Omwonenden en gemeenten verzetten zich tegen nieuwe hoogspanningskabels in Friesland: 'Draden komen bij ons over de steiger'

Doordat Nederlanders vaker overstappen op elektrische auto's en warmtepompen, groeit de vraag naar stroom snel. Netbeheerders kunnen de vraag nu niet bijbenen, waardoor netcongestie op veel plekken in het land een groot probleem is: duizenden ondernemers kunnen niet aangesloten worden op het stroomnet, en ook nieuwe woonwijken lopen vertraging op. Staatsbedrijf TenneT hoopt deze problemen op te lossen door 400 kilometer bovengrondse 380 kilovolt hoogspanningskabels aan te leggen.

Draden bijna over de steiger

Veel van die nieuwe bovengrondse verbindingen komen tussen Groningen en de Noordoostpolder. Maar de netbeheerder stuit op veel Fries verzet, onder meer van Folkert Sonsma uit Leeuwarden. Hij woont mooi aan het water en vreest voor de kabels. "Als de plannen doorgaan, dan komen de draden straks bijna over onze steiger. Dan komt het heel dicht bij voor ons. Daar maken we ons grote zorgen om."

De overheid komt met een uitkoopprogramma voor bewoners die binnen een straal van 100 meter van een hoogspanningsverbinding komen te wonen. Wat als het voor Folkert zover komt? "Dat gaan we niet doen, we gaan niet op 50 meter van een hoogspanningsmast wonen. Dan gaan we weg. Maar dat willen we niet, want wij willen hier gewoon niet weg."

Vaart maken

De Friezen pleiten voor ondergrondse kabels, maar dat is volgens Eefje van Gorp van TenneT geen goede optie. "We hebben op twee plekken 380 kilovolt leidingen aangelegd, we merken dat dit niet werkt. Hier zien we tien keer meer storingen die leiden tot stroomstoringen."

Verder stoort het haar hoe lang het in Nederland duurt voordat er een spade de grond in kan. "Er staan 16 duizend ondernemers in de wachtrij en bij de regionale netbeheerders zijn er woonwijken in planning die niet op het stroomnet aangesloten kunnen worden." Ze pleit daarom voor vaart maken. "We zijn nu vaak eerst 10 jaar aan het praten en 3 jaar aan het bouwen. Dat moet echt sneller."

Zo goed als op de camping

Ondernemer Meine van Beets verzet zich ook tegen de plannen van TenneT. "Toen ik dit hoorde, had ik slapeloze nachten. Ik was verbaasd", vertelt hij. "Het lijkt me niet meer dan logisch dat je woonkernen wil vermijden en dat je alternatieven eerst onderzoekt."

Vlakbij zijn kampeerboerderij lopen al masten, maar in de nieuwe plannen kunnen die nog dichterbij komen. "De nieuwe mast komt hier 50 meter dichterbij, dan staat-ie zo goed als op de camping." Hij verwacht dat mensen niet willen kamperen onder een hoogspanningsmast en dat hij dat gedeelte van zijn bedrijf daarom moet sluiten.

Wel lasten, geen lusten

Ook wethouder Engbert van Esch uit het Friese Achtkarspelen vecht tegen de nieuwe hoogspanningskabel door zijn gemeente. Hij vreest voor landschapsvervuiling, gezondheidsschade en waardevermindering van huizen.

Bovendien steekt het hem dat Friesland zelf weinig heeft aan de nieuwe verbinding. "Vergelijk het met een snelweg. Wij krijgen een snelweg, maar dan eentje zonder op- en afritten." Hij wijst erop dat Friesland dus wel de lasten heeft, maar niet de lusten.