Ouderenzorg niet gehoord bij corona-enqûete, tot ergernis van de sector: 'Onze doelgroep moet serieus genomen worden'

"Iedere dag hield ik het nieuws bij om te zien wat er inmiddels bekend was over corona", vertelt de Veenendaalse wijkverpleegkundige Ramona van den Arend. "In het begin werkten we met handgemaakte doekjes die we over onze mond deden en waar we keukenpapier tussen propten. Cliënten hielpen ons zelfs om die doekjes te naaien."

Niet de eerste zorg

Het is duidelijk: de ouderenzorg is niet de eerste zorg van het kabinet tijdens de corona-pandemie. Er gaat vooral veel aandacht uit naar de ziekenhuizen, omdat die overvol dreigen te raken met mensen die doodziek zijn van een corona-infectie. De grote angst was dat 'code zwart' bereikt zou worden, waarbij er te weinig capaciteit is om mensen te helpen en patiënten geweigerd moeten worden in het ziekenhuis.

Wanneer op een bepaald moment gesproken wordt over mondkapjes als bescherming van zorgpersoneel, zijn die in eerste instantie niet beschikbaar voor de ouderenzorg. Ook testen zijn voor hen maar beperkt beschikbaar.

Tekort aan alles

Nienke Nieuwenhuizen is in die periode als specialist ouderengeneeskunde verbonden aan een verpleeghuis in Hilversum. Ook is ze voorzitter van Verenso, de beroepsvereniging voor ouderengeneeskunde. Als Nieuwenhuizen terugkijkt, denkt ze vooral aan de vele tekorten die er waren. "Wij hadden eigenlijk geen mogelijkheid om goede zorg te leveren want daarvoor heb je testen nodig en bescherming van het personeel. En er waren een heleboel mensen ziek."

Volgens Nieuwenhuizen hebben ze er alles aan gedaan om bewoners niet alleen te laten sterven, maar dat was erg lastig. "Het feit dat we de deuren hebben moeten sluiten van de verpleeghuizen, is het resultaat van het feit dat we het in het begin niet op orde hadden. Ik wil niemand de schuld toeschuiven, maar we hebben de verkeerde insteek gehad in het begin. Daardoor zijn meer mensen mogelijk overleden."

Angst

Wijkverpleegkundige Ramona vertelt hoe ook bij het personeel van de wijkzorg de angst erin zat. "Je staat veel meer aan, bent heel scherp op wat je wel en niet aanraakt en waar je je spullen bij de client neerlegt. Ik weet nu nog precies de eerste adressen van corona patiënten waar we naartoe gingen."

Ook moesten ze veel zelf uitzoeken, want er waren nog geen draaiboeken en protocollen. "We zochten zelf uit hoe je een schoon werkveld maakte. En voor iemands voordeur legden we eerst keukenrollen neer waar je je spullen op legde. Als we klaar waren bij iemand dan ontsmetten we het stuur van onze auto met alcohol."

Lessen trekken

Om lessen te trekken uit de coronapandemie is vandaag een enqûetecommissie aan de de slag gegaan. Het is nog niet helemaal duidelijk wie er precies aan het woord komen, maar vandaag zijn al Viroloog Marion Koopmans en oud-minister voor Medische Zorg Bruno Bruins gehoord. Ook mensen als oud-premier Mark Rutte en oud-minister Hugo de Jonge komen aan het woord.

Wat ontbreekt zijn vertegenwoordigers van de ouderenzorg. En dat vinden zowel Ramona van den Arend als Nienke Nieuwenhuizen onbegrijpelijk. Nieuwenhuizen zegt hierover: "Natuurlijk moet je nadenken over hoe gaan we om met onze meest kwetsbare mensen? Oudere mensen, kwetsbare mensen want die zijn veel gevoeliger voor virussen en kwetsbaar in tijden van pandemie en crisis."

Serieus genomen

"Onze doelgroep moet serieus genomen worden", vult Ramona aan. "We hebben destijds gezien dat er geen afscheid genomen kon worden door familie als iemand stervende was, dat de contact- momenten die we zelf bij cliënten hadden steeds korter werden. Je ging niet meer koffie drinken bij cliënten, collega's werden langzamerhand verdrietig en boos door de situatie en dat duurde wel anderhalf jaar."

De onderzoekscommissie is om een reactie gevraagd op het het buiten de verhoren houden van professionals uit de ouderenzorg. Maar dat is in verband met de verhoren, die vandaag begonnen zijn, niet mogelijk

Alsnog oproepen

Eerder liet de voorzitter van de commissie, Daan de Kort, aan het AD weten dat er scherpe keuzes gemaakt moeten worden. Niet iedereen kan worden opgeroepen voor verhoor, zegt hij, maar dat betekent niet dat er geen aandacht is voor de ouderenzorg. "En we kunnen alsnog mensen oproepen."