Steeds meer onderzoeksbussen voor borstkanker verdwijnen en dat heeft gevolgen: 'Grotere drempel voor vrouwen'

En dat baart zorgen, want 1 op de 7 vrouwen in Nederland krijgt ooit borstkanker. Volgens directeur Cristina Guerrero Paez van Borstkankervereniging Nederland kan het verdwijnen van de bus in buurt grote gevolgen hebben voor de deelname aan het onderzoek.

Mobiele busjes

"Als vrouwen verder moeten reizen om deel te kunnen nemen, is de kans groter dat zij afhaken", legt Guerrero Paez uit. "Veel vrouwen hebben een druk leven. Extra reistijd en bijkomende kosten, zoals parkeren, kunnen dan een extra drempel vormen. Dat vergroot de gezondheidsongelijkheid."

In Nederland zijn er acht vaste locaties voor borstkankerscreening en daarnaast 58 mobiele onderzoeksbussen die telkens op een andere plek staan. Inmiddels moeten sommige gemeenten het zonder doen, waaronder Rijswijk.

Kwetsbare groep

Ed Braam is gemeenteraadslid voor de lokale partij Beter voor Rijswijk. Hij ziet dat het verdwijnen van de bus vooral de meest kwetsbare groep vrouwen treft. "Zoals vrouwen die nieuw zijn in Nederland, vrouwen met een beperking en vrouwen die het niet breed hebben."

Dat maakt het minder toegankelijk, zegt hij. "Nu moeten ze zo'n 7 kilometer reizen naar het centrum in Den Haag. De locatie is lastig en er geldt overal betaald parkeren, wat voor sommigen te duur is."

Gemiste kans

Het verdwijnen van de bus in buurt wordt daarom een gemiste kans gezien. "De locatie in Rijswijk was juist centraal gelegen, vlakbij het winkelcentrum. Vrouwen konden er gewoon op de fiets naartoe."

Braam heeft daarom een dringend beroep op het college van B&W gedaan om de 'borstenbus' terug te laten komen. "Er zijn tientallen van die busjes in Nederland, wij willen er weer een terug in Rijswijk."

Te laat

Ook in Zutphen leidde het verdwijnen van de bus tot verontwaardiging. Fienke van Veen startte er een petitie om de borstkankerbus terug te krijgen, met steun van de lokale SP. Van Veen kreeg in 2005 zelf borstkanker en weet hoe belangrijk vroegtijdige opsporing is.

"Ik heb de mazzel gehad dat het niet uitgezaaid was, maar als het uitgezaaid is, heb je een veel minder grote kans om het te overleven", zegt Van Veen. "Als je te laat bent, is het te laat."

Petitie naar hoofdkantoor

Om hier aandacht voor te vragen, bood Van Veen vorige week daarom de petitie aan bij het hoofdkantoor van Bevolkingsonderzoek Nederland. "In 2019 was de opkomst in Zutphen nog 70 procent en nu is dat nog maar 60 procent."

Ze is bang dat het aantal vrouwen wat zich laat testen nog verder gaat zakken. "Ik kan het niet over mijn hart verkrijgen dat dat kan gebeuren doordat er geen busje in de buurt is. Kanker is geen leuke ziekte."

Langere wachttijd

Guerrero Paez benadrukt dat screening cruciaal is in de strijd tegen borstkanker."Hoe eerder je borstkanker kan ontdekken, hoe simpeler de behandeling kan zijn. Als je het in een later stadium ontdekt, is het zwaarder en is de prognose ook slechter."

Ze maakt zich daarom ook zorgen over de oplopende wachttijden. "Door personeelstekorten worden vrouwen nu gemiddeld pas na 2 jaar en 8 maanden opnieuw opgeroepen, in plaats van na 2 jaar."

Complexe puzzel

Volgens Bevolkingsonderzoek Nederland komt dat door een "nijpend personeelstekort", vertelde bestuurder Elza den Hertog vorige week tegen het AD.

"Het is een complexe puzzel van capaciteit en logistiek", zegt de bestuurder. Er zijn onvoldoende medewerkers beschikbaar, waardoor de bus in Zutphen en Rijswijk waarschijnlijk niet terugkeert.

Lang herstel

Volgens de Borstkanker Vereniging is het juist van groot belang dat de screening op borstkanker toegankelijk blijft voor iedereen. Zo kan voorkomen worden dat de ziekte te laat ontdekt wordt. "De impact van borstkanker is enorm", weet Guerrero Paez.

Medisch gezien duurt het hersteltraject meestal 9 maanden tot 1 jaar, soms langer afhankelijk van reconstructies. Vrouwen ondergaan operaties, chemotherapie, radiotherapie en ervaren daar vaak blijvende bijwerkingen. Volgens de Borstkanker Vereniging houden meer dan 8 op de 10 vrouwen hier restverschijnselen aan over. "Het kost je dan echt een aantal jaar voordat je weer wat vertrouwen in jezelf en in je lijf hebt."