Waarom jongeren zoveel aannemen van influencers, dat ons kraanwater ongezond zou zijn bijvoorbeeld

'Gaan met die kraan' is een nieuwe online campagne van drinkwaterbedrijven om misinformatie over kraanwater bij jongeren tegen te gaan. De campagne benadrukt de veiligheid en betrouwbaarheid van Nederlands kraanwater. Maar hoe kan het dat jongeren steeds slechter denken over kraanwater? Volgens communicatiewetenschapper Sophie Boerman van de Wageningen Universiteit is daar een reden voor.

Dezelfde boodschap

De aanleiding van de campagne zijn de beelden die rondgaan over het slechte drinkwater dat we in Nederland zouden hebben volgens bepaalde influencers.

Volgens Boerman slaan deze filmpjes bij jongeren aan omdat ze heel vaak dezelfde boodschap zien en dan ook van verschillende bronnen. "Als ze heel veel op TikTok zitten en elke keer weer hetzelfde berichtje zien, maar dan van iemand anders, dan weten we uit onderzoek dat dat overtuigender is."

Geloofwaardige bronnen

"Bovendien vinden jongeren deze influencers vaak wel interessant en geloofwaardig en willen ze ook wel graag weten wat zij te zeggen hebben", legt Boerman verder uit. "Dus dat kan heel overtuigend zijn."

"Het een combinatie van - voor jongeren - geloofwaardige bronnen. En als het bericht vaker wordt gedeeld door verschillende mensen, dan ook inderdaad veelheid van berichten, die elke keer weer door je algoritmen worden 'gepusht'."

Verspreiden nepnieuws

Het verspreiden van nepnieuws over het slechte drinkwater wordt in eerste instantie dus verspreid door bepaalde influencers, maar wat hen motiveert om deze content te verspreiden, is volgens Boerman lastig te achterhalen.

"Het komt er vaak op neer dat ze gewoon willen zorgen dat hun boodschap 'viral' gaat. Daarnaast zitten er natuurlijk heel vaak commerciële redenen achter om zelf iets te verkopen of uiteindelijk het gezicht te zijn voor een merk of een product."

Versterkt beeld

Het nieuws dat in delen van Amersfoort en omstreken een dringen advies gold om kraanwater 3 minuten te koken vanwege de vondst van bacteriën, versterkte volgens Boerman alleen maar het beeld dat jongeren hebben over het drinkwater in ons land.

"Dat voedt natuurlijk alleen maar wat er al geloofd werd en het feit dat het water niet goed is en dat je wat je erover ziet op social media klopt. Het versterkt elkaar dus alleen maar meer. Een bedrijf en of officiële instanties kunnen dan wel aangeven dat ze erbovenop zitten, maar die kunnen vaak het beeld niet wegnemen dat er inderdaad iets onveiligs in het water zat. Dus ik denk ook niet dat dat per se die gevoelens wegneemt."

'Debunken van misinformatie'

Volgens Boerman blijkt uit onderzoek dat het 'debunken', oftewel onderuit halen van misinformatie, wel echt kan helpen. "Als die boodschappen echt goede feitelijke informatie kunnen brengen die de misinformatie tegen kunnen spreken, dan kan dat wel echt helpen."

"En we weten ook uit onderzoek dat het extra effectief is als het bijvoorbeeld door mensen wordt gepresenteerd die echt een expert daarin zijn of in ieder geval echt weten wat ze zeggen. Dus bijvoorbeeld een arts kan in dit geval erg helpen."

Geloofwaardige feiten

Influencer Tobias Camman heeft in een filmpje op zijn social media gezegd dat hij wél water drinkt uit de kraan en dat het prima te drinken is. Hij vertelt zelfs dat kraanwater een soort champagne is uit de kraan om de tegengeluiden tegen te gaan, maar Boerman betwijfelt of zijn filmpje het gewenste effect bereikt.

"Kijk, zijn filmpje is natuurlijk interessant omdat het wel de juiste mensen - de jongeren op social media - kan bereiken. Maar zolang hij niet echt geloofwaardige feiten brengt en misschien alleen maar een grappig filmpje maakt, weet ik niet of je daarmee echt die gevoelens kan wegnemen dat het water onveilig is."

Bereik en impact

Voor een tegencampagne zijn bereik en impact allebei belangrijk, legt Boerman uit. "Je moet zowel veel en de juiste mensen kunnen bereiken en je moet ze daarnaast de informatie geven die echt overtuigt."

"Alleen een grappig filmpje gaat in dit geval misschien niet helemaal overtuigen en alle argumenten voor het onveilige water wegnemen", besluit ze tot slot.