Steunpakket tegen energiecrisis: neemt kabinet de juiste maatregelen? 'Het is erg voorzichtig'

Sinds de aanval van de Verenigde Staten en Israël op Iran zijn de prijzen voor olie en gas wereldwijd gestegen. Om de gevolgen van deze energiecrisis te dempen trekt het kabinet nu 967 miljoen euro uit. 627 miljoen euro gaat naar maatregelen om de gestegen energieprijzen voor burgers en ondernemers te verzachten. Ook wordt er voor 340 miljoen euro aan belastingen verlaagd.

Maatregelen tegen energiecrisis

Zo wordt er bijna 200 miljoen euro gestort in een energienoodfonds voor lage inkomens. Een soortgelijk bedrag gaat naar het warmtefonds waarmee huiseigenaren geld kunnen lenen om hun woning te verduurzamen. Daarnaast kunnen werknemers een hogere reisvergoeding krijgen omdat het belastingvrije deel wordt verhoogd. Voor busjes en vrachtwagens gaat de wegenbelasting omlaag.

Om het verlies aan belastinginkomsten deels op te vangen worden andere belastingen verhoogd. Zo stijgt de accijns op alcohol straks mee met de inflatie waardoor (sterke) drank duurder wordt. Bovendien worden bepaalde belastingvoordelen - de startersaftrek en kleinschaligheidsinvesteringsaftrek - versoberd of helemaal afgeschaft.

Relatief klein steunpakket

Maar is het genoeg om de economische klappen van de energiecrisis voldoende op te kunnen vangen? Politiek verslaggever Martine Wolzak van het Financieele Dagblad ziet dat het kabinet nog voorzichtig is: "Over het algemeen is dit toch een druppel op de gloeiende plaat." Ze wijst naar de vorige energiecrisis begin 2022, na de Russische inval in Oekraïne.

"Toen werd een steunpakket van tientallen miljarden neergelegd, nu gaat het over een klein miljard", legt ze uit. En dat is volgens haar een bewuste keuze: "Het kabinet denkt: deze crisis is misschien pas net begonnen. En dan wil het niet nu al te veel middelen inzetten, want wie weet is het straks nog veel harder nodig en dan is het geld al op."

'Van fossiele verslaving af'

Ook econoom Jona van Loenen ziet dat het kabinet voorzichtig is, maar vindt wel dat er goede maatregelen genomen zijn. "Wat ik heel goed vind, is het plan om een subsidie in te voeren om automobilisten met een laag en middeninkomen te helpen met de aanschaf van een elektrische auto."

"Dat is precies wat je wil: het verzacht de pijn, want je helpt de mensen, maar het bestrijdt ook de ziekte", legt hij uit. Met deze ziekte doelt hij op wat hij de 'fossiele verslaving' noemt. De econoom juicht maatregelen toe die ervoor zorgen dat Nederland minder afhankelijk wordt van olie, en daarmee andere landen.

Accijnzen niet verlagen?

Van Loenen vindt het goed dat er niet is gekozen voor zogeheten generieke maatregelen, zoals het verlagen van de accijns op brandstof. "Dan gooi je het merendeel van het geld eigenlijk weg, want het komt terecht bij mensen zoals ik, die eigenlijk helemaal geen problemen hebben door de hoge benzineprijzen."

Wel vindt hij het jammer dat het kabinet - in zijn ogen - nog wat voorzichtig is. "Het kabinet wil bijvoorbeeld 50 miljoen euro uittrekken voor elektrische auto's. Dat is echt een doekje voor het bloeden", vindt hij. "Het is een beetje alsof je een bosbrand probeert te blussen met een glas water en daarna heel trots bent dat je iets hebt gedaan."

Minder olie en gas gebruiken

Verder mist de econoom nog urgentie in de plannen van het kabinet om de economische schade van de energiecrisis zoveel mogelijk te beperken. "Wat ik eigenlijk echt mis, is de vraag die allesbepalend is. Namelijk: hoe zorgen we ervoor dat deze energiecrisis de laatste is?"

Van Loenen vindt dat er hard gewerkt moet worden aan verduurzaming en heeft daarom nog een laatste advies aan het kabinet. "In Azië zijn ze al bezig met het terugdringen van de vraag naar olie en gas. Dat moeten we hier ook tijdig gaan doen."

Politiek verslaggever Remko Theulings over of het minderheidskabinet de energiemaatregelen door het parlement zal krijgen