Verwarring in Marokkaanse gemeenschap: begint ramadan nou vandaag of morgen? 'Een eeuwenoud gesprek'

Tijdens de vastenmaand wordt er niet gegeten tussen zonsopgang en zonsondergang. De maand begint wanneer de eerste maansikkel te zien is, en de maan dus een nieuwe cyclus ingaat.

Twee kalenders

Volgens imam en theoloog Azzedine Karrat wordt de begin van de maand zo bepaald omdat moslims twee verschillende kalenders aanhouden. "Voor hun dagelijkse activiteiten hanteren ze de gewone Gregoriaanse kalender", legt hij uit. "Voor hun rituelen, zoals het vaststellen van een nieuwe maand - met name de ramadan - wordt er een Hegira kalender aangehouden."

"Dat is een maankalender, waarbij het begin van een nieuwe maand wordt vastgesteld aan de hand van het aanschouwen van een nieuwe maan." Dus wanneer de maansikkel, de eerste lijn van de maan, te zien is, begint een nieuwe maand.

Verwarring in Nederland

Dat er verwarring is over wanneer de ramadan begint, heeft ermee te maken wanneer je de nieuwe maansikkel aanschouwt. "Sommige landen hanteren een visuele waarneming. Dus de maan moet ook gezien worden, met het blote oog of met een telescoop", vertelt de imam. Landen als Saoedi-Arabië volgen dit.

Maar er zijn ook landen die het anders doen, zoals Turkije, die gebruiken wetenschappelijke en astronomische berekeningen om de nieuwe maan vast te stellen. "En omdat moslims in Nederland natuurlijk heel divers zijn en verschillende etnische achtergronden hebben, merk je dat daar wat verwarring over ontstaat."

Geen religieuze keuze

Zo volgt de Turkse gemeenschap Turkije en hun berekeningen, maar de Marokkaanse gemeenschap is gewend Saoedi-Arabië te volgen. "Ik denk dat destijds Saoedi-Arabië is gekozen vanwege een centrale rol die die het land speelt in het leven van een moslim, omdat daar de twee heilige moskeeën staan", legt Karrat uit.

"Maar het is niet per definitie een een juridische religieuze keuze geweest", gaat hij verder. "Het is denk ik meer een praktische keuze geweest, we kunnen Saoedi-Arabië volgen vanwege de centrale rol die het speelt."

Binnen gemeenschap

Waar het elk jaar per gemeenschap kan verschillen welke dag de ramadan begint, is er dit jaar ook binnen gemeenschappen verwarring, vertelt auteur en docent Karim Amghar. "Binnen de Marokkaanse gemeenschap begint een deel vandaag al, en een deel morgen."

Normaal gesproken volgt de Marokkaanse gemeenschap dus Saoedi-Arabië. "Maar nu is het dus zo is dat een deel van de Marokkaanse-Nederlandse gemeenschap zegt: 'Nee, volgens mij moeten we dit jaar kijken naar Marokko, want daar is de maan niet gezien.' En als die niet gezien is, dan betekent het dat je op donderdag start", legt hij uit.

Bewolking of niet te zien?

Dat de maansikkel in Marokko nog niet gezien is, kan met verschillende dingen te maken hebben. "Bijvoorbeeld met bewolking", noemt Amghar.

"Maar het kan ook zijn dat die de maansikkel daar gewoon nog niet is." Er is dus dezelfde manier van kijken, maar omdat er vanuit een ander land wordt gekeken, kan het een andere uitkomst hebben.

Wetenschap vs natuur

Het is dus vooral een discussie tussen de wetenschap en de natuur, die volgens imam Karrat vooral verwarrend is voor de gemiddelde moslim. "De Vereniging Imams heeft zich uitgesproken over deze stand van zaken, dus ik hoop dat men wel een oplossing gaat vinden."

"De gemiddelde moslim moet hier niet onder lijden. Het is zo'n mooie maand", vertelt Karrat. "Een maand van verbondenheid, van bezinning, van liefdadigheid. Het is jammer als je die begint met onzekerheden. Dus ik hoop dat in de toekomst moskeeën het voortouw gaan nemen om hier een oplossing voor te vinden."

'Groter gemaakt dan het is'

Docent Amghar voegt daar wel aan toe dat het voor de islamitische gemeenschap niet belangrijk is om op dezelfde dag te starten. "Het is een eeuwenoud gesprek en zo spannend is het niet."

"Ik moet er een beetje om lachen, het wordt door sommige mensen veel groter gemaakt dan het is. Het is niet nieuw dat een deel van de gemeenschap start met vasten, en het andere pas de dag erna."

Geen uitdaging

Hij vindt het bijzonder dat het nu ineens zo leeft. "Wat vooral heel bijzonder is, is dat binnen de Marokkaanse gemeenschap er een deel wel gestart is en een deel niet gestart is", herhaalt hij.

"Maar het is heel normaal dat je kijkt naar wat doet je gezin, wat doet je gemeenschap, wat doet jouw moskee waar je graag naartoe gaat en dat je niet tegelijk ramadanfeest viert. Het is nooit een uitdaging geweest in de gemeenschap en ik voorspel dat het ook nu niet een grote uitdaging zal zijn."