Rijk worden omdat je in God gelooft: 'Welvaartsevangelie is kapitalistische versie van christendom'

'Een transactie', dat is hoe cultuurtheoloog Frank Bosman het evangelie van de Frontrunners Ministries noemt. "Het idee is dat rijkdom, succes en status in het leven een teken zijn van Gods genade en dat je God daar ook om mag vragen en hij dat dan ook geeft. En vooral als je heel veel geld geeft aan de kerk die je die boodschap geeft."

Missie van God

De kerk werd in 2016 opgericht door Tom de Wal en zijn vrouw Femke de Wal uit het Noord-Brabantse Dussen. Het is, volgens de website van Frontrunners, 'de missie die God hen gegeven heeft'. Inmiddels hebben ze op meerdere social mediaplatformen duizenden volgers, en zijn er in het hele land bijeenkomsten, genezingsdiensten en bevrijdingsdiensten van de kerk.

Vandaag was bijvoorbeeld een bijeenkomst in Amersfoort, waar ook veel tegenstanders op af zijn gekomen. Zij demonstreerden vooral tegen uitspraken van De Wal en voor vrijheid van onder andere seksuele geaardheid. De Wal noemt homoseksualiteit bijvoorbeeld seksuele onreinheid, bleek uit onderzoek van Omroep Brabant, en biedt aan dit te genezen tijdens zijn diensten.

'Evangelical preacher'

Volgens theoloog Bosman is oprichter De Wal een 'evangelical preacher', evangelische prediker in het Nederlands. Hij vertelt dat zulk soort predikers, en welvaartsevangelies, niet per se iets nieuws zijn. "Die evangelie, wat hij predikt, dat is vanuit Amerika overgekomen naar Nederland vanaf de Tweede Wereldoorlog."

Het idee is duidelijk: "Je komt binnen, betaalt geld, doet een gebed en Tom geneest je van ziektes en allemaal psychische problemen waar je mee loopt."

Simpele boodschap

Dat is wat volgens hem de stroming aantrekkelijk maakt voor mensen. "Het is een toegankelijke vorm van het christendom. De boodschap is ook heel simpel: bidden, geloven in God, bijbel lezen en geld geven. En het belooft resultaten." Resultaten zoals gezondheid maar dus ook geld, een goede auto en mooie spullen. Zo heeft De Wal ook weleens een auto weggegeven in een van zijn bijeenkomsten.

Het is erg transactioneel, volgens Bosman. "Een soort kapitalistische versie van het christendom, waarin je met God een soort betalingsregeling kan treffen." En dat is heel anders dan het traditionele christendom, vergelijkt de theoloog. "Dat is toch vooral het volhouden met elkaar, het volhouden met God, met de gebrekkigheid van het leven en van je lichaam. En dat is een 'commitment' van decennia."

Groei tijdens corona

Hoogleraar antropologie van religie Miranda Klaver ziet dat de kerk vooral tijdens de coronapandemie veel extra volgers heeft gekregen. "De nadruk op materiële welvaart heeft het in Nederland nooit zo gehaald, maar sinds corona ligt er meer focus op. Wat hen groter heeft gemaakt, is een duidelijke houding ten aanzien van overheidsoptreden tijdens corona."

Ze spraken zich niet uit tegen de overheid, vertelt Klaver, maar speelden vooral in op de vraag hoe ver de overheid mag gaan. "En het idee dat je niet ziek hoeft te worden als je genoeg vertrouwen in God hebt en goed gelooft."

'Doctrine van dubbel 'genaaidheid''

In het transactionele onderdeel van de kerk is volgens Bosman problematisch. "Het probleem is: stel je hebt kanker, iets heel ergs, en je gaat naar hem toe en hij zegt: 'Als je echt gelooft, zal God je genezen.' En je doet echt heel erg je best, maar geneest niet. Dan heb je twee problemen: je hebt nog steeds kanker én je geloof is blijkbaar te klein."

Bosman noemt het 'de doctrine van dubbel 'genaaidheid'', zegt hij. "Je begint met één probleem en je eindigt met twee."

'Problematisch figuur'

De cultuurtheoloog vindt De Wal 'een uiterst problematisch figuur'. "Omdat ik denk dat hij mensen op het verkeerde been zet. Dat hij mensen bedriegt, feitelijk."

De organisatie van De Wal is de laatste tijd vaker negatief in het nieuws geweest. Zo gingen genezingsdiensten in Eindhoven niet door omdat er protesten waren aangekondigd. Frontrunners Ministries week toen naar een kerkgebouw in Tilburg, maar had niet de juiste vergunning. Toen De Wal alsnog de dienst doorzette, werd hij opgepakt.