Waarom ziektes, zoals nu het hantavirus, vaak voorkomen op cruiseschepen
Op een Nederlands cruiseschip zijn drie vakantiegangers overleden, waarschijnlijk door een infectie met het hantavirus. Wat is dat voor virus, en waarom gedijen virussen zo goed op cruiseschepen? Viroloog Marion Koopmans legt uit hoe het zit.
Een Nederlands echtpaar uit Friesland en nog een persoon zijn overleden. De World Health Organisation (WHO) meldt dat nog 3 andere opvarenden ziek zijn geworden. De uitbraak gebeurde op het Nederlandse cruiseschip de MV Hondius. Met zo'n 150 passagiers aan boord was het schip onderweg van Argentinië naar Kaapverdië. Bij één iemand is het hantavirus daadwerkelijk vastgesteld.
Wat is het hantavirus?
In de jaren '70 kwam de ziekte voor het eerst duidelijk in beeld, en bleek het terug te voeren naar een rivier in Korea: de Hantan-rivier. Bij die rivier liepen in de jaren '50 zo'n 3.000 VN-militairen een mysterieuze besmetting op, 'Koreaanse koorts' genoemd, dat later het hantavirus blijkt geweest.
Het virus wordt gedragen door knaagdieren, waaronder ratten en muizen. "Maar die dieren zelf hebben nergens last van", zegt hoogleraar virologie aan het Erasmus MC Marion Koopmans. Wereldwijd zijn er veel varianten van het virus bekend, kan ze vertellen. "Er is dus een groot verschil in hoe ernstig ziek je kunt worden. Dat is afhankelijk van met welke soort hantavirus je te maken hebt."
Niet vaak overdraagbaar
Verspreiding van het virus kan voorkomen als opgedroogde urine of poep van de knaagdieren als stofdeeltjes opdwarrelt. "De meeste hantavirus-infecties worden niet van mens op mens overgedragen", legt Koopmans uit. "Er is één uitzondering, in Zuid-Amerika. Daar komt een variant voor waar ook af en toe verspreiding tussen mensen gezien wordt."
De viroloog benadrukt dat er nog veel onduidelijk is over de situatie op het schip. "Laten we vooral mensen daar de rust geven om even uit te zoeken wat er nou precies aan de hand is, want dat is echt speurwerk." Hoe het virus op het schip terecht is gekomen, wordt nog onderzocht.
Pas na een week klachten
Het cruiseschip, dat voor de kust van Kaapverdië in de Atlantische Oceaan ligt, mag nu niet aanmeren en passagiers wordt aangeraden om in hun kamer te blijven.
Bij besmetting kan het minimaal een week en tot wel anderhalve maand duren voordat iemand klachten krijgt, legt Koopmans uit. "Dat is een hele lange incubatietijd dus. Dat is lastig, want dan kun je pas na lange tijd zeggen of iemand het wel of niet heeft als je contact met het virus hebt gehad." Ook kunnen de klachten bij mensen verschillen. De hantavirussen die in Europa voorkomen veroorzaken griepachtige klachten en nier- of leverklachten.
Vaker virus op cruiseschip
Dat het virus zich nu op een cruiseschip lijkt te verspreiden, is iets wat we vaker zien. Dit gebeurde bijvoorbeeld ook met het norovirus. Hoe kan het dat? "Virussen gedijen als ze op plekken komen waar veel mensen bij elkaar zitten, het liefst bij elkaar op een kluitje", zegt Koopmans.
"Op een groot cruiseschip waar een groot aantal mensen vanuit verschillende delen van de wereld bij elkaar komen, is de kans dat iemand een infectie heeft op dat moment best groot."
Perfecte omstandigheid
"Op die manier worden virussen binnengebracht", gaat de hoogleraar virologie verder. "Omdat er aan boord zoveel mensen zijn, die niet alleen maar stil zitten in hun hut, zijn er ook allerlei gelegenheden voor verspreiding. Het is niet ongewoon om bij een cruise uitbraken te zien", benadrukt ze.
Tot slot voegt ze ook nog toe: "Dit geen hele grote cruise, dus daar is het absoluut minder, maar het kan dus wel."