Waarom er meer hevige protesten zijn, zoals vandaag op het Malieveld: 'Problemen zijn lastig uit te leggen'

De demonstratie in Den Haag vandaag was op initiatief van de groep 'Wij Zijn Het Volk'. Bij de extreemrechtse manifestatie werd door boze burgers geweld gebruikt tegen de ME. Tegelijkertijd werden in Zevenaar ongeveer 100 demonstranten van Extinction Rebellion (XR) door de politie van de snelweg afgehaald. De groepen protesteren om heel verschillende redenen, maar ze hebben één ding gemeen: ze zijn ontevreden.

'Zien demonstreren doet demonstreren'

Het aantal demonstraties is de afgelopen jaren flink toegenomen. Volgens Jacquelien van Stekelenburg, hoogleraar Sociale verandering en conflict aan de Vrije Universiteit Amsterdam, is dat op twee manieren te verklaren. Allereerst wakkeren mensen elkaar aan. "Zien demonstreren doet demonstreren, dus dan denken de organisatoren: 'dat zouden wij eigenlijk ook moeten doen.'"

En als je eenmaal die stap hebt gezet om de straat op te gaan, is de drempel voor de volgende keer minder groot, legt Van Stekelenburg uit. "Gedrag in het verleden is ook voor demonstreren een belangrijke voorspeller voor het gedrag in de toekomst."

Stikstof, klimaat en migratie

Niet alleen vandaag werd geprotesteerd. De laatste weken kwamen ook boerenbranden, rode verf op Prinsjesdag en anti-AZC-protesten in Opheusden voorbij. De ontevredenheid die demonstranten vanuit verschillende hoeken uitten, is volgens de hoogleraar onder te verdelen in drie thema's.

"Stikstof, klimaat en migratie vormen een soort drietal die ervoor zorgt dat er meer geprotesteerd wordt", legt zij uit. "Het zijn complexe maatschappelijke problemen die ongelofelijk lastig te duiden zijn."

Behapbaar

"We zien grote discussie over de mogelijke oplossingen. Er vindt een soort polarisatie plaats rondom de duiding bij wat er precies aan de hand is." Dat brengt ook uitdagingen voor de politiek met zich mee. "Voor politici is het heel lastig om met oplossingen te komen die voor iedereen behapbaar zijn, zeker als mensen het niet eens zijn met de definitie van het probleem", vertelt Van Stekelenburg.

"Voor die mensen is het ontzettend schrikken. Want het gaat om hun, hun bedrijf en hun toekomst", gaat ze verder. "Daarmee zie je dat de problemen, het vaststellen daarvan en oplossingen aandragen al polariseert."

Identiteit via social media

Ook speelt social media volgens haar een grote rol in het polariseren en de aanwas van demonstraties. "Op die manier kan informatie eenvoudiger gedeeld worden."

"Mensen vormen ook hun identiteit op basis daarvan", gaat ze verder. Op die manier vormen nieuwe groepen zich tegenwoordig veel makkelijker via social media.

Verdelen van zuur

Volgens de hoogleraar zit de oplossing bij de politiek. "Het allerbelangrijkste is dat de politiek in gesprek blijft of komt met de burger", legt ze uit. "Want op het moment dat je gaat zoeken naar een oplossing is het vooral het verdelen van het zuur in plaats van het zoet."

"Dat is veel lastiger, en dus moet je daarom in gesprek gaan met de burger. Want die moet een bepaalde hoeveelheid zuur absorberen." Daarom moet men tijdens die gesprekken ook duidelijk zijn over wat het probleem is en wat de gevolgen kunnen zijn. "Dan creëer je meer draagvlak."