinke papierwinkel en vooral veel doorzettingsvermogen van ze.
Reikhalzend wordt er in ons land gekeken naar buitenlandse verpleegkundigen en verzorgenden. We hebben namelijk een groot tekort aan deze zorgmedewerkers en de verwachting is dat dit tekort de komende 10 jaar nog eens ruim 9 keer zo groot wordt. Maar zomaar medewerkers uit andere landen 'hiernaartoe halen'? Zo makkelijk gaat dat niet.
Erkend diploma en BIG-registratie
Om in Nederland als verpleegkundige te mogen werken, heb je twee dingen nodig: een erkend diploma en een BIG-registratie. Bij de diploma-erkenning bekijkt een instantie of je buitenlandse zorgopleiding inhoudelijk gelijk is aan de Nederlandse eisen.
Daarna volgt de BIG-registratie: dat is de officiële inschrijving waarmee iemand de beschermde titel 'verpleegkundige' mag dragen en zelfstandig medische handelingen mag uitvoeren bij patiënten en cliënten.
Binnen of buiten de EU?
Voor verpleegkundigen binnen de Europese Unie zijn die hordes vaak vrij overzichtelijk. Zo kon de Griekse verpleegkundige Ioannis Pantazis na zijn komst in Nederland al snel aan de slag in een ziekenhuis.
Voor mensen van buiten Europa is het een stuk ingewikkelder. Hun diploma's worden meestal niet direct als gelijkwaardig gezien, waardoor een directe BIG-registratie er niet in zit. Om toch de kwaliteit te bewaken, geldt de eis dat kandidaten in hun thuisland minstens een erkende zorgopleiding op mbo-3-niveau hebben afgerond én ervaring hebben.
Onder je niveau beginnen
Het betekent wel dat buitenlandse zorgmedewerkers van buiten de EU hier vaak onder hun eigenlijke niveau beginnen. Neem Ramona Alspeer: zij werkte in Suriname jarenlang als ervaren verpleegkundige in een ziekenhuis.
Maar omdat haar Surinaamse diploma haar hier niet meteen recht geeft op een BIG-registratie, werkt ze nu als verzorgende in de ouderenzorg. Om haar titel als verpleegkundige 'terug te krijgen' begint ze in september aan de Nederlandse hbo-opleiding voor verpleegkundige, in deeltijd.
Nederlands verplicht
Tegelijk met al het papierwerk begint ook het zwoegen met de taal, want begrijpelijke communicatie is onmisbaar in de zorg. Het beheersen van het Nederlands is voor buitenlandse zorgmedewerkers dan ook een keiharde voorwaarde om hier naartoe te mogen komen.
"Wij verzorgen het hele vergunningsproces en daar zit een strikte taaleis in", legt Joany Pontjodikromo van bemiddelingsbureau Carevisie uit. "Ze moeten een toets maken en die behalen voordat ze hierheen komen." Volgens haar is die eis niet meer dan logisch. "De cliënt verwacht hier zorg en de communicatie verloopt simpelweg veel makkelijker als de zorgverlener goed Nederlands spreekt."
Zachte landing
Zijn de papieren goedgekeurd en is de taaltoets gehaald? Dan volgt de daadwerkelijke verhuizing. Om het begin wat makkelijker te maken, nemen werkgevers vaak veel praktische zaken uit handen. Vooral de huisvesting is belangrijk om snel geregeld te hebben.
"De werkgever kan ervoor kiezen om dit door ons te laten doen", vertelt Pontjodikromo van het bemiddelingsbureau. "Wij zorgen ervoor dat de medewerker netjes in een huis komt te wonen, met een eigen kamer. Wel bewust in een huis met anderen, zodat ze ook ervaringen kunnen delen."
Tijdelijk in kamer
Carevisie heeft hiervoor een gespecialiseerde tak met connecties op de woningmarkt die de huizen volledig gemeubileerd opleveren. In veel sectoren komt het voor dat arbeidsmigranten op straat belanden zodra ze hun baan kwijtraken. Maar zo werkt het hier niet, benadrukt Pontjodikromo.
"Het contract voor het huis is niet verbonden aan het arbeidscontract", legt ze uit. "Mocht iemand besluiten te stoppen bij de werkgever - wat in de praktijk overigens zelden gebeurt - dan behoudt diegene voor een bepaalde tijd gewoon de woning."
Niet meteen voorrang
Toch is die eerste woonplek maar een tijdelijke oplossing: een permanent eigen thuis blijkt op de lange termijn een van de grootste hobbels voor buitenlandse zorgmedewerkers. Want door de woningnood is het ook voor hen lastig om iets te vinden.
Zij krijgen namelijk niet zomaar voorrang op een sociale huurwoning. "Op het moment dat ze hier net zijn niet, nee", verduidelijkt Pontjodikromo. "Pas als ze hier al langere tijd werken, kunnen ze via de overheid aanspraak maken op een sociale huurwoning en komen zij net als andere zorgmedewerkers bovenaan de lijst."
Op huizenjacht
Voor verzorgende Ramona betekende dat een zware periode: zij kwam alleen naar Nederland en leefde bijna een jaar gescheiden van haar gezin in Suriname. Pas toen ze via een speciale gemeentelijke regeling voor zorgpersoneel een sociale huurwoning vlakbij haar werk kreeg, konden haar man en dochter overkomen.
Ook voor Europese medewerkers is de woningzoektocht lastig. Verpleegkundige Ioannis kreeg na zijn komst uit Griekenland een kamer toegewezen, waar hij samenwoonde met vijf Filipijnse collega's. Na een jaar moest hij zelfstandig de huizenmarkt op. Om meer kans te maken, kocht hij een auto zodat hij ook in de omgeving kon zoeken.
Vast in bureaucratie
Naast de woningnood lopen buitenlandse zorgmedewerkers én hun werkgevers soms ook vast in de bureaucratie in Nederland. Carevisie merkt bijvoorbeeld dat het aanvragen van een BSN-nummer bij de gemeente regelmatig langer duurt, waardoor nieuwe medewerkers niet direct kunnen starten.
Daarnaast zijn werkvergunningen voor personeel van buiten de EU strikt gekoppeld aan één specifieke werklocatie. Verhuist een medewerker naar een andere locatie? Dan moet diegene soms maanden verplicht thuiszitten tot de nieuwe vergunning rond is. Kortom: werken in de Nederlandse zorg vraagt dus niet alleen medische vakkennis, maar vooral heel veel geduld en doorzettingsvermogen.