Van beëdiging tot eerste debat met 'meerderheidsoppositie': zo ziet eerste week van nieuwe kabinet-Jetten eruit
Zeventien ministers, tien staatssecretarissen en de jongste premier ooit beginnen vandaag aan een voor Nederland ongekend politiek experiment: een regering zonder vaste meerderheid. "Na de beëdiging wacht het kabinet-Jetten direct zijn vuurdoop."
In het moderne Nederland is het een keer eerder geprobeerd. Toen slaagde het minderheidskabinet niet, nu is de nieuwe coalitie, bestaande uit D66, VVD en CDA, er wél van overtuigd dat een minderheidskabinet kan slagen. Door te werken aan een nieuwe politieke cultuur en vooral door heel veel optimisme uit te stralen.
Dag vol rituelen
Bij de presentatie van het nieuwe kabinet zal premier Rob Jetten precies dat vandaag willen doen. En dus zullen we vandaag - een dag vol symboliek en rituelen - heel veel blije gezichten zien.
Die gezichten moeten uitstralen dat het echt gaat lukken om Nederland weer vier jaar lang te besturen. Hoe ziet de dag er precies uit en hoe verloopt de week verder?
Eed en belofte afleggen
De dag begint met de beëdiging, om 10.00 uur. "Dat is het moment waarop de nieuwe ministers en staatssecretarissen bij de koning de eed of belofte afleggen," zegt politiek commentator Marloes Lemsom.
"Ze beloven of zweren trouw aan de Grondwet en ook dat ze hun ambt getrouw uitvoeren."
Start nieuwe regering
Rond 10.30 uur volgt de traditionele foto op de trap van Huis ten Bosch in Den Haag. "Het markeert de start van de nieuwe regering", vertelt Lemsom.
"Vaak verwarrend: op de foto staan alleen de ministers en het staatshoofd en de koning. Dit noemen we de regering. Het kabinet is de term voor alle ministers én staatssecretarissen."
Nieuwe bewindspersonen
Na de foto verplaatst de aandacht zich naar alle ministeries voor de overdrachtsceremonies. "Vertrekkende bewindspersonen dragen hun dossiers officieel over aan de nieuwe bewindspersonen", legt Lemsom uit.
"De ogen zullen vooral gericht zijn op Rob Jetten, die op het ministerie van Algemene Zaken afscheid neemt van Dick Schoof. Na nog geen 2 jaar zit het er voor de partijloze premier op."
Geen meerderheid
"Voor de nieuwe ploeg volgt dan ook nog de eerste ministerraad op het ministerie van Algemene Zaken. Dit is het moment waarop het regeren feitelijk begint", zegt Lemsom. "Makkelijk zal het niet worden, want anders dan voorgaande jaren heeft dit kabinet geen meerderheid in de Tweede en Eerste Kamer."
Voor alle plannen zal de coalitie van D66, VVD en CDA in de Tweede Kamer tenminste tien zetels moeten vinden en maar liefst zestien zetels in de Eerste Kamer. "Het vraagt om ministers die goed kunnen luisteren en die geen al te groot ego hebben omdat ze ook af en toe een oppositiepartij wat zullen moeten gunnen", zei Rob Jetten. Dit zei hij eerder deze maand al, nadat hij was aangesteld als formateur.
Werkbare minderheidscoalitie
De vuurdoop voor het kabinet volgt later in de week: het tweedaagse debat over de regeringsverklaring. Dan moet meteen duidelijk worden hoe werkbaar deze minderheidscoalitie zal zijn. Rob Jetten opent het debat op woensdag met een korte verklaring waarin hij de koers van zijn kabinet uitzet. Daarna is het de beurt aan zestien fractievoorzitters, van coalitie en oppositie.
"Dat wordt spannend en heel interessant", legt politiek commentator Lemsom uit. "Omdat het een minderheidskabinet is, wordt het heel interessant om te kijken hoe de fractievoorzitters van D66, VVD en CDA zich zullen opstellen naar de rest van de Kamer.
Uitgangsposities voor onderhandelingen
Ook gaan we zien hoe de oppositie zich opstelt richting het kabinet nu het regeerakkoord doorgerekend is door het Centraal Planbureau. Andere partijen hebben nu beter zicht op wat de kabinetsplannen precies voor mensen gaan betekenen, en zullen dit debat aangrijpen om de uitgangsposities voor onderhandelingen over al die voorstellen in te nemen.
"Sommige politici gaan we ook op nieuwe plekken zien: het is bijvoorbeeld voor het eerst dat we Ruben Brekelmans aan het werk zien als fractievoorzitter van de VVD en Jan Paternotte is weer de fractievoorzitter voor D66."
'Vuurdoop als premier'
Op donderdag is het écht de beurt aan kersvers premier Rob Jetten. "Het wordt zijn vuurdoop als premier", vertelt Lemsom. "Een dag lang moet hij zijn coalitieakkoord verdedigen in de Kamer. En anders dan bij eerdere kabinetten moet Jetten op een heel dun koord dansen."
"Jetten heeft met zijn coalitie geen meerderheid, dus in theorie kan de Kamer hem die dag nog naar huis sturen. De verwachting is dat dat niet gebeurt, maar het geeft wel de verhoudingen aan. Aan het einde van de week is dus waarschijnlijk al duidelijk waar de spanningen zitten en hoe stevig de basis onder dit kabinet daadwerkelijk is."