Tijdens festivals even je hart luchten naast de wc? Bij 'pleepsycholoog' Tatja kan dat

"Ik had een pruik meegenomen, een grappig psychologenpakje, een tafel en een schoteltje zodat mensen daar 50 cent op konden leggen", grapt de 52-jarige psychotherapeut Tatja Hendriks over haar idee om als 'pleepsycholoog' mensen op festivals - tussen het feesten door - de kans te geven om niet alleen hun blaas maar ook hun hart even te legen. "En nou, dat bleek best een succes."

'Wat is dit?'

Wel zorgde het eerst voor wat verwarring, herinnert ze zich van de eerste keer vorige zomer. "Er kwamen allemaal mensen op af die vroegen: 'Wat is dit?'" Niet alle festivalgangers weten wat een psycholoog doet, ontdekte Tatja toen. "Veel mensen haalden het door de war met waarzegging", vertelt ze lachend.

"Dus die legden leuk 50 cent neer, gingen zitten en zeiden: 'Nou, begin maar.' Alsof ik hun dan een soort reading moest geven. Maar dat doet een psycholoog natuurlijk helemaal niet."

5 minuten kletsen

Na een korte uitleg over wat Tatja als therapeut wél doet, gaat haar zandlopertje lopen. "Ze hebben dan in principe 5 minuten, dus mensen komen best wel snel ter zake", vertelt de pleepsycholoog. "Ze vertellen soms meteen wat hun grootste uitdaging in het leven is."

'Hoe ga ik om met mijn affaire op het werk?' en 'Ik ben verliefd op iemand die al getrouwd is, maar niet bij haar wegwil', zijn voorbeelden van de problemen die festivalgangers met Tatja bespreken. Maar soms gaat het zelfs nog dieper. "Ik had ook iemand die zei: 'Mijn moeder is net overleden aan kanker, en ik vind het moeilijk om daarmee om te gaan.'"

Serieuze problemen

Tatja was in het begin onder de indruk van hoe serieus de problemen die feestgangers delen meteen zijn. Dat had ze zelf, als therapeut die de afgelopen 30 jaar veel verschillende mensen behandelde, niet verwacht. "Maar ik heb ook gemerkt dat ik die mensen eigenlijk heel snel een zetje in de goede richting kan geven."

En dat komt vooral door alle ervaring die ze de afgelopen 3 decennia opdeed. Vooral in het begin van haar carrière zag Tatja veel voorbijkomen. "Ik werkte eerst veel met mensen met ernstige hechtingsproblematiek door vroegkinderlijk trauma, die bijvoorbeeld een complexe posttraumatische stressstoornis (CPTSS) hebben en aan zelfbeschadiging doen, of mensen die met suïcidale gedachten worstelen."

Psychologie als roeping

Dat zware werk deed ze altijd met veel plezier. Ergens voelde het als haar roeping, legt ze uit. "Ik ben altijd geïnteresseerd geweest in de psychologie." Als tiener wist Tatja dus al dat ze therapeut wilde worden. Maar toen ze na het behalen van haar diploma's écht in het vak dook, merkte ze iets op. "Ik beleefde altijd heel veel loyaliteit naar mijn cliënten", vertelt Tatja. Afstand nemen vond ze moeilijk.

Toch moest ze dat op een dag noodgewongen doen. "Toen er borstkanker bij mij werd ontdekt, was dat eigenlijk wel het moment voor mij om eens even stil te staan en te evalueren."

Opnieuw evalueren

"Als je ziek bent, dan ga je de dingen weer opnieuw bekijken", vertelt ze verder. Na een paar maanden hakte ze de knoop door. "Ik heb toen besloten over te stappen naar iets lichter werk", vertelt Tatja.

"Toen ben ik in een centrum voor dubbele problematiek met mensen met verslaving en psychiatrie gaan werken. Dat is uiteraard nog steeds wel een pittige doelgroep, maar voor mij was het wel al een stuk milder."

'Alleen nog maar spelen'

Maar toen kwam de borstkanker na 4 jaar weer terug. Ze herstelde nog een keer. "Maar daarna heb ik een nog grotere pas op de plaats gemaakt. Ik nam na mijn herstel een heel jaar vrij." Tatja wilde dat jaar besteden aan alleen maar leuke dingen doen, vertelt ze.

"Ik wilde alleen nog maar 'spelen', want ik dacht via dat spelen erachter te komen waar ik als persoon het meest blij van zou worden."

Het toneel op?

Tijdens haar sabbatical ging ze op onderzoek uit. Werd het een carrière in de kunstwereld? Of toch een poging doen om het toneel op te gaan? "Ik volgde een opleiding tot trainingsacteur, deed een cursus kleinkunst en volgde allerlei workshops over hoe je korte films kan maken." Tatja komt uit een creatieve familie, vertelt ze, dus die overstap voelde ergens wel logisch.

"Maar uiteindelijk kwam ik erachter dat ik mijn eigen vak toch het allerleukste vind", lacht Tatja. Ze haalt haar voldoening nog steeds uit het werk als psychotherapeut, weet ze dan.

Mee als 'pleepsycholoog'

Alleen, het creatieve liet haar niet los. Dus toen een vriendin vorig jaar aan Tatja vroeg of ze mee kwam helpen en 'leuk wilde doen bij de wc's' bij de Dag van het Levenslied, antwoordde Tatja: 'Natuurlijk.'. "Want ik vind het leuk om te kletsen met mensen en om lekker gezellig te doen."

