Op verschillende snelwegen en plaatsen in het land zijn boeren opnieuw aan het protesteren tegen nieuwe stikstofplannen van het kabinet. Die plannen zijn bedoeld om Nederland van het slot te halen, maar de boeren zijn bezorgd over hun toekomst.
De nieuwe plannen werden vorige maand gepresenteerd door minister Jaimi van Essen van Landbouw. In die plannen moeten landbouw, industrie en verkeer hun uitstoot flink omlaag brengen. Er ligt ook een focus op de kwetsbare natuur in Nederland en vooral dat gaan boeren merken: zij moeten stikstofuitstoot beperken en dus hun bedrijf aanpassen, verplaatsen of stoppen. Ook komt er een norm voor een maximum aantal koeien per hectare: 2,6.
Onduidelijk
Een boel maatregelen, maar voor de boeren is het volgens hoogleraar Milieu en Duurzaamheid Jan Willem Erisman van de Universiteit Leiden nog lang niet duidelijk genoeg. "En dat is een van de grote problemen. Dat het nog niet duidelijk is voor wie de maatregelen consequenties hebben."
Je weet dat stikstof naar beneden moet. Maar je weet niet hoe en je weet niet hoe je wordt gecompenseerd.hoogleraar Milieu en Duurzaamheid Jan Willem Erisman
"Je weet dat stikstof naar beneden moet. Maar je weet niet hoe en je weet niet hoe je wordt gecompenseerd", legt hij uit. "Want een ander onderdeel van het pakket is wel dat er 20 miljard beschikbaar is om die maatregelen ook te ondersteunen. Maar hoe kom je nou bij dat geld? Waar is dat geld voor?"
Toekomst
Dat is volgens hem de reden dat de boeren vandaag weer op de barricades staan. "Aan de ene kant hebben ze gevraagd om duidelijkheid. Maar aan de andere kant is er ook angst voor duidelijkheid", ziet hij. "Want dat betekent dat je dan pas realiseert wat er voor je toekomst mogelijk is of niet."
"Dan kijken ze ook naar wat er nu in Brabant gebeurt met pluimveehouders, waar gedreigd wordt om vijf vergunningen in te trekken. Dan is de angst: is dat de duidelijkheid? Is er dan nog wel een toekomst voor ons?" De boeren trekken volgens hem ook veel samen op, dus uiten deze angsten zich snel in protesten.
Eerder voorstel
Dat terwijl deze stikstofplannen ook gedeeltelijk zijn gemaakt op basis van voorstellen van de boeren. "De Landelijke Tuinbouworganisatie heeft eerder met de provincie een voorstel gemaakt. Dat is voor een groot deel ook overgenomen", legt hij uit.
"Ze zijn natuurlijk niet concreet betrokken bij de plannen zelf, zoals ze uiteindelijk naar boven zijn gekomen", maakt de hoogleraar duidelijk. De uiteindelijke plannen zijn gebaseerd op wat de wetenschap zegt en wat politiek haalbaar is, vertelt Erisman. "Dat is vertaald in dit pakket."
Stok achter de deur
Wat deze plannen anders maakt dan eerdere stikstofplannen, is volgens de hoogleraar dat er nu een stok achter de deur is. "Dat gaat ook in wetgeving opgenomen worden: op het moment dat die reducties niet plaatsvinden in 2030 of 2035, dan heeft de overheid de mogelijkheid om vergunningen in te trekken."
Erisman denkt dat de plannen van het kabinet een goede basis zijn om Nederland van het slot te halen, maar er is wel medewerking voor nodig. "De vraag is: gaat dit voldoende geïmplementeerd kunnen worden? Werken de provincies voldoende mee? Dus er zit een enorme uitvoering nog achteraan."
Provincies
Het zijn ook juist de provincies die een grote rol hierin spelen, zij zijn namelijk verantwoordelijk voor de uitvoering van de plannen en het geven of intrekken van vergunningen. "De provincies hebben de ruimte gekregen om zelf met plannen te komen om te zorgen dat de stikstofuitstoot in Natura 2000-gebieden in hun gebied ook naar beneden gaat."
"Een voorbeeld daarvan is Gelderland", gaat hij verder. "Gelderland had al afgesproken om 65 tot 69 procent minder stikstof uit te stoten in de Gelderse vallei. Dat zou voldoende kunnen zijn. Dat plan is nu dus ook opgenomen in de plannen van het kabinet, waardoor Gelderland niet hoeft te voldoen aan de andere maatregelen."
Hulp bieden
Erisman verwacht dat de politiek er wel uitkomt met deze stikstofplannen, maar of de boeren zullen stoppen met de nieuwe protesten, weet hij niet zeker. "Als ik de berichten zie, dan zie je dat langzaam maar zeker de weerstand opbouwt. En dat groep boeren die protesteert ook steeds groter wordt. Dus ik neem aan dat het toe gaat nemen."
Tot slot zegt hij: "De andere kant is dat 80 procent van de boeren ook graag door wil. Ze zitten te wachten op zekerheid en zitten eigenlijk niet in de weerstand, maar willen geholpen worden. En als de overheid genoeg hulp kan bieden, dan kunnen we een heel eind komen."