Dit weekend raast een zeldzame tweelingstorm over ons land. Met windstoten tot 105 kilometer per uur zorgen herfststormen Austen en Boelo voor opstuwend zeewater. Stormvloedkeringen moeten ons daar tegen beschermen, maar die zijn onvoldoende onderhouden.
Uit het onlangs verschenen rapport Staat van de Infrastructuur blijkt dat de veiligheid van de stormvloedkeringen de afgelopen 2 jaar is afgenomen. Voor het eerst bestempelt Rijkswaterstaat de staat van de keringen als 'matig'. Dat terwijl deze plekken ontzettend belangrijk zijn voor onze veiligheid.
"In 2025 is gebleken dat twee van onze zes stormvloedkeringen in totaal niet aan die wettelijke eisen voldoen", vertelt topadviseur waterveiligheid Harold van Waveren. In de Waterkamer in Lelystad, waar waterexperts de waterstanden en het risico op stormvloed in de gaten houden, vertelt hij dat de conditie van de zes stormvloedkeringen in ons land onder druk staat. "We hebben een achterstand in het beheer en onderhoud."
Alle waterkeringen in Nederland moeten voldoen aan bepaalde veiligheidsnormen. "Dat wordt ook regelmatig gecontroleerd." Zo toetst Rijkswaterstaat of de waterkering wel sluit op het moment dat het nodig is. "Voor de Maeslantkering bij Rotterdam is die norm 1 op 100. Dat betekent dat die eens bij de honderd sluitingen mag falen."
De oorzaak van het achterstallig onderhoud komt uit verschillende hoeken. Een van de redenen is het achterlopen van software, vertelt de topadviseur. "Een heel grote robot zorgt ervoor dat het automatisch open en dicht gaat zonder dat daar een mens aan te pas komt. Software is dus heel belangrijk. In het geval van de Maeslantkering is die aan vervanging toe."
Software is heel belangrijk. In het geval van de Maeslantkering is die aan vervanging toe.topadviseur waterveiligheid Harold van Waveren
Het verschilt per locatie wat er precies moet gebeuren. "Dat is echt maatwerk." Het kan bijvoorbeeld gaan om de energievoorziening, werktuigbouw of elektrotechniek waar vervanging nodig is. "Al die verschillende onderdelen die ervoor zorgen dat een stormvloedkering sluit kunnen gewoon op een bepaalde leeftijd aan vervanging toe zijn."
Van Waveren wijst ook op de hoge kosten van het onderhoud. "Recent is ook in het nieuws geweest dat er bij het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat veel geld nodig is om dat beheer en onderhoud weer op orde te brengen. Daarom zijn ook veel nieuwe aanlegprojecten geschrapt om ervoor te zorgen dat er budget beschikbaar komt voor beheer en onderhoud."
Vorige week vrijdag schreef minister Karremans van Infrastructuur en Waterstaat in een kamerbrief dat het kabinet 18 miljard euro uittrekt voor beheer en onderhoud van infrastructuur. Dit geld is dus niet alleen beschikbaar voor waterveiligheid, maar ook voor andere infrastructuur zoals bruggen, wegen en tunnels.
Sinds het rapport is er technisch al veel verbeterd, volgens de topadviseur. "Verder hebben we ook wat betreft de organisatie en de bemensing extra maatregelen genomen. Keringen worden beter in de gaten gehouden", licht Van Waveren toe. "Als er iets aan de hand is, dan kunnen we dat gewoon snel constateren en daar eventueel op ingrijpen."
Met een oog op de toekomst moet er wel rekening gehouden worden met een stijgende zeespiegel. En dat zou betekenen dat een waterkering vaker dicht moet. "Dat heeft heel veel verschillende nadelen. Onder andere voor de haven van Rotterdam, dat de Maeslantkering steeds vaker dicht moet waardoor die schepen niet meer in en uit kunnen."
In de buurt van Hellevloetsluis liggen de Haringvlietsluizen, ook wel de 'Kraan van Europa', die het achterliggende gebied beschermen tegen hoog zeewater ten tijde van storm. Omwonenden hebben beginnende zorgen. "Wij maken ons wel zorgen over de veiligheid voor de natuur, mensen die willen wandelen", vertelt een man die vaak in de buurt zwemt.
Een ander vertelt: "Het is een slechte zaak voor Nederland dat ze achterlopen met onderhoud. Ik denk dat onze regering een keer centen moet laten rollen. Het gaat om onze veiligheid, uiteindelijk." Hij maakt zich nu nog geen grote zorgen, maar sluit niet uit dat gebrek aan onderhoud risico's met zich meebrengt.
Maar Van Waveren stelt hen gerust. "We kunnen gewoon voldoende beheersmaatregelen nemen om ervoor te zorgen dat Nederland nog steeds veilig is. Sterker nog: Nederland is nog steeds de best beveiligde delta ter wereld."
Stel dat zich een situatie voordoet waarin een stormvloedkering niet op tijd sluit dan kunnen er extra maatregelen worden getroffen. "Het grootste risico zit in de software, maar die software kunnen we ook gewoon negeren - de stekker eruit trekken bij wijze van spreken - en dan met de hand zorgen dat die kering sluit."