Zelf veilig een vliegtuig landen in noodsituatie? Waarom dat heel complex is
Bijna de helft van de Amerikaanse mannen denkt een vliegtuig veilig te kunnen landen. Maar volgens piloten is dat zonder training vrijwel onmogelijk. Kan technologie een passagier dan toch redden? "Hele lastige opgave."
De situatie in de cockpit kan plots veranderen. Dat bleek vorige week bij een vlucht van Flydubai van Dubai naar Tel Aviv, waar de copiloot de piloot aanviel. Passagiers wisten hem te overmeesteren, waarna twee toevallig aanwezige piloten het vliegtuig veilig aan de grond zetten. Maar wat als er niemand aan boord is die dat kan? Vraag je het aan Amerikaanse mannen, dan is de helft ervan overtuigd dat zij het vliegtuig zelf kunnen landen, blijkt uit cijfers van YouGov uit 2023. Van de vrouwen denkt 20 procent dat te kunnen.
Handmatig landen 'volstrekt kansloos'
Maar hoe realistisch is dat? Volgens voorzitter van de Vereniging Nederlandse Verkeersvliegers (VNV) Ruud Stegers, is een groot passagiersvliegtuig zonder training veilig aan de grond zetten vrijwel onmogelijk. "Ik geloof nooit dat 50 procent van de mannen dat kan", zegt hij. "Handmatig landen is volstrekt kansloos."
Een landing is volgens Stegers veel ingewikkelder dan het vliegtuig simpelweg richting de landingsbaan sturen. De snelheid moet kloppen en het vliegtuig moet precies goed voor de baan worden gebracht. "Er moeten een hoop dingen gebeuren in een bepaalde volgorde", zegt hij.
Alles komt samen
"De landing is eigenlijk het moment dat alles samenkomt", vult piloot Dennis Hooijenga aan. De hoogte, snelheid en hoek moeten tegelijkertijd goed zijn. Ook moet het vliegtuig tijdens de nadering worden afgeremd en in de juiste configuratie worden gebracht.
Volgens VNV-voorzitter Stegers ligt de landingssnelheid rond de 250 kilometer per uur en is een baan voor een groot passagiersvliegtuig zo'n 45 tot 60 meter breed. Tegelijkertijd moeten de kleppen ('flaps') en het landingsgestel op het juiste moment worden bediend. Ook daar gelden snelheidslimieten voor.
Automatisch landen
Toch is een noodlanding zonder vliegervaring niet helemaal onmogelijk. Moderne passagiersvliegtuigen kunnen onder de juiste omstandigheden automatisch landen. Daarvoor moet het vliegtuig wel intact zijn en moeten de benodigde systemen aan boord en op de luchthaven werken.
"Met goede instructies en met een automatische landing zou het kunnen", zegt Stegers voorzichtig. Via de radio kan de luchtverkeersleiding dan iemand in de cockpit stap voor stap vertellen wat die moet doen. Maar dat betekent niet dat de passagier alleen maar op een knop hoeft te drukken.
'Het zijn niet maar een paar knoppen'
"Als je geen idee hebt wat je moet doen en dit nooit gedaan hebt, dan is het echt wel een hele lastige opgave", zegt piloot Hooijenga. Volgens hem zijn er ongeveer tien handelingen die moeten worden verricht bij een automatische landing.
"Het is een beetje een utopie wat sommige mensen denken, van: 'het zijn een paar knoppen en het toestel gaat zichzelf landen'."
Wat moet je doen?
Maar wat moet een passagier doen als hij daadwerkelijk alleen in de cockpit zit? Volgens Stegers van de VNV begint het met vragen of er iemand aan boord is met vliegervaring. Daarna moet geprobeerd worden contact te krijgen met de luchtverkeersleiding.
"Hopen dat de radio werkt en hopen dat daar een vlieger reageert die je stap voor stap kan vertellen hoe je de snelheid reduceert, hoe je de flap selecteert, hoe je het gear selecteert en wat je op de baan moet doen", zegt Stegers. "En dan heb je een kansje."
Cabinepersoneel opleiden
Cabinepersoneel opleiden om een vliegtuig te kunnen landen, ziet Stegers niet als een realistische oplossing. "Het is heel complex om een vliegtuig te besturen en dat is niet iets wat je er gewoon even naast doet als stewardess of als purser."
Volgens hem is juist de aanwezigheid van twee piloten de belangrijkste veiligheidsmaatregel. "Dit is de reden dat we twee vliegers aan boord hebben." Als één van hen uitvalt, kan de ander het vliegtuig nog steeds aan de grond zetten.
Eén druk op de knop
Hooijenga ziet eerder een andere oplossing. In de kleine luchtvaart bestaan volgens hem al toestellen met een noodknop die bij een noodsituatie veel taken automatisch kunnen uitvoeren. Het toestel kan dan contact opnemen met de verkeersleiding, de omstandigheden bekijken en een geschikte luchthaven zoeken.
"En daar geloof ik eigenlijk eerder in", zegt Hooijenga. "Dat je dit soort technologie eigenlijk gaat inzetten om zo'n automatische landing in een druk op de knop, als het ware, op te zetten in een noodsituatie. Ik denk dat dat een mooier scenario is."