Een groep van 37 hulporganisaties moet aankomende zondag 1 maart waarschijnlijk stoppen met hun werkzaamheden in Gaza en de Westelijke Jordaanoever. En dat is niet zonder gevolgen. "Gaan heel veel slachtoffers vallen."
De organisaties moeten waarschijnlijk uit de gebieden vertrekken, omdat ze niet voldoen aan de nieuwe registratie-eisen die Israël heeft ingevoerd. Het land eist dat ngo's gegevens van hun medewerkers aanleveren, zoals adressen, accounts op social media en andere privacygevoelige data.
Artsen zonder Grenzen
Volgens Israël is deze informatie nodig om te controleren of medewerkers banden hebben met terreurgroepen. Maar verschillende hulporganisaties maken zich zorgen over de veiligheid van hun personeel als zij deze gegevens delen.
Ook Artsen zonder Grenzen, een van de grootste organisaties die actief is in Gaza en de Westelijke Jordaanoever, moet per 1 maart waarschijnlijk haar werkzaamheden in de gebieden staken. De gesprekken met Israël zijn vastgelopen omdat het land geen veiligheidsgaranties kon geven voor de medewerkers.
Veiligheid in andere gebieden
De organisatie maakt zich zorgen over wat het delen van de gegevens zou betekenen in andere gebieden in de wereld waar de organisatie actief is. "Stel je voor dat de Russische regering straks alle gegevens van onze Oekraïense medewerkers wil hebben", schetst directeur Karel Hendriks van Artsen zonder Grenzen Nederland.
Ook is het in strijd met de Europese privacywetgeving om deze gegevens aan te leveren en zou Artsen zonder Grenzen daardoor in de problemen kunnen komen.
Erg belangrijke rol
Artsen zonder Grenzen speelt een doorslaggevende rol in de Palestijnse gebieden en vooral in Gaza, waar het gezondheidssysteem grotendeels is verwoest en meer dan de helft van de bevolking is ontheemd. De organisatie levert in Gaza 1 op de 5 ziekenhuisbedden, begeleidt 1 op de 3 bevallingen en is verantwoordelijk voor een derde van de drinkwatervoorziening.
Dit is een manier om geweld tegen de bevolking voort te zetten zonder dat daar kogels en bommen aan te pas komen.directeur Karel Hendriks van Artsen zonder Grenzen Nederland
De nieuwe maatregel waardoor veel belangrijke internationale hulporganisaties waarschijnlijk zullen moeten stoppen, noemt Hendriks "een manier om geweld tegen de bevolking voort te zetten zonder dat daar kogels en bommen aan te pas komen."
Onzekerheid
Wat er vanaf 1 maart precies gaat gebeuren, weet Hendriks niet. Artsen zonder Grenzen kan in ieder geval geen internationale medewerkers en voorraden meer de Palestijnse gebieden binnenkrijgen. Wel bestaat 95 procent van het personeelsbestand uit lokale medewerkers. Zij blijven in de Palestijnse gebieden, maar coördinatie met de Israëlische autoriteiten over hun veiligheid zal niet meer mogelijk zijn.
"We kijken naar alle mogelijke manieren waarop zij het werk zo goed mogelijk voort kunnen zetten", zegt Hendriks. "Wij weten ook niet precies of ze straks met een bulldozer voor ons kantoor staan of dat onze lokale medewerkers nog lange tijd de hulp kunnen voortzetten."
'Organisaties zwart maken'
De uitspraak dat de nieuwe registratie-eisen nodig zijn om te controleren of medewerkers banden hebben met terreurgroepen, noemt Hendriks 'voor de bühne'.
"Het is onderdeel van de tactiek die we ook op andere organisaties toegepast hebben gezien om ze zwart te maken om zo de weg vrij te maken voor een uiteindelijk verbod van de organisaties." Hendriks verwijst onder meer naar UNRWA en de VN-voedselwaakhond IPC als voorbeelden waar dit eerder is gebeurd.
Geen duidelijkheid
Daarnaast benoemt Hendriks dat Israël bij Artsen zonder Grenzen tot nu toe twee van de in totaal 1.500 medewerkers heeft verdacht van betrokkenheid bij Hamas.
"In beide gevallen hebben ze de personen eerst gedood", zegt Hendriks. "Toen wij vroegen om informatie en bewijs daarvoor, werd dat niet aangeleverd. Op die manier hebben wij dus ook geen enkele duidelijkheid over de aard van deze beschuldiging."
Situatie in Gaza
Arts Salih el Saddy vindt de maatregel zorgwekkend. Hij ging afgelopen voorjaar naar Gaza om te helpen in een ziekenhuis. "Er zijn geen andere instanties die dezelfde zorg kunnen leveren", zegt El Saddy. "Dus dat zou een heel groot gebrek aan zorg zijn waardoor er heel veel slachtoffers gaan vallen."
Internationale hulporganisaties spelen inderdaad een erg belangrijke rol in Gaza. Zonder hun aanwezigheid zou 1 op de 3 zorginstellingen direct sluiten, zouden meer dan 20.000 patiënten per maand hun specialistische zorg verliezen en zouden bijna 70 procent van de voedselpunten wegvallen.
Internationaal recht
Jurist Marieke de Hoon zegt dat de maatregel zelfs een schending van het internationale recht is, want volgens gerechtelijke uitspraken heeft Israël de plicht om alle humanitaire hulp ongehinderd toe te laten. Het veiligheidsargument dat Israël aanvoert, kan volgens haar tot op zekere hoogte beperkingen goedpraten.
"Als je aanwijzingen hebt dat terroristen hulporganisaties binnen komen, mag je dat controleren. Maar dat buiten ze volledig uit door alle hulp te stoppen", zegt De Hoon.
Internationaal recht
Volgens De Hoon is de internationale gemeenschap verplicht in te grijpen bij schendingen van het internationale recht. Daarbij moet in eerste instantie worden gedacht aan diplomatieke druk, zegt De Hoon.
"Maar het is allang duidelijk dat Israël daar geen gehoor aan geeft. Dus dan moet je denken aan bijvoorbeeld sancties", vertelt ze tot slot.