Zo moeilijk was het voor Eric om uit de Jehova's getuigen te stappen: 'Uit pure ellende keerde ik terug'

"Je bent van de een op de andere dag iedereen kwijt." Omdat Eric het zelf heeft meegemaakt, weet hij hoe lastig en eng het is om uit de Jehova's getuigen te stappen. Het is een van de redenen waarom hij vandaag protesteert bij een groot congres van de geloofsgemeenschap in Utrecht. "Ik wil mensen helpen die bang zijn, want ik begrijp heel goed dat het eng is."

Ander leven

Tot zijn 18de was het voor Eric (48) heel normaal, leven als Jehova's getuige. Zijn leven verschilde sterk van dat van zijn klasgenootjes, dat hoort daarbij. "Ik deed nergens aan mee, natuurlijk. Niet aan verjaardagen, kerst, Pasen, niks van dat."

En dat had zo zijn gevolgen. "Ik was al eigenlijk een paria als kind op school. Daar word je door gepest, want je bent anders. En in de geloofsgemeenschap word je juist weer geprezen dat je dat doet", noemt hij als tegenstelling.

Jehova als vader

Tegelijkertijd was het bij Eric thuis 'geen pretje om op te groeien', omschrijf hij. "Mijn moeder was Jehova's getuige en mijn vader niet, dus hem heb ik pas op latere leeftijd leren kennen." Je mag namelijk als onderdeel van die gemeenschap geen relatie hebben met iemand die geen Jehova is. "Ik wilde maar één ding: een vader. Mijn moeder zei dan: 'Jehova is ook een vader.'"

"Ik zat als klein jongetje te bidden of Jehova naar beneden kwam om met mij te voetballen." Op zijn 10de kreeg Eric een stiefvader. "Het was geen pretje. Toen zijn eigen 14-jarige dochter te veel make-up op had, riep hij: 'Mijn huis uit, je ziet eruit als een hoer.' Een jaar later kreeg ik dezelfde klappen als zijn eigen kinderen. Ik ben er uiteindelijk zelfs door in het ziekenhuis beland." In de gemeenschap waren ze ervan op de hoogte, "maar niemand durfde in te grijpen."

Blauwe plekken

Eric voelde dat er iets niet klopte aan zijn thuissituatie en aan de gemeenschap waarin zij leefden, maar moest tegelijkertijd wel anderen inspireren om ook Jehova's getuige te worden. "Ik stond met blauwe plekken van de mishandeling bij mensen aan de deur te verkondigen hoe gelukkig zij konden zijn binnen het geloof."

"Ja, dat gaat niet." Hij besloot uit de gemeenschap te stappen en zette daarmee voor zichzelf een hele achtbaan in beweging. "Ik kreeg ook een relatie met de dochter van de ouderling (een soort dominee, red.), die liep van huis weg om bij mij te wonen. Dat is natuurlijk helemaal 'not done', seks voor het huwelijk. Er was daar één grote paniek."

Een nieuwe wereld

Eric ervaarde voor het eerst hoe het is om buiten de gemeenschap te staan en dus ook door de gemeenschap afgestoten te worden. "Niemand groet je meer, niemand kijkt je meer aan. Je bent letterlijk doodverklaard. Als je er niet meer zou zijn, zou het ze niks uitmaken."

Tegelijkertijd ging er letterlijk een wereld voor hem open en had hij zeeën van tijd om die wereld te ontdekken. "Je bent zo met het geloof bezig, naar vergaderingen, langs de deuren, dat slokt heel veel tijd op. Al die dingen vielen weg, ik had ineens tijd voor mezelf."

Eenzaamheid

"Ik ging alles uitproberen", lacht Eric. "Het is allemaal nieuw: van heel simpele dingen tot heel ingewikkelde dingen. Ik wist me op verjaardagen totaal geen houding te geven", geeft hij als voorbeeld. "En na mijn eerste 'one night stand', dacht ik: dit kan dus ook. In plaats van een heel romantische relatie en snel trouwen."

Maar met die nieuwe vrijheid, kwam ook eenzaamheid. "Ik raakte in een isolement." Het contact met mensen uit de gemeenschap - familie, vrienden, kennissen - was helemaal weg. En aansluiting zoeken met andere mensen ging ook lastig. Eric had wel 'wereldse vrienden', "maar die kunnen zich niets voorstellen bij wat er gebeurt als je uit de gemeenschap stapt."

Terugkeer

"Als - tussen haakjes - normaal mens kun je niet voorstellen dat morgen in één keer je ouders niet meer met je praten." Maar als Jehova's getuige weet je dat wel. "Zo word je opgevoed, je weet dat het gaat gebeuren als je dat doet."

