Opnieuw explosie bij een joodse instelling, waar komt dit vandaan? 'Geweld steeds vaker niet centraal aangestuurd'
Deze maand alleen al waren er explosies bij synagoges in Luik en Rotterdam, vanochtend was er een bij een joodse school in Amsterdam. Wie en wat zit hierachter? "Jongeren krijgen vaker het idee zelf iets te doen."
Burgemeester Halsema van Amsterdam noemde de aanval op de school Cheider in Amsterdam-Buitenveldert 'een gerichte aanslag tegen de Joodse gemeenschap'. Twee verdachten worden op dit moment gezocht.
Netwerk ontbreekt vaker
Voor de brandstichting en explosie bij een synagoge in Rotterdam werden gisteren vier tieners opgepakt. Of er een verband is tussen de verschillende explosies of dat het om losse incidenten gaat, is nog onzeker. Dat vertelt universitair hoofddocent criminologie Elanie Rodermond.
Wel benadrukt ze dat er bij aanslagen steeds vaker geen centrale aansturing is. "We moeten meer oog hebben voor jongeren die het idee krijgen om zelf iets te doen."
Copycat-gedrag
Het is mogelijk dat dit een geval copy-cat gedrag is, vertelt ze. "Dat betekent dat er mogelijkerwijs één aanslag wordt aangezet vanuit het buitenland, dit dan gekopieerd wordt en je zo meerdere incidenten krijgt."
Juist bij het ontbreken van een georganiseerd netwerk is het lastig om in te grijpen, vertelt ze.
Islamic Resistance Movement
De explosie op de joodse school werd wel opgeëist door een groep die zich 'Islamic Resistance Movement' noemt. Toch is nog onduidelijk of die groep daar ook echt achter zit.
"Er gaan geruchten dat de aanslagen gelinkt zouden zijn aan Iran en allerlei terreurcellen die zouden zijn opgeroepen om deze aanslagen te plegen", zegt Rodermond. Maar het blijft bij geruchten, want het onderzoek is nog in volle gang.
Antisemitisme
Geopolitieke omstandigheden kunnen volgens de universitair hoofddocent wel degelijk van invloed zijn op voorvallen in het Westen. "Simpelweg omdat er mensen in het Westen zijn die zich betrokken voelen bij ontwikkelingen in het Midden-Oosten en zien dat hun mensen onrecht wordt aangedaan."
Ook als het gaat om antisemitisme is er volgens haar momenteel in heel Europa een verhoogde alertheid. "Sinds de oorlog in Gaza is er al extra waakzaamheid omdat er een toename is in het aantal incidenten. In grote steden is een belangrijke aandeel van de discriminatiefeiten antisemitisch van aard."
Gevoel van onveiligheid
Het gevoel van onveiligheid leeft ook onder Joodse Nederlanders zelf. Michael Asuss (60) weet daar alles van. In oktober 2024 is er in zijn huis ingebroken en zijn veel van zijn spullen vernield.
Het leek te gaan om een antisemitische aanval, volgens de burgemeester Halsema van Amsterdam. Michael voelt zich onveilig en maakt zich zorgen: "Om mijn eigen volk en mijn kinderen en familie." Hij ervaart zelf ook veel intimidatie op straat. "Elke dag op straat, worden Joden bespuugd."
Nooit 100 procent veilig
Door de verhoogde dreiging is er ook meer waakzaamheid als het gaat om joodse instellingen, vertelt Elanie Rodermond. Toch kunnen incidenten zoals die in Amsterdam, Rotterdam en Luik volgens haar nooit helemaal voorkomen worden. "Je kan het nooit 100 procent veilig maken."
"Ondanks het feit dat vermoedelijk veel mensen boos zijn (om wat er in de wereld gebeurt, red.) vindt er niet elke dag op elke straathoek een incident plaats. Veel gaat ook wel goed."