Weer bouwen als Nederland van het 'stikstofslot' gaat? Het volle stroomnet is het volgende probleem

Landbouwminister Jaimi van Essen presenteerde afgelopen dinsdag zijn plannen voor de Stikstofwet. Deze zouden voor de bouwsector weer meer ruimte moeten maken. En voor netbeheerders zou het meer ruimte moeten bieden om energie-infrastractuur aan te leggen. Maar kunnen nieuwbouwhuizen daarmee ook echt allemaal op het stroomnet?

Overvol stroomnet

Eerder dit jaar liep het net in Utrecht al vol, een groot deel van de provincie heeft nu een aansluitstop voor nieuwe stroomaansluitingen of verzwaringen. Deze week kwam daar de Achterhoek bij. Nieuwe woningbouwprojecten komen daar op een wachtlijst voor een aansluiting op het net.

Toch ziet Maarten Otten, de voorzitter van Netbeheer Nederland, dat het stikstofpakket kan helpen voor de energiesector. Hij zegt dat er nu juist weer ruimte kan ontstaan voor het aanleggen van energie-infrastructuur. "We kunnen weer beginnen met de al bestaande projecten die echt stil stonden door stikstofruimte."

Veel ruimte nodig

Maar stikstof is niet de enige reden waarom bouwen de laatste paar jaar lastig was. "We hebben ook vraagstukken die gaan over ruimte, ruimtelijke ordening, vergunningen en doorlooptijd van procedures", merkt de voorzitter op. "Wij hebben enorm veel ruimte nodig voor het bouwen van al die extra infrastructuur."

Die ruimte is niet makkelijk verkrijgbaar. "En op het moment dat we de ruimte hebben, vinden heel veel mensen het niet leuk dat er een station komt." In de provincie Utrecht zocht netbeheerder Tennet bijvoorbeeld jaren naar een geschikte locatie voor een nieuw hoogspanningsstation. En dat was nodig, want de capaciteitskaart van Nederland kleurt rood door alle tekorten.

Beter benutten

Het doel van Netbeheer Nederland is "niet om netcongestie op te lossen, maar om zoveel mogelijk klanten te helpen door de capaciteit die er is slimmer en beter te benutten."

Otto: "We kunnen niet altijd energie en infrastructuur aanleggen om de pieken op te vangen. We zien nu steeds meer schommelingen in het energiesysteem. Door het net beter te benutten, zorgen we ervoor dat we de pieken meer verspreiden. Zo kunnen we meer woningen en bedrijven op hetzelfde net aansluiten."

'Netbewuste nieuwbouw'

Maar of dat haalbaar is, zal ook liggen aan hoe en waar nieuwbouwhuizen straks worden gebouwd. "Een groot aantal woningbouwprojecten kunnen allemaal gewoon weer worden aangesloten. Maar voor een heel groot ander deel van de woningen is het echt nodig dat we op een hele andere, slimmere manier kijken naar hoe we ervoor zorgen dat die huizen warm zijn en het licht aan gaat."

Dat betekent volgens hem ook dat huizen minder stroomnetcapaciteit moeten vragen dan ze nu doen. Hij noemt het 'netbewuste nieuwbouw'. En het zou dé oplossing zijn om elk nieuw huis aan het net aan te sluiten.

Piekbelasting naar beneden

"Bij de traditionele manier passen er heel veel minder huizen op het elektriciteitsnet, dan als je dat doet op een nieuwe, innovatieve manier", legt hij uit over het concept.

Bij netbewust bouwen breng je belasting op het elektriciteitsnet, de piekbelasting, naar beneden. Hierdoor kunnen op dezelfde kabel meer woningen worden aangesloten zonder overbelasting. "En dat is dus echt op een slimmere manier kijken naar hoeveel energie en elektriciteit je nodig hebt."

Netbewuste afspraken

Volgens de Netbeheer Nederland-voorzitter zijn er meerdere energieleveranciers waarmee consumenten netbewuste afspraken kunnen maken over hoe hun elektriciteit flexibel kan worden ingezet. "Je kan bijvoorbeeld aangeven dat het je niet uitmaakt wanneer je elektrische auto precies wordt geladen, als deze maar om 8 uur 's ochtends is opgeladen."

"Of je kan aangeven wanneer je warmtepomp wel of niet aanstaat, zolang het maar minimaal 18 of 19 graden in huis is. Zo kan je daar als consument onwijs bij helpen."

Meerdere mogelijkheden

"Ook bij bedrijven kunnen we kijken naar wat voor energievraag zij hebben." Dan zie je volgens Otto vaak dat er veel meer mogelijk is dan wachten op een aansluiting voor een zogenaamd firmcontract. Bedrijven kunnen dan 24 uur per dag, 7 dagen per week capaciteit krijgen. "Maar heb je dat wel nodig? Het antwoord is meestal 'nee'. Er zijn allerlei andere contracten beschikbaar waardoor je misschien wél een aansluiting kan krijgen."

Tegelijkertijd zullen netbeheerders ook absoluut moeten bijbouwen, zegt hij. "Dus het is altijd én-én. Daarmee gaat de capaciteitskaart niet meteen van rood af. Netcongestie in de definitie zoals we die hebben, dat blijft nog even."