Wandelvakanties in de bergen populair, steeds vaker reddingsoperaties nodig: 'Het is geen Disneyland'

Het aantal reddingsoperaties in Europese berggebieden is de afgelopen 6 jaar flink toegenomen. Dat blijkt uit cijfers die EenVandaag in die landen - Frankrijk, Italië, Spanje, Zwitserland en Oostenrijk - heeft opgevraagd en geanalyseerd.

Meer ongelukken én doden

Zo is in Frankrijk sinds 2019 het aantal reddingsoperaties gestegen met bijna 40 procent. En Italië kende in 2025 zelfs een recordjaar, in zowel het aantal reddingsoperaties als doden. In dat jaar kwamen er ook in één maand tijd 83 mensen in de bergen om. Met een uiteindelijk totaal van 528 doden was ook dat een record.

De Nederlandse bergreddingswerker Stephan Wijnkamp werkt dagelijks in het Oostenrijkse Imst. Ook hij ziet het aantal ongelukken toenemen: "Ik vraag me af of we als bergredding al deze mensen kunnen redden."

Wandelen populair

Wandelen zit sinds corona enorm in de lift. En die wandelaars zoeken ook massaal de bergen op om te wandelen. Die toename is een van de oorzaken van het grotere aantal incidenten in de bergen.

"Meestal zijn het wandelaars die vallen en letsel oplopen. Dat is ook de grootste groep die hulp nodig heeft", zegt reddingswerker Wijnkamp.

Geen Disneyland

Mensen zijn te weinig voorbereid voor wandelingen in de bergen, ziet hij. Hij schrikt vooral van situaties die niet nodig zijn en is soms 'echt verbaasd' over wat hij voorbij ziet komen. "Ik zie bijvoorbeeld mensen met gympen of slippers lopen. Dat is natuurlijk vragen om problemen."

Wijnkamp vindt dat mensen zich te lichtvaardig in de bergen begeven en daardoor minder geconcentreerd zijn. "Want als je je in de natuur begeeft, dan dompel je je onder aan de gevaren van de natuur. Maar mensen zien die gevaren niet. Mensen denken dat het een soort vakantiepark is, een soort Disneyland."

'We deden alles fout'

Paulien van der Werf weet maar al te goed hoe het kan lopen als je je niet goed genoeg voorbereidt. Samen met een vriend kwam ze 10 jaar geleden in de problemen in de Sloveense Alpen. "Alles wat je fout kunt doen, hebben we fout gedaan uit onwetendheid. We gingen een route lopen die veel te moeilijk was voor ons, hadden niet genoeg eten en water bij ons en hebben niet naar het weer gekeken."

Paulien en haar vriend kwamen na uren wandelen op steeds steilere en gevaarlijkere paden. "We kwamen op een gegeven moment een stuk tegen met kabels waar je je aan vast moest houden langs een afgrond. Ik vond dat zo eng dat ik niet meer terug durfde, dus we bleven verdergaan en grenzen overgaan."

Nooit meer doen

Tot overmaat van ramp begon het ook nog te regenen en hadden ze geen bereik. "Ik raakte heel erg in paniek. Op een gegeven moment was ik alleen maar aan het nadenken over of het beter was als mijn vriend eerst zou vallen of ik." Uiteindelijk lukt het Paulien en haar vriend om toch veilig naar beneden te komen. "Ik werd de volgende ochtend wakker en dacht: dit ga ik echt nooit meer doen."

Wijnkamp ziet vaker mensen die van tevoren weinig rekening houden met het weer. Dat terwijl het veranderde klimaat wel gevaren met zich meebrengt. "We hebben meer te maken met extreme weersomstandigheden waardoor er weer extra gevaren ontstaan. Het weer kan sneller omslaan, we hebben langere periodes van regen en hebben meer steenslag."

Stijging 'blokkeringen'

Dat er meer reddingsoperaties zijn, betekent niet dat er in elk land meer ongelukken of dodelijke incidenten zijn. Directeur Sebastiaan Admiraal van de Koninklijke Nederlandse Klim- en Bergsport Vereniging (NKBV) verklaart dat dit met name komt door een stijging van het aantal zogenaamde 'blokkeringen'.

"Dat is een situatie waarin iemand gered moet worden, maar er eigenlijk geen ongeluk is gebeurd", legt Admiraal uit. "Dat zijn mensen die vaak te slecht zijn voorbereid, zichzelf overschatten en uiteindelijk ergens staan en denken van: nu kan ik niet meer terug of ik durf niet meer terug."

Outdoorinfluencer

Met Paulien is het goed gekomen. Zij is al meer dan 7 jaar solo op reis. Ze inspireert nu anderen op social media als outdoorinfluencer om veilig in de bergen te wandelen. "Mijn wandeltocht heeft me niet genoeg getraumatiseerd om nooit meer de bergen in te gaan", grapt Paulien. "Maar ik pak het wel een stuk verstandiger aan. Ik heb heel veel bijgeleerd."

Met haar account probeert ze mensen te waarschuwen voor de gevaren. Want veel mensen worden enthousiast van de mooie berglandschappen op social media en gaan dan niet voorbereid op pad. "Ik vind het belangrijk om andere mensen te laten zien hoe ze dat ook veilig kunnen doen. Bergwandelen kan voor iedereen echt leuk zijn, maar je moet goed nadenken. Het is geen wandeling in Drenthe waarbij je gewoon gaat lopen."

Met gids op pad

Hoe beweeg je je dan veilig in de bergen? "Bij goede voorbereiding, goede uitrusting en weten wat je aan het doen bent, zijn ongelukken te voorkomen", zegt Wijnkamp.

Ook Paulien hamert op het eerst goed inlezen voor vertrek. "Het is belangrijk om de moeilijkheid van paden te kunnen herkennen. Ga bijvoorbeeld eerst met een gids op pad om te leren hoe zij zich in de bergen gedragen. En", vult ze aan, "leer de weersvoorspelling te interpreteren en ook onderweg het weer te herkennen."

Groepsverantwoordelijkheid

Directeur van de NKBV Admiraal wijst ook op de groepsverantwoordelijkheid. "Want mensen lopen vaak samen in een groep. Het is dan goed om niet alleen aan jezelf te denken, maar ook aan de mensen om je heen. Houd rekening met de langzaamste in de groep."

Admiraal wijst ook op het afsluiten van een goede verzekering. "Je bent namelijk niet altijd verzekerd om ook gered te worden. Daarvoor heb je een goede bergverzekering nodig." Reguliere verzekeringen dekken de kosten van een reddingsoperatie in de bergen vaak niet.

Ronddolen

En als je in de problemen zit? "Meteen bellen", zegt Wijnkamp. "Dan hoeven we niet in het donker uit te rukken. Mensen proberen het probleem nu vaak eerst zelf op te lossen om vervolgens een hele lange tijd rond te dolen. Als ze er dan achter komen dat ze niet meer verder kunnen is het soms 2.00 uur 's nachts."

Paulien voelt zich ondanks alle gevaren en haar ervaring in Slovenië als een vis in het water in de bergen. "Als ik door de bergen wandel dan voel ik me hartstikke vrij en rustig. Dan valt alle ruis van de bewoonde wereld weg en voel ik me eigenlijk op m'n allerbest."