Uiteindelijk liep ook nog Erics relatie stuk. "Uit pure ellende, omdat ik psychisch gewoon kapot was, keerde ik weer terug." Zo kwam het dat Eric 2 jaar na het verlaten van de gemeenschap, bij een ouderling voor de deur eindigde. "Ik zei: 'Ik kan dit gewoon niet, de wereld is niks en ik wil terugkomen.' En hij zei: 'Dat is goed, we praten van de week wel verder.'"

Felicitaties

Terugkeren bij de Jehova's kan niet zomaar. "Er volgden allerlei gesprekken met de ouderlingen. Ik moest maandenlang elke bijeenkomst in de kerk bijwonen", schetst Eric. "Je moet achterin de kerk zitten en niemand mag tegen je praten, je moet je stil houden." Ook dat was dus een eenzaam proces. "Maar je doet het maar, want je weet dat het zo werkt en dat het nodig is om 'hersteld' te worden."

"Als je dat maandenlang volhoudt, dan roepen ze je een keer bij zich: 'Als je je aan de regels houdt, dan hoor je er weer bij.'" Eric weet nog precies hoe dat was. "Dan komt het idiote: mensen worden blij en feliciteren ze je dat je weer terug bent. Alsof er niks is gebeurd. Want de ouderlingen vinden het goed dat je terugkomt dus het zal wel goed zijn."

Anders dan vooraf verteld

Eric kwam dus terug, maar de misstanden die zich afspeelden in de gemeenschap bleven aan hem knagen. "Dat je er niet achterstaat, dat weet je eigenlijk al heel lang voor jezelf. Alleen je weet wat er gebeurt als je ertegenin gaat." Uiteindelijk werd Eric 'inactief'. "Dan laat je je gezicht niet meer zien en doe je niks voor het geloof. Mensen mogen nog contact met je hebben, maar je krijgt wel een streepje achter je naam."

Zijn vrouw werd wel ook Jehova. "Haar vader was net overleden en ze zeiden: 'Je kan hem dan weer zien in het paradijs.' Ze werd binnen no-time gedoopt." Maar niet lang daarna kwamen weer misstanden aan het licht. "Ze voelde zich bedrogen, het was heel anders dan vooraf verteld. Toen hebben we besloten het los te laten, ook voor onze kinderen. Ik weet zelf hoe het is om geen keuzes te hebben en dat wilden we niet voor hen."

'Je bent niet alleen'

Vandaag komen duizenden Jehova's getuigen bij elkaar voor een internationaal congres in de Jaarbeurs in Utrecht. Eric is daar ook met zijn actiegroep Moedig Vooruit!, om te protesteren tegen het beleid van de organisatie. Daarmee hoopt Eric ook anderen die uit de gemeenschap willen stappen, te helpen. "Wij willen laten zien: je bent niet alleen."

"Er zijn heel veel mensen die erin zitten omdat ze als de dood zijn hun familie kwijt te raken. Of hun kinderen, kleinkinderen, ouders." Een angst die Eric maar al te goed kent en ook meemaakt. "Mijn zoons hebben al jarenlang geen contact meer met hun oma omdat ik fout ben ik haar ogen."

Geen contact

Maar, zegt Eric, dat ligt vooral bij haar. Het ligt bij degene die het contact verbreekt, niet bij degene die uit de gemeenschap stapt. "Het is háár keuze, niet mijn keuze. Voor haar staat de deur wagenwijd open, wat ze ook doet. Dus zij maakt de keuze vanuit haar denkbeeld om geen enkel contact te hebben."

Dat ze ook geen contact wil met zijn zoons, heeft hij meer moeite mee. "Die hebben er niks mee te maken. Dat zijn heerlijke jongens. Dat snap ik niet, daar kan ik echt niet bij."

Mensen helpen

Eric wil laten zien dat het 'daarbuiten' helemaal niet zo eng is. "Dat hebben we zelf ook ervaren. En er is zoveel meer. Waarom zou je niet met iemand kunnen praten met iemand die een ander geloof heeft?"

Zijn missie vandaag is duidelijk: "Als we maar één iemand kunnen helpen, dan vind ik het al geslaagd. Je moet weten dat je niet alleen bent." Hij wil benadrukken dat het protest niet is tegen alle Jehova's getuigen. "Dat zijn heel vriendelijke mensen die doen waar ze in geloven. Gewoon mensen, zoals jij en ik. Het gaat alleen over het beleid van hogerhand, dat is verachtelijk en kan gewoon niet."