Protest tegen 'stroomslurpend' Microsoft-datacenter, maar kunnen we zonder? 'Staat veel geld op het spel'

"Van AI word je lui en dom", schreeuwt een demonstrant over het hek van de bouwplaats die door de demonstranten wordt bezet. "Dit datacentrum wordt straks alleen maar gebruikt door Big Tech-fascisten om heel veel geld te verdienen", voegt Nathan Timmer van actiegroep Geef Tegengas toe. "Terwijl de normale mensen er nauwelijks profijt van hebben."

'We waren er vroeg bij'

Nederland telt zo'n 200 commerciële datacenters, blijkt uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek en branchevereniging Dutch Data Center. Daarnaast zijn er zo'n 338 datacenters die in eigen beheer zijn bij bedrijven, overheden, ziekenhuizen of onderwijsinstellingen.

Dat juist zo'n klein land zoveel datacenters heeft, is volgens technologie- en innovatie-expert Danny Mekic logisch. "Nederland is van oudsher een van de best verbonden landen ter wereld. We hebben ongelooflijk veel internetinfrastructuur. We waren er ook vroeg bij."

Maatschappelijke prijs

Dat maakt Nederland volgens Mekic dan ook een aantrekkelijk land om nieuwe datacenters bij te bouwen. "Het is goedkoop, er is veel kennis, het is goed gelegen en een goede plek om de rest van Europa van internet te kunnen voorzien."

Maar die groei heeft ook zijn keerzijde, ziet de expert. "We beginnen te zien dat die datacentra een maatschappelijke prijs hebben. Ze kosten veel stroom, ze verbruiken veel water, ze nemen veel ruimte in beslag. En dat in een tijd dat stroom schaars is en woningbouwprojecten en bedrijven op een lange wachtlijst staan."

'Gegevens worden verstopt'

Die maatschappelijke prijs willen veel demonstranten niet meer betalen. "Het ding hier slurpt straks stroom, waardoor allerlei mensen met weinig geld geen stroom krijgen en de stad goeddeels zonder stroom komt te zitten omdat Microsoft zo nodig AI nodig heeft", zegt een demonstrant.

Ook het waterverbruik is een punt van zorg. "Ik ben hier vandaag omdat het niet mogelijk is om precies de gegevens te krijgen over hoeveel energie en water zo'n datacenter verbruikt", vertelt een andere demonstrant. "Dat weten we niet, die gegevens worden verstopt. Maar ik vind wel dat we dat moeten weten om een goede beslissing te nemen."

Veel geld op het spel

Daarnaast is er volgens Mekic nog een probleem. Er zijn namelijk afspraken gemaakt dat er in Nederland niet meer van dit soort gigantische datacentra bijgebouwd zouden worden. "Maar dan zie je dat toch een aantal projecten die al in voorbereiding waren, er jaren later toch nog doorheen glippen."

Ook vinden bedrijven zoals Microsoft mazen in de regels, zoals ook in Amsterdam gebeurde, waar vandaag de demonstranten actievoeren. De vergunning is opgesplitst in drie torens in plaats van platte gebouwen. "Er staat gewoon veel geld op het spel", legt Mekic uit. "AI is natuurlijk booming en daar is rekenkracht voor nodig. Die bedrijven dringen het ook aan ons op."

Kunnen niet zonder

Maar kunnen we eigenlijk nog wel zonder? De branchevereniging van gevestigde datacenters denkt van niet. "Datacenters vervullen een cruciale maatschappelijke rol in het dagelijks leven in Nederland, denk bijvoorbeeld aan betalingsverkeer, de zorg, het onderwijs en thuiswerken."

De branchevereniging veroordeelt de bezetting door de demonstranten dan ook. "We zijn altijd bereid tot een open en inhoudelijk gesprek over de rol van onze sector in de economie, de soevereiniteit en de verduurzaming van Nederland."

Constructief dialoog

"Maar wel op basis van feiten en met democratisch besef", vult directeur Stijn Grove aan. "Gewelddadige acties zoals vandaag zijn onacceptabel en dragen wat ons betreft op geen enkele wijze bij aan een constructieve dialoog, noch aan de maatschappelijke veiligheid."

Mekic bevestigt dat Nederlanders graag willen appen, AI gebruiken of posten op social media, waar datacentra voor nodig zijn. "Dat is een belangrijk punt. Maar hoe meer datacentra we bouwen, hoe goedkoper het gebruik wordt en hoe meer we ervan gaan gebruiken."

Minder AI gebruiken

Dus als de samenleving vindt dat we minder van dit soort datacentra moeten hebben. Dan moeten we volgens hem met andere woorden minder AI gaan gebruiken en dan moet je het eigenlijk duurder maken.

Dat zou volgens de innovatie-expert bijvoorbeeld kunnen door de kosten voor het stroomverbruik door te berekenen. "Datacentra betalen tientallen keren minder voor het stroomverbruik dat ze afnemen van het net dan een Nederlands huishouden. Je zou er ook voor kunnen kiezen om juist de kosten voor grootverbruikers hoger te maken."