Meerderheid vindt energie besparen eigen verantwoordelijkheid: 'Oproep vanuit overheid kan averechts werken'
Een meerderheid vindt het aan burgers zelf om energie te besparen. Veel mensen denken dat sturing vanuit de overheid niet nodig is of zelfs averechts kan werken. Bijna twee derde vindt het vooral aan burgers om te schakelen.
Dat blijkt uit onderzoek van EenVandaag onder ruim 13.000 leden van het Opiniepanel. Carpoolen, thuiswerken, meer met het openbaar vervoer (ov), minder vliegen: de Europese Commissie wil dat EU-landen hun burgers sturen om minder energie te gebruiken. Premier Rob Jetten zei in een reactie daarop maatregelen nog niet nodig te vinden en laat het in eerste instantie aan burgers zelf.
'Oproepen belerend'
Die terughoudendheid blijkt aan te sluiten bij mensen in het land. Een meerderheid (63 procent) vindt het de verantwoordelijkheid van burgers zelf om te schakelen in deze energiecrisis.
Over de vraag of de overheid burgers moet oproepen of sturen, is verdeeldheid. Veel mensen denken dat burgers al genoeg doen: "Ik kan me niet voorstellen dat mensen nu nog energie verspillen", zegt een deelnemer. Anderen denken dat een oproep niet het gewenste effect heeft: "Als het kabinet gaat oproepen, komt dat weer belerend over. Dat werkt eerder averechts dan dat het positief ontvangen wordt."
Hoge bereidheid energie te minderen
Uit het onderzoek blijkt ook dat burgers al reageren op de stijgende energieprijzen. Ongeveer de helft (52 procent) zegt al van alles te doen om minder te verbruiken.
Nog eens 23 procent doet dat nog niet, maar zegt daar wel toe bereid te zijn. Samen wil 75 procent van de deelnemers energie besparen, tegenover 22 procent die dat niet wil.
'Werkgever terughoudend over thuiswerken'
Een van de adviezen die het Internationale Energieagentschap (IEA) zelf gaf om de vraag naar brandstof te drukken, is thuiswerken. Bij werkenden die dat zouden kunnen, is dit een populaire optie. 62 procent van de mensen die dat zouden kunnen, willen thuiswerken maar doen dat nog niet, vaak omdat er nog geen gesprek over is geweest met de werkgever.
Maar sommige werkenden merken ook dat werkgevers er terughoudend over zijn. Op dit vlak zou de overheid wel een rol kunnen spelen, zeggen die werknemers: "Thuiswerken is mij heel goed bevallen in coronatijd, maar m'n werkgever niet zo. Ik denk dat hij dat alleen toestaat als de overheid een zetje geeft."
Auto laten staan
Wat zijn mensen verder bereid om zelf te doen? In en rond het huis blijken mensen al behoorlijk actiebereid. Een meerderheid wil best korter douchen, de verwarming iets lager zetten en elektrisch koken of doet dat al.
Minder makkelijk schakelen mensen op het gebied van mobiliteit. Zo zien mensen met een auto meer reizen met het ov of carpoolen niet zitten of zeggen ze dat niet te kunnen. De auto simpelweg wat vaker laten staan, ziet een grote groep (53 procent) wel zitten, maar dat kan vaak alleen bij relatief korte ritten die bijvoorbeeld ook met de fiets kunnen.
Vooral zorgen over lange termijn
Wat tot slot opvalt in het onderzoek is dat burgers bezorgd zijn over de stijgende energieprijzen, maar vooral op de langere termijn. 44 procent is ongerust over de prijsstijgingen op dit moment; 62 procent is bang voor die van volgend jaar.
Ook is een grote groep (51 procent), net als de Europese Commissie, bang dat er een tekort komt aan brandstof. Iemand zegt daarover: "We kunnen niet zonder brandstof. De maatschappij stort als een kaartenhuis in elkaar. Elke sector en iedereen krijgt hier mee te maken. Dit is serieus ernstig."