Spionage zoals bij NVIDIA zeker niet uniek: zo kunnen bedrijven zich beschermen

Deze spionagezaak is niet de eerste in de techwereld. Zo kreeg vorig jaar een oud-medewerker van ASML een gevangenisstraf van 3 jaar omdat hij bedrijfsgeheimen van de chipmachinemaker doorspeelde naar Rusland. Ook zijn andere grote techbedrijven geregeld in het vizier van concurrenten uit het buitenland.

Kennis en innovatie

Dat dit soort techbedrijven het doelwit zijn van spionnen en hackers heeft volgens voormalig AIVD'er en spionage-expert Eric Schouten vooral te maken met de kennis en innovatie die bij die bedrijven te vinden zijn. "En als jij in staat bent om kennis en innovatie weg te halen, dan hoef je zelf die ontwikkeling niet mee te maken of door te maken."

Vooral China wil veel kennis weghalen uit westerse landen. "Die hebben dat ook uitgesproken", vertelt Schouten. "Daar schamen ze zich niet voor. Ze zien het gewoon als het in stand houden en het verder brengen van China." Dat land is namelijk bezig met het bevorderen van sterke economische groei en ontwikkeling. Om dat plan te laten slagen, hebben ze kennis uit het Westen nodig.

Chantage en bedreiging

Hoe ze dit doen, verschilt volgens de spionage-expert enorm. "Dat kan gaan om hacken of ervoor zorgen dat je in computersystemen inbreekt en zo bij data komt", vertelt hij. "Maar het kan ook zijn dat je mensen inzet om bij die data te komen." Door bijvoorbeeld mensen te benaderen met wachtwoorden en ze om te kopen of te chanteren.

Dat chanteren komt volgens hem vaak voor. In zijn ogen zijn de mensen die informatie lekken vaker het slachtoffer dan de dader. "Misschien wordt zijn oma bedreigd, of heeft hij in zijn thuisland straks geen toegang meer tot het openbaar vervoer, of er is een mapje gevonden met foto's van dingen die hij eigenlijk niet mag doen", somt hij op.

Goed management

Om die chantage te voorkomen, ligt volgens Schouten een grote rol bij het bedrijf zelf. "Je moet aan goed management doen", vertelt hij. "Je moet af en toe vragen aan een persoon hoe het gaat, want je kan een verandering daardoor al ontdekken. En je moet ook een systeem hebben waarin iemand bijvoorbeeld iets kan melden zonder straf."

"En als een medewerker financiële problemen heeft, moet die bijvoorbeeld bij een bedrijf aan kunnen kloppen", gaat hij verder. "Zodat die persoon ook niet op een andere manier geholpen kan worden en zo gechanteerd kan worden."

Persoonlijke bewustwording

Dus is het belangrijk voor die bedrijven om zichzelf zo goed mogelijk in te dammen tegen lekken of spionage. "Maar je hebt nooit 100 procent veiligheid", maakt Schouten duidelijk. Je kunt op technisch gebied alles op orde hebben, zoals een firewall, virusscanner, toegangsbeleid of speciale telefoonsystemen, "maar je moet ook aan je persoonlijke bewustwording denken."

"Want je hebt misschien een veilige telefoon", gaat hij verder. "Maar dan moet je ook nog durven te realiseren dat je niet zomaar in een hotelkamer kan bellen. Want misschien is er in die hotelkamer afluisterapparatuur geplaatst."

Aan de telefoon

"Of bijvoorbeeld de trein of een conferentie", geeft hij als andere voorbeelden. "Als je daar uitgebreid gaat praten over alle informatie die je hebt, misschien moet je dat niet alles tegelijkertijd vertellen."

Ook als je in een hotellobby wordt aangesproken, moeten volgens Schouten de alarmbellen gaan rinkelen. "Doe dan even en stap terug een vraag je af: waar ben ik eigenlijk mee bezig en met wie praat ik?"

Liefdesrelatie met spion

Wat de zaak rondom de NVIDIA-baas zo opvallend maakt, is dat het gaat om een liefdesrelatie met iemand buiten het bedrijf en niet een oud-medewerker of een hack. Maar dat maakt het volgens Schouten niet minder gevaarlijk. "Met zo'n relatie kan je iemand beïnvloeden en ervoor zorgen dat het beleid wordt aangepast."

"Misschien gaat hij wat positiever over China praten tegen president Trump, dat helpt al", vertelt hij over wat de spion kan bereiken. "Maar ze kunnen ook achter de agenda komen van NVIDIA met de plannen in China of in de regio. Dus je kan op allerlei manieren informatie verkrijgen of informatie plaatsen."

Laaghangend fruit

Maar in het geval van Huang gaat het dus om de baas van een miljardenbedrijf. Zijn ook gewone werknemers doelwit van spionage? Volgens Schouten zijn die juist vaker het doelwit. "Die zijn gewoon makkelijker te benaderen."

"Er zit meestal een veiligheidslaag om zo'n topman of -vrouw heen." Dus die wordt sneller en beter beveiligd. "Dus ze zoeken naar de gewone mensen, het laaghangende fruit. Dat gebeurt genoeg, alleen wordt daar niet over gesproken."

Russische inlichtingsofficieren

Het gebeurt volgens hem ook vaker dan mensen denken. "Er zijn ook regelmatig in Nederland Russische inlichtingsofficieren het land uitgezet", geeft hij als voorbeeld.

"Die waren bekend bij de ambassade", gaat hij verder. "En die waren daadwerkelijk continu rondjes aan het rijden, koffie aan het drinken met mensen. En die mensen werken bijvoorbeeld bij universiteiten of innovatiebedrijven. Allemaal met als doel om een band op te bouwen en kennis weg te halen."