Steeds meer Polen vertrekken uit Nederland: waarom arbeidsmigranten hard nodig zijn

Ze missen hun land, ze missen de cultuur, ze missen hun familie. "En we willen ook gewoon dat Jessica, onze kleine, de Poolse cultuur leert kennen". En daarom zijn Lukasz Dankiewicz (38), zijn vrouw Beata (41) en dochter in juli naar Polen verhuisd.

Voor de wind

Maar de andere belangrijke reden is dat het Polen economisch voor de wind gaat, de economie groeit namelijk hard. "Het is goed leven daar. De economie wordt steeds beter, woonkwaliteit wordt beter en ook het salaris wordt beter", zegt Lukasz.

Het verschil tussen het aantal Polen dat zich in Nederland vestigt en het aantal Polen dat weer vertrekt wordt al jaren kleiner. Met als mijlpaal 2025; het eerste jaar dat het aantal in Nederland afnam. Die trend zet zich ook in de eerste 5 maanden van dit jaar door.

Al 20 jaar 'vakantie'

Lukasz kwam 20 jaar geleden naar Nederland om vakantiewerk te zoeken. "En die vakantie duurt nu 20 jaar", zegt hij. Hij begon als medewerker bij de productielijn van DAF en later richtte hij zijn eigen uitzendbureau op om arbeidsmigranten uit Polen naar Nederland te halen.

Het wordt steeds lastiger om mensen te vinden, zegt hij: "Dit jaar is wel een bijzonder krappe op de arbeidsmarkt. We zoeken overal medewerkers en onze concurrenten ook. En iedereen heeft een grote uitdaging om genoeg mensen te vinden."

Onbetaalbaar

Hij ziet dat niet alleen hij, maar ook andere inwoners van Polen terug verhuizen. "Ik denk dat de grootste reden is dat Nederland steeds duurder wordt. Als je de huizenprijzen vergelijkt met vijf jaar geleden en hoe de financiële mogelijkheden zijn op basis van een baan als bijvoorbeeld productiemedewerker, dan is het leven onbetaalbaar, vind ik."

Onderzoeker Gijsbert Werner van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid zag al een tijd geleden aankomen dat er meer Polen maar ook andere arbeiders uit Centraal- en Oost-Europese landen weer vertrekken. Het kantelpunt kwam vorig jaar. "Het was voor het eerst in 25 jaar dat er meer mensen van Poolse komaf weg zijn gegaan dan naar Nederland zijn gekomen", zegt Werner.

Arbeidsmigranten nodig

Hij ziet daar een aantal redenen voor. "De economische omstandigheden zijn heel goed in Polen. De economie groeit snel, de werkloosheid is heel laag en de welvaart neemt toe. Dus het wordt steeds aantrekkelijker voor mensen van Poolse komaf om terug te gaan naar hun thuisland om daar hun leven op te bouwen."

Maar Nederland heeft wel nog steeds arbeidsmigranten nodig. "We hebben de afgelopen jaren een verschuiving gezien naar arbeidsmigratie uit andere Oost-Europese herkomstlanden, met name Roemenië en Bulgarije. Maar ook naar die landen keren steeds meer mensen terug", zegt Werner.

Grote arbeidsvraag

En Nederland blijft verder vergrijzen. "We hebben een grote arbeidsvraag, we hebben mensen nodig in de bouw, in het transport en steeds meer in de zorg. Dus we blijven arbeidsmigranten nodig hebben." Dus daarom is de vraag; hoe gaan we in de toekomst met die situatie om?

"Dan kan je bijvoorbeeld denken aan arbeidsbesparende technologieën, automatisering, maar je kan ook nadenken over afspraken met andere herkomstlanden buiten de EU, waar mensen vandaan hier naartoe zouden kunnen komen." Een aantal andere Europese landen, die in een vergelijkbare positie zitten als wij, hebben al deals gesloten met andere landen. "Duitsland heeft bijvoorbeeld een migratiepartnerschap gesloten met Tanzania, Spanje met Colombia."

Afspraken over voorwaarden

En dat soort deals hebben voordelen, zegt Werner. "Je maakt afspraken over onder welke voorwaarden, hoeveel mensen naar het land mogen komen van buiten de EU en hoelang ze mogen blijven. Dat geeft een land meer grip en controle, die je niet hebt bij arbeidsmigratie van binnen de EU, zoals uit een land als Polen."

Nederland heeft vooralsnog geen van die deals gesloten. "Er is door het nieuwe kabinet wel een pilot aangekondigd, maar nog geen migratiepartnerschap met landen buiten de EU afgesloten."

Dankbaar

Voor Lukasz Dankiewicz zijn vrouw Beata betekent een terugkeer naar Polen een terugkeer naar thuis, ondanks dat hij al 20 jaar weg is. "Ik heb het gemist om bijvoorbeeld naar de supermarkt te gaan en gewoon in Pools te kunnen praten." Daarnaast voelde hij zich niet altijd geaccepteerd in Nederland. "Je blijft gewoon buitenlander."

Toch is hij dankbaar voor zijn tijd in Nederland "We hebben het hier goed gehad in Nederland en ik ben ook gegroeid als persoon. Dus het was een heel goede tijd." Wat hij het meest gaat missen? "Een kroket, daar hou ik van en goede runderlapjes in het restaurant waar ik graag eet."