Waarom samen praten over een drama als in Nunspeet belangrijk is: 'Herkenning zorgt voor erkenning én herstel'

De schok in Nunspeet is groot na de aanrijding tijdens de lichtjesparade van afgelopen avond. Een 56-jarige vrouw uit het dorp reed in op het publiek, waarbij de bestuurster zelf en negen toeschouwers gewond raakten, van wie drie ernstig. Volgens burgemeester Céline Blom is er hoogstwaarschijnlijk sprake van een noodlottig ongeval, nadat de bestuurster onwel werd.

Enorme impact

De impact op het dorp is in ieder geval enorm, mede doordat veel mensen, inclusief gezinnen met jonge kinderen, getuige waren van het incident. Hulpdiensten rukten massaal uit en er landden meerdere traumahelikopters. Maar zodra de zwaailichten verdwijnen, begint voor ooggetuigen en slachtoffers het proces van verwerking.

Direct na een melding van een dergelijk incident met veel slachtoffers en getuigen, wordt er opgeschaald naar een grootschalige opvang. De gemeente en de GGD nemen hierin het voortouw en organiseren een opvanglocatie, waarbij Slachtofferhulp Nederland meestal wordt ingeschakeld voor ondersteuning.

Adrenaline-shot

Volgens Roy Heerkens van Slachtofferhulp is wat de getuigen ervaren heftig. "Mensen stonden gewoon te kijken naar een ontspannen evenement, en opeens rijdt er een auto het publiek in. Dat komt zo hard binnen, wij noemen dat echt een ingrijpende gebeurtenis."

Lichamelijk gebeurt er op zo'n moment veel, legt Heerkens uit. "Mensen krijgen een enorm adrenaline-shot door de onveilige situatie. Die adrenaline zorgt voor drie automatische reacties: vechten, vluchten of bevriezen. Voor normale mensen is dit een automatische lichamelijke reactie waar ze geen controle over hebben."

Erkenning draagt bij aan herstel

In Nunspeet zijn direct na het ongeluk dertig mensen opgevangen en begeleid door Slachtofferhulp. Ook de lokale voetbalvereniging VV Hulshorst opende de deuren voor betrokkenen met de boodschap: "Niemand hoeft hier alleen doorheen te gaan."

Volgens Heerkens is zo'n groepsopvang cruciaal. "Het met elkaar in gesprek gaan, helpt enorm," zegt hij. "Mensen hebben een soortgelijke ervaring en dat zorgt voor herkenning. Die herkenning zorgt weer voor erkenning: we hebben iets heftigs meegemaakt. Dat draagt bij aan het herstel."

Stressklachten

Slachtofferhulp legt tijdens zulke bijeenkomsten uit dat stressklachten de komende dagen heel normaal zijn. "Denk aan slecht slapen, herbelevingen, verminderde eetlust of schrikachtig zijn als er een deur dichtvalt. Het zijn normale reacties op een abnormale gebeurtenis."

Onder de aanwezigen bij de lichtjesparade waren ook veel kinderen, waarvan een aantal al directe begeleiding heeft gekregen. Voor hen werkt de verwerking net even anders dan voor volwassenen.

Spelenderwijs verwerken

Heerkens: "Voor kinderen is het allerbelangrijkste dat ze weer zo snel mogelijk veiligheid voelen. Het is belangrijk om het normale dagelijkse ritme zo snel mogelijk weer op te pakken. Dus gewoon naar school en naar hockey of voetbal. Laat ze lekker buitenspelen. Kinderen hebben namelijk snel door dat het leven doorgaat en de situatie weer veilig is als routines worden hervat."

Het kan wel zijn dat het gedrag van kinderen tijdelijk verandert. "Rustige kinderen kunnen opeens druk worden, of andersom," zegt Heerkens. Ook kunnen ze de gebeurtenis spelenderwijs verwerken, bijvoorbeeld door het na te spelen met poppetjes of er een tekening van te maken. "Dat is een heel gezonde manier om ermee om te gaan, een signaal dat ze bezig zijn met verwerken."

Kerken en verenigingen

De rol van de gemeente is bij dit soort calamiteiten leidend. Zij zijn verantwoordelijk voor de bevolkingszorg en het regelen van locaties voor psychosociale ondersteuning. Burgemeester Blom was dan ook snel ter plaatse bij het welzijnscentrum om omstanders te steunen.

Heerkens juicht het toe als lokale instanties, zoals kerken of verenigingen, hun deuren openen. "Zeker in kleine gemeenschappen waar mensen elkaar kennen, helpt dat enorm," zegt hij. "Als mensen elkaar weten te vinden, komen ze sneller tot herstel."

Specialistische hulp

Hoewel de gebeurtenis op het netvlies van de getuigen zal blijven staan, nemen de acute stressklachten bij de meeste mensen na verloop van tijd af. "Mensen zijn van zichzelf best veerkrachtig. Bij negen op de tien mensen verdwijnen de klachten zoals slecht slapen en herbelevingen in de komende weken vanzelf."

Slachtofferhulp houdt wel een vinger aan de pols en blijft de komende weken monitoren hoe het gaat. Mocht blijken dat iemand na een paar weken nog steeds vastloopt, dan kan er volgens Heerkens worden doorverwezen naar de huisarts voor specialistische hulp. "Maar dat is gelukkig slechts voor een kleine groep nodig."