Slechts 3 van 9 nieuwe VVD-bewindspersonen zijn vrouw, partij koos voor 'kwaliteit': 'Alsof de tijd heeft stilgestaan'

"We hebben gekozen voor kwaliteit en continuïteit", zei VVD'er David van Weel tegen de NOS over de keuze van zijn partij. Zelf is hij nu nog demissionair minister van Buitenlandse Zaken en wordt straks minister van Justitie en Veiligheid in het nieuwe kabinet. Ondertussen klinkt er ook kritiek op de scheve man-vrouw-verhouding.

'Rutte zei hetzelfde'

Voor politicoloog Zahra Runderkamp van de Universiteit van Amsterdam voelt het als een déjà-vu. "Het doet toch een beetje denken aan 2017, toen premier Mark Rutte eigenlijk hetzelfde zei." Rutte gaf bij de start van zijn derde kabinet aan dat hij graag meer vrouwelijke ministers had gehad, maar dat uiteindelijk voor 'de beste mensen' was gekozen.

"'Ik kon ze (vrouwen, red.) niet vinden', daar moet ik nu weer een beetje aan denken", zegt Runderkamp daarover. Inmiddels zijn we ruim 8 jaar verder en lijkt het volgens haar alsof de tijd heeft stilgestaan. "Het is jammer dat competentie wordt neergezet alsof dat niet zou kunnen voor vrouwen. Alsof die twee elkaar zouden uitsluiten."

Man-vrouw-verhouding

4 jaar geleden was de verhouding nog bijna 50/50: in het kabinet-Rutte IV zaten bij het aantreden in totaal vijftien mannen en veertien vrouwen. Niet eerder waren er zoveel vrouwen onderdeel van het landsbestuur. Maar in het daaropvolgende kabinet-Schoof daalde het aandeel weer: achttien mannen om elf vrouwen.

Dat de VVD nu slechts drie vrouwen naar voren schuift, geeft een duidelijke signaal af, vindt de politicoloog. "Namelijk dat macht en leiderschap nog steeds wel echt ongelijk verdeeld zijn. En dat vooral het ministerschap of staatssecretarisschap een baan is voor mannen."

Andere perspectieven

Een eerlijke verdeling in het landsbestuur is belangrijk, benadrukt ze: "We zien in onderzoeken dat diverser samengestelde teams tot betere besluitvorming komen, omdat ze in die diversiteit een grotere variatie meebrengen aan ervaringen en perspectieven."

Daarnaast is hun netwerk anders en ook dat is van belang, legt Runderkamp uit. "De vraag is: wat voor input komt de ministerraad in? Als zo'n ministersploeg gedomineerd wordt door één specifiek soort mens - in dit geval theoretisch opgeleide witte mannen - dan is er de kans dat sommige thema's onderbelicht raken."

'Uitstraling is belangrijk'

Bovendien doet het ertoe welk beeld een kabinet uitstraalt, zegt ze. "We kunnen blijven zeggen tegen jonge meiden dat de politiek er ook voor hen is en dat zij ook politicus kunnen worden. Maar tegelijkertijd kijken zij ook naar het nieuws en dan zien ze daar nu voornamelijk mannen terug."

Rolmodellen in de politiek zijn volgens haar belangrijk voor jongeren. "Een gebrek daaraan zorgt voor een soort vicieuze cirkel waarin jonge mensen zichzelf niet terugzien en waarin ze afstand ervaren tot de politiek. En waardoor ze misschien ook minder snel gaan denken: dat zou ook iets voor mij kunnen zijn in de toekomst."

Wat doen D66 en CDA?

Maar hoe krijgen we evenveel mannelijke als vrouwelijke bewindspersonen? Het enige wat volgens Runderkamp werkt, is als partijen expliciet afspraken maken over een gelijke verdeling in het kabinet. Ze denkt dat dat nu niet is gebeurd: "Dit is geen goed openingsbod van de VVD. D66 en CDA moeten het eigenlijk bijna gaan compenseren en dat wordt lastig."

Het CDA heeft nog geen namen bekendgemaakt. Bij D66 is duidelijk dat naast Rob Jetten als premier ook Kamerlid Hans Vijlbrief en informateur Rianne Letschert straks minister worden. Verder blijft de partijloze Sandra Palmen op haar post als staatssecretaris Herstel en Toeslagen. Daarmee staat de teller in het kabinet-Jetten vooralsnog op acht mannen en vijf vrouwen.