Verplicht een helm op bij het schaatsen: Sportraad wil het overal, bij 18 van de 21 ijsbanen hoeft het nog niet

Slechts drie kunstijsbanen hebben een helmplicht voor schaatsers, zo blijkt uit een rondgang langs 21 Nederlandse kunstijsbanen: Thialf in Heerenveen, De Elfstedenhal in Leeuwarden en IJsbaan De Vliet in Leiden. Bij de andere kunstijsbanen is het dragen van een helm niet verplicht.

Advies om helm te dragen

In de meeste gevallen wordt de recreatieve schaatser wel geadviseerd om een helm te dragen, maar verder dan een dringend advies gaat dat niet. Opvallend is dat voor het dragen van handschoenen wél een verplichting geldt. In Thialf, de bekendste schaatsbaan van het land, geldt al wel een helmplicht.

"Die hebben we vorig jaar ingevoerd omdat we een heftig incident op het ijs hadden", vertelt business manager Yvonne Kager. "Daar moest zelfs een ambulance aan te pas komen. En als je een pols breekt, is dat heel vervelend, maar dan ben je na een week of zes wel weer hersteld. Bij hoofdletsel kan het veel verstrekkender gevolgen (grote gevolgen, red.) hebben."

Schaatsen wordt duurder

Haarlem is één van die banen waar geen helmplicht geldt. "Als je het dragen van een helm verplicht stelt heeft dat ook consequenties. Mensen die over de veiligheid gaan, beseffen dat niet altijd", zegt directeur Rob Kleefman van de Haarlemse ijsbaan.

"Wie gaat het controleren als je het verplicht stelt? En wie gaat die mensen dan betalen?" Verder wijst Kleefman op de extra kosten die het huren van een helm met zich meebrengen. "Dan heb je de entreeprijs van 4 euro, schaatshuur van 5 euro en dan nog 4 euro voor een helm. Dan wordt schaatsen nóg duurder."

Goede voorbeeld

Kleefman benadrukt dat op de ijsbaan in Haarlem wel het advies geldt om een helm te dragen. "Overal bij ons zie je de slogan 'Ga Veilig Schaatsen'. Het staat op de website, het staat op borden langs de baan."

Bij trainingen en lessen op de Haarlemse baan is een helm dragen verplicht. Kleefman: "En zelf geef ik ook altijd het goede voorbeeld: als ik schaats draag ik een helm".

Als bowlingbal over ijs

Traumachirurg Rein de Haan, zelf ook een enthousiaste schaatser, zou graag zien dat alle ijsbanen het advies van de Sportraad zouden opvolgen. "10 procent van de letsels op het ijs is hoofdletsel." 10 procent klinkt misschien niet als veel, "maar", zegt De Haan, "dat zijn vaak wel ernstige letsels. Klachten die soms wel een half jaar kunnen aanhouden."

"Ik heb het zelf regelmatig zien gebeuren", zegt de traumachirurg. "Iemand die valt glijdt als een soort bowlingbal over het ijs, en de andere schaatsers worden dan als kegels weggeveegd. Ze vallen dan keihard op hun achterhoofd, dat kan een flinke klap zijn."

Niet bij professionele wedstrijden

Opmerkelijk is dat er in Thialf een helmplicht geldt voor alle schaatsers, maar dat wedstrijdrijders geen helm dragen. Waarom niet? Hebben zij geen voorbeeldfunctie? "De profs rijden met veel minder mensen in de baan", legt business manager Kager uit. "En dan is het ook nog zo dat de binnenbaan langzaam schaatst, en de buitenbaan hard. Dan heb je veel minder kans op ongelukken. Daarbij: ik kan de regels voor ijsbaan Thialf opstellen, maar ik kan ze niet opstellen voor de schaatsorganisaties ISU of de KNSB."

Traumachirurg De Haan denkt dat mensen die nu nog aarzelen, over de streep zullen worden getrokken als professionele schaatsers het goede voorbeeld gaan geven. "Zodra de profs een helm gaan dragen zal het navolging krijgen bij de recreanten en de amateurs. Dan is een helm opeens cool."

Marathon en shorttrack

Kager wijst er op dat bij schaatswedstrijden waar meer kans is op ongelukken en op lichamelijk contact, wél een helm wordt gedragen door de profs. "Kijk naar de marathonschaatsers, de massastart en de ploegenachtervolging. En natuurlijk ook bij het shorttracken: bij die onderdelen dragen ze allemaal een helm."

Kleefman van de Haarlemse schaatsbaan verwacht dat bij schaatsen dezelfde ontwikkeling als bij wintersport skiën te zien zal zijn. "In het verleden droeg niemand een helm op de piste. Maar tegenwoordig draagt iedere skiër een helm. Dat zul je ook zien bij schaatsen. Ik denk dat over een aantal jaren het dragen van een helm heel gewoon is geworden."