Tonnen boete voor misbruik van Indonesische verpleegkundigen door hogeschool en zorginstellingen

De boetes worden opgelegd omdat de drie organisaties samen 64 Indonesische verpleegkundigen een verpleegkundige opleiding op hbo-niveau beloofden, terwijl de slachtoffers in de praktijk 3,5 jaar lang deels onbetaald moesten werken voor zorginstellingen. De grootste boete gaat naar opleidingsinstelling Habeo+ (het voormalige Avans+): 347.000 euro. De zorginstelling Zorggroep Drenthe krijgt een boete van 224.000 euro, en Woonzorg Flevoland 132.000 euro.

Schijnconstructie

EenVandaag maakte in 2023 meerdere reportages over de in totaal 200 Indonesische verpleegkundigen die bij elf zorginstellingen zouden worden opgeleid tot verpleegkundigen. In werkelijkheid werden de Indonesiërs niet op hbo-niveau opgeleid, maar werkten ze als Verzorgende voor de zorginstellingen. De arbeidsinspectie stelt nu na meer dan 2 jaar onderzoek vast dat er sprake is van een schijnconstructie.

De Hogeschool Avans+, die na de slechte publiciteit van onder meer EenVandaag onder een andere naam verder is gegaan, had voor de Indonesiërs een tewerkstellingsvergunning moeten aanvragen. In plaats daarvan vroeg het een studievisum aan. Daarnaast is volgens de arbeidsinspectie vast komen te staan dat de stages niet op hbo-niveau waren. De studenten liepen 16 uur per week 'stage', en werkten ook 16 uur per week. In de praktijk betekende dit dat ze 2 dagen per week onbetaald werk deden.

Arbeidsinspectie is trots

Directeur Toezicht bij de arbeidsinspectie, Marijke Kaptein, is trots op het onderzoek. Het heeft jaren geduurd en was zeer ingewikkeld omdat er zoveel partijen bij betrokken waren en omdat het zich in meerdere landen afspeelde.

Bovendien lukte het de onderzochte partijen lange tijd om het onderzoek te frustreren, zegt Kaptein. "We kregen lang de gevraagde informatie niet van de onderzochte partijen, en regelmatig zelfs verkeerde informatie. Als dat één keer gebeurt kan dat, maar als dat drie keer gebeurt ga je je wel achter de oren krabben."

Hogeschool en zorginstellingen herkennen zich niet in geschetste beeld

De Hogeschool Habeo+, voorheen Avans+, laat aan EenVandaag weten "teleurgesteld te zijn in de boetes die zijn opgelegd, en zal bezwaar aantekenen, omdat de Arbeidsinspectie een vertekend en onjuist beeld geeft van de opleiding." Volgens een woordvoerder van de Hogeschool zullen ook de twee zorginstellingen zich niet neerleggen bij de boetes.

Een woordvoerder van Woonzorg Flevoland zegt dat de organisatie zich "niet herkent in het beeld dat door de Nederlandse Arbeidsinspectie wordt geschetst en hier afstand van neemt". Zorggroep Drenthe laat weten: "Dit (de bevindingen van EenVandaag en de Arbeidsinspectie, red.) weerspiegelt niet de intenties die we hadden met dit studieproject". De Drentse zorgorganisatie beraadt zich op een vervolg.

Tussenpersoon

Volgens de Arbeidsinspectie was er overduidelijk sprake van een illegaal verdienmodel voor Habeo+ en de zorginstellingen. "Elke keer zagen we dat er elementen waren die niet gunstig waren voor de studenten, maar wel heel gunstig voor de partijen die het organiseerden."

EenVandaag onthulde al in 2024 dat de zorginstellingen ongeveer 50.000 euro per student betaalden aan Avans+, als een soort wervingsfee. Het Waalwijkse bemiddelingsbedrijf Yomema was tussenpersoon. Zij zochten de Indonesische verpleegkundigen, verzorgden een opleiding Nederlands in Jakarta, en zochten ook de zorginstellingen waar de Indonesiërs gingen werken en studeren. De Hogeschool ontkent dergelijke bedragen te hebben ontvangen van zorginstellingen.

Werken op studiedagen

Nabila Adhani was een van de eerste verpleegkundigen die in Nederland aankwamen. Ze ging werken voor Zorggroep Drenthe in Assen. Al snel merkte ze dat er van de belofte van een hbo-opleiding weinig terechtkwam. "Op onze studiedagen werden we door de Zorggroep Drenthe gewoon op pad gestuurd om in de thuiszorg te werken", vertelt ze.

Omdat Avans+ een studievisum had geregeld met medewerking van de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) mochten de Indonesiërs maar 16 uur per week werken. In de praktijk werkten ze 32 uur, waarvan de helft onbetaald.

Bevestiging

Adhani is blij met de door de Arbeidsinspectie opgelegde boetes. Ze ziet het als bevestiging van haar gelijk. "Wij zijn misbruikt, dat is nu bevestigd door de overheid."

Een andere Indonesische verpleegkundige, die anoniem wil blijven, zegt: "Ik vind het onacceptabel dat mijn (ex-)collega's en ik jaren verloren zijn door deze schijnconstructie. Ik voel mij opgelicht en misbruikt. Ook voelt het misdadig om op deze manier mensen te misleiden."

Schadevergoeding

Zij heeft een advocaat ingehuurd, en probeert via de rechter een schadevergoeding af te dwingen. "Ik vraag compensatie voor de verloren tijd, een paar jaar werk voor te weinig geld, en de stress die ik heb gehad. Ze hadden moeten weten dat ze misbruik van ons maakten."

Daarnaast vraagt ze aandacht voor de slachtoffers in Indonesië, die misschien nooit compensatie zullen krijgen. "Ik ben niet de enige die hierdoor is gedupeerd, maar er zijn ook mensen die al terug zijn gestuurd naar Indonesië, die alle tijd en geld en werk die zij hebben geïnvesteerd nooit meer terugkrijgen. Ik vind dat iedereen recht heeft op compensatie."