Iedereen die vliegt krijgt er weleens mee te maken: turbulentie. Toch raakten meerdere passagiers van Delta Airlines erdoor gewond. Hoe gaan luchtvaartmaatschappijen daarmee om? "Vliegtuigen zijn erop ontworpen."
De vlucht van Delta Airlines was onderweg van Salt Lake City naar Amsterdam. Toch moest het toestel al in Minneapolis gedwongen landen door de heftige turbulentie. Aan boord raakten tientallen mensen gewond, waarvan 25 uiteindelijk naar het ziekenhuis moesten.
Zelfs een dode door turbulentie
Gewond door turbulentie: het klinkt heftig, maar komt wel vaker voor. Dat vertelt luchtvaartexpert Joris Melkert. "Gemiddeld één of twee keer per dag komt een vliegtuig in heftige turbulentie terecht. Een redelijk aantal malen per jaar levert dat dan ook gewonden op aan boord. Dan kan de piloot besluiten een tussenlanding te maken om die mensen te laten verzorgen."
Vorig jaar overleed zelfs iemand door turbulentie op een vlucht van Singapore Airlines. Toch is dat volgens Melkert extreem zeldzaam: "Dat was iemand die niet in de gordel zat, met zijn hoofd tegen het plafond sloeg en vervolgens een hartaanval kreeg. De vorige keer dat zoiets gebeurde was geloof ik 25 jaar geleden."
'Speelbal van de natuur'
De manier waarop deze man overleed, laat precies zien op welke manier turbulentie gevaarlijk kan zijn. "Passagiers aan boord die niet in een gordel zitten, worden letterlijk de speelbal van de natuur", vertelt Melkert. "Die kunnen kneuzingen of botbreuken oplopen. Cabinebemanning loopt wat dat betreft nog meer risico."
Toch is turbulentie in het algemeen niet gevaarlijk en is er bijvoorbeeld geen extra risico dat het vliegtuig neerstort. "Vliegtuigen zijn daar gewoon op ontworpen. Die kunnen dat gewoon hebben", benadrukt Melkert.
Heldere lucht-turbulentie
De waarschijnlijke oorzaak in het Delta Airlines-toestel was zogenoemde 'heldere lucht-turbulentie'. Die wordt niet veroorzaakt door heftige stormen of buien, maar door straalstromen die op kilometers hoogte langs elkaar stromen. Een piloot kan dat niet op de radar zien aankomen.
Door klimaatverandering kan er sowieso meer turbulentie gaan voorkomen, vertelt Melkert: "Door de opwarming van de aarde zien we vaker stormen, en ook orkanen worden heftiger. Het weer wordt in het algemeen onstuimiger. En daardoor is de kans op turbulentie door stroming in de lucht ook groter."
Nieuwe systemen
Wat kan een piloot die in turbulentie terechtkomt doen? "Ze kunnen allereerst goed luisteren naar wat andere piloten ervaren in de directe omgeving. Ook kunnen ze bij de luchtverkeersleider vragen om een andere hoogte als er turbulentie is. En op de weerradar kun je de ontwikkeling van het weer goed in de gaten houden."
Bij heldere lucht-turbulentie is dat niet mogelijk. Daarom wordt er ook gewerkt aan systemen om dat op te sporen. "Dat is een soort radar met licht: LiDAR. Daarmee probeer je ver vooruit te kijken om te zien wat eraan komt." Verder kunnen zware computers of kunstmatige intelligentie voorspellingen in de toekomst misschien beter maken, zegt Melkert.
Wat jij kunt doen
Wat je als passagier kunt doen op het moment dat het vliegtuig gaat schudden? "Als passagier is het eigenlijk heel eenvoudig", zegt Melkert. "Je weet dat de vlucht ertegen kan, dus daar hoef je niet bang voor te zijn. Je moet alleen zelf zorgen dat je niet die speelbal van de natuur wordt."
"Dat betekent dus: gewoon op je stoel en gordelriem de hele vlucht vast. Je hoeft hem niet strak vast te zitten, maar hou hem gewoon lekker vast. Dan loop je eigenlijk bijna geen risico."