
Te weinig boswachters, toch krijgen ze steeds meer taken: 'Bent een soort wijkagent voor het bos'
Staatsbosbeheer zoekt tientallen nieuwe boswachters. Door een structureel tekort kan de Nederlandse natuur al jaren niet goed worden beheerd. Zo is er steeds meer op het bordje van de boswachter komen te liggen, ziet ook boswachter Erik de Jonge.
De Nederlandse natuur heeft het zwaar: daarom stelde het Rijk laatst extra geld beschikbaar voor natuurbeheer. En dat betekent: 90 extra vacatures bij Staatsbosbeheer. Bij natuurgebied de Brabantse Wal vertelt boswachter De Jonge dat het takenpakket van een boswachter door de jaren heen flink is veranderd. "Je bent naast een gewone houthakker die een boom afzaagt of paadjes maait, ook een soort omgevingsmanager. Je wordt een aanspreekpunt voor mensen uit de omgeving."
Natuur onder druk
Van het extra geld zijn nu dus vacatures specifiek voor boswachters die zich bezig moeten gaan houden met natuurbeheer beschikbaar. "Een positieve, eerste stap naar een financiering die aansluit bij de werkelijke kosten van natuurbeheer", zegt Staatsbosbeheer. Maar het is volgens de organisatie niet voldoende. "Structurele én toereikende financiering blijft noodzakelijk om de werkelijke kosten van natuurbeheer te kunnen dekken."
Hoe noodzakelijk dat is, ziet boswachter De Jonge. "In de Nederlandse natuur is gewoon ontzettend veel werk te doen. Dat komt omdat in de Nederlandse bossen heel veel gerecreëerd wordt, maar ook omdat de natuur heel erg onder druk staat." Hij noemt als voorbeeld: "We moeten bossen omvormen zodat ze beter klimaatbestendig zijn, beter tegen droge zomers kunnen. Dat is heel veel werk, maar er zijn gewoon mensen tekort om dat echt groots uit te voeren."
Wijkagent
Niet alleen op het gebied van natuurbeheer zijn er tekorten. Ook boswachters die overtredingen controleren en zich bezighouden met afvaldumpingen, ook wel 'groene boa's' genoemd, zijn er niet genoeg. "De wens om meer mensen binnen te halen geldt voor alle typen boswachters, maar groene boa's zijn onmisbaar." Over het algemeen is er een probleem met uitloop, vertelt Staatsbosbeheer. "Veel boswachters gaan met pensioen, dus dat is een probleem. Er blijft steeds nieuwe aanwas nodig."
En dat is hard nodig, volgens De Jonge. "We hebben gewoon veel mensen nodig die de handjes uit de mouwen steken." Maar dat omvat tegenwoordig meer dan voorheen. "Mensen hebben klachten, mensen hebben ook heel veel vragen over de natuur. Dat is op zich positief. Maar je bent ook een soort wijkagent in een bos."
Drugs en verwarde mensen
In 2019 waren er 105 fulltime plekken voor groene boa's; dat is sindsdien meer dan gehalveerd naar 45. Hierdoor hebben boswachters het steeds drukker. Er lijkt ook minder animo voor, zegt De Jonge, die zelf zo'n groene boa is. "Als we 20 jaar geleden een vacature hadden voor een boswachter, dan solliciteerden er meer dan 100 mensen. Vorig jaar hadden we 4 sollicitanten. Dus dat is ook echt wel veranderd."
Het is volgens hem wel te verklaren, namelijk doordat het vak een stuk breder is geworden. "Misschien zijn er toch dingen die wat meer afschrikken dan vroeger. Als je dingen hoort over drugsafvaldumpingen. Je hebt ook te maken met verwarde mensen, met dakloze mensen."
Helft van de tijd binnen
Die extra taken kunnen ervoor zorgen dat er minder tijd is voor natuurbeheer, ziet De Jonge. "20 jaar geleden was ik echt 99 procent van mijn tijd buiten. En inmiddels is dat 50-50. Omdat je met handhaving bezig bent en met de afwerking van bijvoorbeeld papierwerk."
"Je hebt best wel dagen dat je eigenlijk van plan bent om allerlei klussen in de natuur te doen", gaat hij verder. "Maar dat er een melding is van een verwarde persoon, een melding van jongelui met vuurwerk, een melding van een tentje. Ik had net nog een melding van dode vissen en een schep midden in het bos. Ja, allemaal een beetje van die gekkigheid waar we dan toch even moeten gaan kijken."
Aanpakkers
Boswachters zijn dan ook 'echt aanpakkers', volgens Staatsbosbeheer. Je voorkomt daarmee niet helemaal dat de taken in elkaar overlopen. "Ze pakken alles aan, gaan daardoor ook te veel doen. Maar als er sprake is van een drugsdumping, zal een natuurbeheerder dat tegenkomen."
Volgens Staatsbosbeheer komen boswachters wel aan hun werk rond natuurbeheer toe, maar 'is het wel veel'.
Rijkdom
Daarbij merkt de organisatie op: "Je kunt natuurlijk niet achter elke boom een boa zetten." Staatsbosbeheer geeft aan blij te zijn als er meer middelen beschikbaar komen voor de groene boa's, helemaal nu 'de politie zich meer uit het buitengebied aan het terugtrekken is.'
"Dus terwijl aan de ene kant de handhavingsdruk toeneemt, neemt het aantal boa's af. En dat is echt wel heel zorgelijk", vindt De Jonge. Desalniettemin vindt hij het het mooiste vak dat er is: "Als je in de natuur mag werken en op allerlei mooie plekken mag komen waar een ander niet komt: dat is echt een rijkdom."