Politie zet herkenbare foto's van tientallen nepagenten en andere fraudeurs online, werkt dat? 'Wel even confronterend'

In de strijd tegen criminelen die zich voordoen als agenten of bankmedewerkers, startte de politie onlangs een groot offensief: Game Over?! Een website met 100 geblurde gezichten, van jongens (en een enkele vrouw) die op deze manier de waardevolle spullen van mensen hebben afgenomen.

Status, geld, gemak

De verdachten kregen tien dagen om zichzelf te melden. Vanaf maandag zijn de gezichten van de verdachten die zich niet hebben gemeld, zonder blur op de website te zien. Jongerenwerker Laura van Duin van Buddycoach ziet een groeiende groep die voor deze vorm van criminaliteit valt. "Status, geld, gemak", daar draait het volgens haar om. "Ze overzien de consequenties hiervan niet."

Om je voor te doen als agent heb je wel 'echt ballen' nodig, zegt ze. "Dat doe je niet zomaar, je stapt niet zomaar bij een vreemde binnen." Het trekt jongeren uit alle rangen en standen. "Als ze besloten hebben: ik ga dit doen, gaat er een knop om die maakt dat ze gewoon voor het geld gaan."

'Wie houdt z'n mond en wie niet?'

Laura denkt dat de jongeren die met hun gezicht online staan wel onder de indruk zijn van de campagne. "Omdat ze niet zo blij zijn als hun hoofd hiermee geassocieerd wordt", zegt ze. "Ik denk dat het echt wel even confronterend is."

Sommigen steken hun 'kop in het zand', verwacht ze. Die zullen zo lang mogelijk hun best doen om niet naar boven te komen. "De een denkt: ik wil eieren voor mijn geld, ik ga me maar melden. En een aantal zal denken: joh, zal wel." Het brengt onzekerheid: hoe gaan mensen die ze kennen ermee om? "Wie zal zijn mond houden, en wie niet?"

'Schaamde zich kapot'

Een oud-cliënt van Laura had zich ook voorgedaan als nepagent en zag zichzelf ineens online staan. "Toen dat online stond, wist hij niet hoe snel hij eraf moest komen, hij wilde echt dat het verwijderd werd." Hij schaamde zich kapot, zegt ze.

"Hij wilde ook echt dat niemand het zag." Hij moest het opeens gaan opbiechten aan zijn moeder, zijn opa en oma, terwijl hij dacht dat niemand er ooit achter zou komen. "Dat veranderde in eerste instantie wel zijn houding naar het delict."

Korte metten

De jongen werd ineens heel klein, herinnert Laura zich. "Hij vroeg aan mij: wat krijg ik daar te eten? Hoe lang moet ik blijven? Hij werd opeens een heel angstig persoon." Hij had ineens veel motivatie om zijn leven te veranderen. "Dat zijn de mooiste momenten voor ons om als hulpverlener met iemand aan de slag te kunnen gaan."

Maar dan moet dat wel direct worden opgepakt door politie en justitie, zegt Laura. De jongen moest op het bureau komen, maar mocht weer gaan in afwachting van de rechtszaak. Laura maakt zich er zorgen over dat jongeren die zich nu melden of worden opgepakt, niet snel genoeg berecht worden. Als dat niet gebeurt, is Laura bang dat ze er gewoon mee verdergaan, omdat ze zich dan nog onschendbaarder voelen. "Als je er korte metten mee maakt, weet ik zeker dat het echt impact heeft op de hoeveelheid jongeren die hiermee bezig zijn."

Nieuwe jongens 'afschrikken'

Het kan 'nieuwe' loopjongens afschrikken, denkt ze. "Het kan afschrikwekkend werken als ze van andere jongens horen: ik moest gelijk de bak in, of ik kreeg een werkstraf. Dat het niet zo zaligmakend is als het lijkt." Nu wordt het verkocht als snel geld verdienen. "Je komt ermee weg, je kan nieuwe spullen kopen, je doet het een week of twee en dan ga je door."

Als er dan later toch nog een verhoor volgt of een bezoekje aan de rechter, is het eigenlijk te lang geleden. "Je zou willen dat ze in de tussentijd vast komen te zitten en weer vrijkomen met goede ondersteuning."

'Hou je kind in de gaten'

In Rotterdam was er een speciaal project waarbij uithalers die voor het eerst de fout ingingen, direct op het politiebureau een gesprek kregen over of ze met een coach uit die situatie wilden komen. "Daar konden ze vrijwillig op ingaan en die bleef een hele tijd betrokken, om te voorkomen dat die jongen toch weer die haven inging."

Aan ouders adviseert ze om goed op je kind te letten. Die hebben volgens haar de belangrijkste rol. "Het is niet normaal als je kind opeens met een outfit van 500 euro thuiskomt, terwijl jij weet dat hij eigenlijk geen inkomen heeft", zegt ze. "Hou je kind in de gaten, bespreek het, spreek het aan."