"Wel dacht ik: in plaats van een grappige wc-juffrouw uithangen, word ik gewoon een grappige wc-psycholoog." En zo werd het idee van de pleepsycholoog geboren. "En nou, dat bleek dus best een succes."

Verzoeken stromen binnen

"Het balletje is daarna echt gaan rollen, toen ik per ongeluk - weer via een vriendin - terecht kwam bij een zakelijke speeddateavond", vertelt Tatja verder over haar nieuwe avontuur. "Het idee was dat creatievelingen hun werkaanbod met elkaar zouden delen, zelf wilde ik eigenlijk alleen maar een drankje doen met die vriendin."

Tatja twijfelde eerst even, maar ging uiteindelijk toch mee. "En toen dacht ik: maar dan moet ik ook iets hebben om daar te kunnen vertellen. Ik heb toen het idee van de pleepsycholoog gepitcht bij iedereen met wie ik sprak. En daar kwam eigenlijk direct ook weer een klus uit voort. Iemand van de Ballenbingo huurde mij in om bij hun event te komen zitten." Verzoeken voor de pleepsycholoog bleven daarna binnenstromen.

Wil je een pleesessie?

"Wil je een psychologisch consultje?', vraagt Tatja nu dus op meerdere festivals aan mensen die eigenlijk vooral langs haar lopen omdat ze naar het toilet moeten. De ene voelt iets voor zo'n pleesessie terwijl de ander gewoon doorloopt.

Niet iedereen staat open voor haar sessies, die ze overigens wel vaak met een klein beetje humor probeert in te steken. "Mensen komen natuurlijk ook gewoon naar een festival om het leuk te hebben en niet te hoeven voelen. Alle drank en andere middelen zijn er natuurlijk ook om enige potentiële ongelukkigheid te verdoven", merkt ze begripvol op.

Eng om gesprek aan te gaan

"Een psycholoog gaat allemaal van die vervelende irritante vragen stellen en er zijn natuurlijk mensen die bang zijn voor wat er dan bij hen uitkomt", weet Tatja uit ervaring. Dat sommigen het eng vinden om een gesprek met haar aan te gaan, vindt ze dan ook niet erg.

"Ik had zelfs een jongen die 10 euro op het schoteltje had gelegd om niet met mij te hoeven praten. Dat vond ik zo grappig", vertelt ze lachend. "Maar ik heb ook al heel vaak gehad dat vrienden van iemand anders 50 cent neerleggen en zeggen: 'Ja, een vriendin van mij heeft dit echt nodig, dus zij mag hier gaan zitten.'"

Provoceren als methode

Gaan mensen eenmaal zitten, dan vinden ze het soms toch nog best wel een drempel om het gesprek met de pleepsycholoog aan te gaan zo tussen alle drukte. "Er is wel genoeg privacy hoor, want ze komen juist heel dicht bij mij aan dat tafeltje zitten. En door de muziek kunnen anderen het juist niet horen." Humor is vervolgens de ingang. "Dat werkt vaak ontwapenend en geeft ook verrassingseffect. En juist daardoor kan je de diepte in."

Als iemand niet weet waar te beginnen, dan gebruikt ze soms haar eigen levenservaringen om het consult op gang te krijgen. "Dan zeg ik bijvoorbeeld: 'Nou, mag ik dan even over mijn moeder zeuren?' En dan krijg je meteen een reactie. Iemand zei toen tegen mij: 'Nou, dat is nogal wat om te zeggen tegen iemand die net een jaar geleden haar moeder verloren heeft.'" Zo nodigt Tatja iemand dan uit om het gesprek verder aan te gaan, mocht die persoon dat willen. Want niets hoeft.

Zelf ook feesten

Tatja kijkt ernaar uit om dit seizoen weer volop aan de slag te gaan als pleepsycholoog. Dit jaar staat ze voor het eerst in het officiële programma van Oerol, een festival waar ze zelf als bezoeker al meer dan 15 jaar naartoe gaat. "Omdat ik het zelf echt heel leuk vind om naar festivals en events te gaan, doe ik de sessies een paar uur per dag."

"Daarvoor én daarna ben ik samen met vrienden gewoon lekker aan het genieten", vertelt Tatja die inmiddels goed geleerd heeft de juiste afstand te houden van haar werk.

'Moet wel leuk blijven'

Op de vraag, die ze vaak van mensen in haar omgeving krijgt, of ze hier een fulltime carrière in ziet, antwoordt Tatja vaak: "Het moet wel leuk blijven." 8 uur per dag bij de toiletten zitten, ziet ze dus niet zitten. "Ik zie niet voor me dat ik dit soort intensieve korte consultjes zoveel uur per dag achter elkaar moet doen."

Pleepsycholoog zijn en pleesessies geven werkt alleen als er balans en afwisseling is. "Want alleen zo kan ik dit perfect combineren met mijn andere banen als psychotherapeut."

Verlagen van drempel

Wel is het zeker dat Tatja dit voorlopig nog blijft doen. Ze ziet hoe de pleesessies het makkelijker maakt voor mensen die onbekend zijn met haar vakgebied om toch na te denken over wat een psycholoog voor je kan betekenen. "Ik vind het prachtig dat ik kan bijdragen aan het verlagen van de drempel van het naar een psycholoog gaan."

"En ik denk dat het concept gewoon zo ongelofelijk goed werkt omdat ik niet een psycholoog speel, maar er ook echt een ben. Dat maakt dat ik echt zinvolle en prikkelende dingen te zeggen heb tegen de mensen."