Wat moeten we doen als we buitenaards leven ontdekken? Wetenschappers komen met nieuwe richtlijnen
Wat moeten we doen als er berichten van buitenaards leven worden opgepikt? Het klinkt als een sciencefictionfilm, maar wetenschappers denken er serieus over na. Er zijn nieuwe richtlijnen gepresenteerd met als belangrijkste boodschap: houd het hoofd koel.
"Dit protocol is gemaakt zodat de mensheid voorbereid is op de ontdekking van buitenaards intelligent leven", zegt planeetonderzoeker Daphne Stam. "Het gaat niet over bacteriën op Mars of een microbe ergens op een ijsmaan van Jupiter. Het gaat echt over intelligent leven."
Nieuwe richtlijnen
De nieuwe richtlijnen werden onlangs gepresenteerd door International Academy of Astronautics (IAA). Deze organisatie doet onderzoek naar alles rondom ruimtevaart en heeft ook een commissie die zich bezighoudt met de zoektocht naar buitenaards leven. In het nieuwe protocol staat onder andere wat wetenschappers moeten doen als er een signaal van aliens wordt opgepikt.
De belangrijkste boodschap: heel goed checken of het echt klopt en niet direct reageren. Bij een mogelijke waarneming van buitenaards leven is eerst 'grondige onafhankelijke verificatie' nodig, voordat het grote publiek op de hoogte wordt gebracht. Ook moet er internationaal worden overlegd, onder andere met de Verenigde Naties, voordat er contact wordt gezocht.
Intimidatie en desinformatie
Daarnaast is er aandacht voor het beschermen van wetenschappers die onderzoek doen naar buitenaards leven. Zo wordt er voor het eerst rekening gehouden met online intimidatie en desinformatie. Het klinkt misschien allemaal vergezocht, maar volgens Stam zou de ontdekking van intelligent buitenaards leven 'de grootste ontdekking van de mensheid ooit zijn'.
Je wil niet dat je op dat moment eigenlijk niet weet wat je moet doen en er paniek ontstaat en het een zootje wordt.planeetonderzoeker Daphne Stam
"Dat zou grote gevolgen kunnen hebben hier op aarde. Hoe mensen met elkaar omgaan, hoe we de aarde zien. Daarom is het belangrijk om goed voorbereid te zijn op het moment dat zo'n ontdekking gedaan zou kunnen worden." Ze gaat verder: "Je wil niet dat je op dat moment eigenlijk niet weet wat je moet doen en er paniek ontstaat en het een zootje wordt."
Wetenschappelijke ontwikkelingen
Het is niet voor het eerst dat er richtlijnen zijn opgesteld, maar het was hoog tijd voor een update door alle veranderingen van de afgelopen jaren, zegt Stam. "Het oude protocol stamt uit 2010. Er zijn sindsdien natuurlijk een heleboel wetenschappelijke ontwikkelingen geweest, maar ook maatschappelijke ontwikkelingen."
Qua wetenschappelijke ontwikkelingen wijst ze erop dat we de laatste jaren veel te weten zijn gekomen over het heelal, maar ook dat er veel betere telescopen zijn ontwikkeld. "Dus we hebben meer inzicht gekregen in hoeveel plekken er eigenlijk zijn in het heelal waar echt wel leven zou kunnen zijn. Dus het is eigenlijk wat urgenter geworden."
Veranderde maatschappij
Daarnaast is de maatschappij veranderd, zegt ze. "In 2010 bestond er nauwelijks social media", zegt ze. "Iets als fake news was ook nog onbekend. Als zo'n ontdekking tegenwoordig gedaan wordt, kan dat dus ook weer tot paniek en allerlei rare berichten leiden." Volgens Stam is het daarom nodig om dat soort ontwikkelingen mee te nemen in een protocol. "Om te voorkomen dat een vals bericht de ronde gaat doen op social media en er chaos ontstaat."
Maar hoe groot is de kans eigenlijk dat we binnenkort een bezoekje krijgen van aliens? Ten eerste benadrukt Stam dat deze nieuwe richtlijnen niet gaan over waarnemingen van UFO's die regelmatig worden gedaan. "Dit gaat echt over wetenschappelijke metingen die ook gecontroleerd kunnen worden, dus niet een vaag filmpje dat iemand op zijn telefoon heeft gemaakt."
Bestaan aliens?
Op dit moment is er volgens haar nog geen enkele aanwijzing dat er ergens anders intelligent leven is. "We weten nog niet hoe leven op aarde is ontstaan", zegt Stam. "De aarde is de enige planeet waar, voor zover wij weten, leven is. Dus we weten ook helemaal niet hoe groot de kans is dat er ergens anders leven is." Het zou volgens haar ook nog kunnen dat er buitenaards leven is geweest, maar dat het inmiddels is uitgestorven.
"Het is wel goed om voorbereid te zijn", zegt ze, want eigenlijk is er weinig te zeggen over de vraag hoe groot de kans is dat we intelligent buitenaards leven ontdekken. "Misschien is er volgende week wel een buitenaardse intelligentie die contact met ons opneemt. Dat zou kunnen gebeuren. We weten gewoon niet hoe groot die kans is."