Palestijnse staat nog verder weg door omstreden E1-plan Israël? 'Niemand maakt zich er daar nog druk over'
Nederland reageerde deze week fel op een omstreden bouwplan van Israël op de Westelijke Jordaanoever. Israël lijkt alleen niet van plan te stoppen en dat past in een lijn die al langer zichtbaar is: "Ze willen de Palestijnse staat onmogelijk maken."
Het bouwplan heet E1 en gaat om zo'n 3.400 woningen voor Israëlische kolonisten op de Westelijke Jordaanoever. Als het gebouwd wordt, ontstaat een aaneengesloten gebied van Israëlische nederzettingen dat het noordelijke en zuidelijke deel van de Westoever van elkaar scheidt.
Een bewust plan
Volgens historicus Peter Malcontent, deskundige in het Israëlisch-Palestijns conflict, is dat een heel bewust plan. "Je komt niet door die band nederzettingen heen. Palestijnen mogen daar niet komen. Het enige doel ervan is zorgen dat ze de Palestijnse staat onmogelijk maken."
E1 ligt al meer dan 30 jaar op tafel, maar Israël zet er nu een belangrijke stap mee. Minister van Financiën Bezalel Smotrich heeft de aanbesteding geopend waar bouwbedrijven zich voor kunnen melden.
Judea en Samaria
Waarom gebeurt dit juist nu? Volgens Malcontent komt het door de huidige politieke verhoudingen in Israël. "Al vier jaar hebben we te maken met de meest rechtse regering ooit, waar kolonisten heel sterk in vertegenwoordigd zijn."
Ook de Likud-partij van premier Benjamin Netanyahu is naar rechts opgeschoven. "Nu wordt er openlijk gezegd: Gaza en de Westoever zijn van ons. De meeste politici spreken daar ook niet meer over, maar noemen het de Bijbelse provincies Judea en Samaria. Het idee dat je dat openlijk kunt uitdragen is heel normaal geworden. Er is niemand meer die zich daar druk over maakt."
Omstreden uitspraken
Nieuwe uitspraken van de extreemrechtse minister Itamar Ben-Gvir laten ook zien hoe de opstelling richting Palestijnen is verhard. In een podcast zei hij dat Israël iedere dag 30 tot 40 Palestijnen in Gaza zou moeten vermoorden, ook als zij geen directe bedreiging vormen. "Ze zouden niet moeten leven. Het zijn niet eens mensen", zei hij.
Malcontent wordt door dat soort uitlatingen niet meer verrast. "Ben-Gvir is een beetje het bulderkanon binnen deze regering. Zijn collega Smotrich heeft zich ook schuldig gemaakt aan dit soort rare uitspraken. Maar zeggen dat je Palestijnen moet doodschieten, ook als ze niet verdacht worden van terrorisme, dat gaat natuurlijk wel heel ver."
Verkiezingen in aantocht
Volgens de historicus spelen de aankomende verkiezingen in Israël, op 27 oktober, een duidelijke rol in wat we nu zien. Ben-Gvir en Smotrich willen laten zien waar hun partijen voor staan. "Dat zie je met het uitschrijven van de aanbesteding en met de uitspraken over Palestijnen."
"Er zijn nieuwe rechtse partijen in aantocht, Likud is verrechtst. Dat is reden voor Smotrich en Ben-Gvir om zich te profileren en de gedachte levend te houden aan Groot-Israël." Groot-Israël is een plan waarin de huidige Palestijnse gebieden Israëlisch worden en het land daarnaast nog meer gebied dan de huidige landsgrenzen zou innemen.
Nederlandse verklaring
Het controversiële E1-project kreeg deze week flink wat buitenlandse kritiek. Nederland tekende, samen met Duitsland, Frankrijk, Italië, het Verenigd Koninkrijk, Canada en Noorwegen, een verklaring die Israël oproept om het project te stoppen. Ook wordt over sancties gesproken, zoals maatregelen rond Israëlische producten of het beperken van samenwerking met Israëlische universiteiten.
Of Israël daar echt van onder de indruk is, is volgens Malcontent nog maar de vraag. "Wat verandert er in de praktijk? Is dat genoeg om deze regering onder druk te zetten?" Als Europa echt iets wil veranderen, moet het volgens hem anders. "Die sancties moeten dan ook echt economisch druk zetten. Het moet de regering pijn doen en eigenlijk ook de samenleving, zodat die de regering ter verantwoording roept."
Meer druk van buitenaf
Alleen dat soort harde buitenlandse sancties kunnen volgens hem nog voor een oplossing zorgen in het Israëlisch-Palestijns conflict. Daarbij speelt ook de houding van de Verenigde Staten een belangrijke rol. De Amerikaanse regering zei 'niet blij' te zijn over de ontwikkelingen op de Westelijke Jordaanoever, maar daar bleef het bij.
Europa heeft volgens de historicus, naast Amerika, ook zeker invloed op Israël. Maar dan moet er dus wel meer gebeuren: "Als je iets van een tweestatenoplossing, of wat dan ook, overeind wil houden, dan moet de druk echt van buitenaf komen."