Welke mogelijkheden zijn er nog om DigiD in Nederlandse handen te houden? 'Kabaal maken werkt'
De mogelijke overname van Solvinity, het bedrijf achter DigiD, door het Amerikaanse Kyndryl roept veel vragen op. In de chat kregen wij daarom vaak de vraag: welke stappen kunnen wij zelf nemen om dit te voorkomen? "Druk op de ketel houden."
"Dit moet gestopt worden", is de boodschap dinsdagmiddag in de grote hal van de Tweede Kamer tijdens de overhandiging van de petitie 'Stop de Amerikaanse overname DigiD!'. "We hebben ruim 135.000 handtekeningen opgehaald en de teller loopt. Maar het is aan jullie om hier iets aan te doen", roepen de overhandigers van de petitie.
Niet zomaar bemoeien
'Jullie' zijn de Tweede Kamerleden die belast zijn met de portefeuille Digitale Zaken. En deze Kamerleden zijn van links tot rechts, in grote meerderheid, eensgezind.
De overheid moet alles op alles zetten om te voorkomen dat DigiD-gegevens in handen komen van een Amerikaans techbedrijf. Maar wat de Kamerleden ook erkennen: de politiek kan zich niet zomaar bemoeien met hoe een bedrijf wordt geleid.
'Bedrijf zonder klanten'
"Toch kunnen en moeten we dit stoppen", zegt GroenLinks-PvdA-Kamerlid Barbara Kathmann. "We moeten nu helaas eerst een maand wachten op een toezichthouder die onderzoekt of deze overname wel kan.
"Maar wij als Kamer kunnen zelf ook écht wat", vertelt ze verder. "Zo loopt het contract van de maker van DigiD met Solvinity over 2 jaar af. Als wij als Kamer zeggen: ga daar weg, dan kopen de Amerikanen een bedrijf zonder klanten."
'Overdracht voorkomen'
Ook voor VVD-Kamerlid Silvio Erkens is inmiddels duidelijk dat Nederland de overname van Solvinity door een Amerikaans IT-bedrijf niet moet willen. "De politiek moet nu een manier vinden om deze deal en de bijbehorende overdracht van het betreffende deel van DigiD naar Amerikaanse handen te voorkomen."
Het VVD-Kamerlid zegt nog te onderzoeken welke opties er zijn om een overname te voorkomen. Ook zijn collega Sarah El Boujdaini van D66 wil dat de regering voorkomt dat het bedrijf dat het platform maakt waarop DigiD draait in Amerikaanse handen komt.
Samenwerken met bedrijfsleven
Volgens CDA-Kamerlid Jantine Zwinkels bewijst de casus Solvinity dat het écht anders kan en moet. "Ik vind dat het bij voorkeur in Nederlandse handen moet blijven, maar in ieder geval Europees." Ook Zwinkels vreest dat data in handen van de Amerikaanse overheid kan komen. "Dit moeten we echt zien te voorkomen. Dat vraagt om samenwerking met ons bedrijfsleven, waarin we met elkaar duidelijke waarborgen inbouwen en investeren in Europese alternatieven."
Het beschermen van data, onafhankelijkheid van andere landen bigtech noemt het CDA-Kamerlid 'cruciaal'. Kunnen Nederlanders dan ook iets zelfs doen? De politiek is wat Zwinkels betreft aan zet, maar "natuurlijk kan iedereen wel zijn of haar digitale vaardigheden ontwikkelen en het bewustzijn vergroten. En overstappen op alternatieven, zoals Signal."
'DigiD moet staatsbedrijf worden'
SP-Kamerlid Sandra Beckerman begrijpt de zorgen van veel Nederlanders 'volledig'. "Goed dat mensen zo massaal de petitie tekenden. DigiD moet Nederlands blijven en wat de SP betreft maken we er meteen een staatsbedrijf van. De overheid kan en moet dit zelf doen", benadrukt Beckerman.
Haar advies aan Nederlanders die zich zorgen maken: "Inwoners kunnen helpen door de druk op te voeren en Kamerleden én vooral het Kabinet te mailen dat er nu actie moet worden ondernomen."
Overname onderzoeken
Overigens is het nog niet 100 procent zeker dat overname doorgaat. De toezichthouder Bureau Toetsing Investeringen (BTI) is nog bezig met een onderzoeker naar de overname van Solvinity. Als onafhankelijke toezichthouder kan BTI beoordelen of de overname inderdaad ernstig nadelig kan uitpakken voor de toegankelijkheid van DigiD. Dit onderzoek kan maanden duren.
In de Tweede Kamer wordt dinsdagavond een zogeheten rondetafelbijeenkomst georganiseerd. Kamerleden praten daar met experts over de gevolgen van de overname. Later deze week debatteert de Kamer dan met verantwoordelijk demissionair staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, Eddie van Marum over de kwestie, die eerder al liet weten de zorgen te delen.
Privédata in handen van Amerikanen
Vorig jaar werd bekend dat het Amerikaanse IT-bedrijf Kyndryl, Solvinity wil overnemen. Dit - nu nog - Nederlandse cloudbedrijf beheert het digitale platform waarop onder meer de website Mijnoverheid en inlogsysteem DigiD draait. Via DigiD doen miljoenen Nederlanders belastingaangifte of maken ze een afspraak bij het ziekenhuis of doen aangifte bij de politie.
Gezien de huidige ontwikkelingen in de VS vrezen experts dat de privédata van Nederland in handen zou kunnen komen van de Amerikanen. In dat land gelden wetten waarmee de Amerikaanse overheid gegevens kan opvragen bij data die staat opgeslagen bij Amerikaanse bedrijven, waar dan ook ter wereld.
'Kabaal maken werkt'
Kunnen burgers ook zelf nog iets doen om te voorkomen dat hun data in het uiterste geval in Amerikaanse handen komt? 'Druk op de ketel houden', zeggen meerdere Kamerleden.
"Kabaal maken werkt", zegt GroenLinks-PvdA-Kamerlid Barbara Kathmann. "Vandaag is in de Tweede Kamer een petitie van Karin overhandigd, een bezorgde burger over deze overname. Het is een van de meest ondertekende petities van de afgelopen tijd. Zulke signalen helpen. DigiD is van ons allemaal en raakt aan al onze digitale levens."
'Uiterst onwaarschijnlijk'
Solvinity laat in een reactie op de website overigens weten dat het scenario waarin de Amerikaanse overheid data zou kunnen opvragen 'uiterst onwaarschijnlijk is'.
Tegelijkertijd zegt het bedrijf ook dat klantdata in Amerika nooit wordt gedeeld: 'tenzij wettelijk verplicht'.