Nijpend tekort aan boa's: waarom het maar niet lukt om voldoende handhavers te vinden

"Deze tekorten zijn spijtig natuurlijk. Het is iets waar we al een hele periode mee kampen", zegt Richard Gerrits, voorzitter van vakbond BOA ACP, de grootste boa-vakbond van Nederland. "Op dit moment staan er nog steeds meer vacatures open dan dat er mensen beschikbaar zijn. "Dat geeft wel zorgen." Het is niet alleen een probleem voor gemeenten, ook burgers merken de gevolgen direct.

Verschillende rollen

Bij boa's denken mensen vaak aan de handhavers op straat, maar ze werken in verschillende rollen, zoals boswachter, milieu-inspecteur, parkeerwachter maar ook leerplichtambtenaar. Het aantal boa's verschilt sterk per gemeente. In Nederland werken ruim 4400 handhavers, maar er is geen wettelijke norm zoals bij wijkagenten.

Gemiddeld is er ongeveer 1 handhaver per 3.500 inwoners, maar in kleinere gemeenten zijn het er een stuk meer, terwijl grote steden vaak relatief veel minder boa's tot hun beschikking hebben. "Wat we zien is dat de gemeenten nu tussen de 10 en 25 procent aan tekorten hebben", zegt Gerrits.

Keuzes maken

Dat merken ze ook in de provincie Utrecht: veruit de meeste gemeenten hebben te weinig handhavers, blijkt uit een recente inventarisatie van RTV Utrecht. Daardoor moeten gemeenten scherpe keuzes maken. Amersfoort en Nieuwegein kiezen nu vooral voor de aanpak van ondermijnende criminaliteit en laten sommige andere zaken liggen. De gemeente Vijfheerenlanden controleert minder vaak op horecavergunningen en de stad Utrecht treedt minder op tegen fietsen die te lang zijn gestald.

Dat boa's dus niet alles meer kunnen doen, kan je dus direct merken in je eigen buurt. "We zien echt dat dat per gemeente verschilt", zegt Gerrits. "Tegelijkertijd heeft de burger gewoon behoefte aan een veilige woon- en leefomgeving." Want naast het controleren van regels ondersteunen boa's ook de politie bij het handhaven van veiligheid in de openbare ruimte.

Tekort begint bij opleiding

De vakbond zou graag zien dat de tekorten worden aangepakt, want volgens de voorzitter begint het probleem al bij de instroom. "Vaak is het zo dat de mbo's maar een beperkt aantal plekken hebben om mensen op te leiden. Dus daar begint het eigenlijk, de instroom wordt al beperkt."

Daarnaast speelt volgens de vakbond ook het imago van het beroep een rol, samen met een verharding in de samenleving. "Mensen in uniform zijn soms een soort boksbal geworden. Ze worden dagelijks uitgescholden en krijgen ook te maken met geweld", zegt Gerrits. "Eén keer een klap denk je nog: dat hoort erbij. Maar als dat vaker gebeurt en er niks verandert, ga je je afvragen: wil ik dit nog wel doen?"

Betere uitrusting nodig

Volgens hem is betere bescherming nodig om mensen te behouden. Daar moet echt iets in verbeteren vindt de vakbond, bijvoorbeeld met betere uitrusting en bescherming vanuit de werkgever. "Dat helpt om mensen langer in het vak te houden, net als het feit dat daders van geweld tegen boa's ook echt worden vervolgd."

Volgens Vakbond BOA ACP was het imago van boa's lange tijd negatief. In het tv-programma Vandaag Inside werd de beroepsgroep zelfs weggezet als 'playmobilpolitie' en 'nietsnutten'. Terwijl er sinds de coronaperiode wel sprake van een verbetering, ziet de vakbond. "Toen werden boa's breder ingezet voor handhaving van coronamaatregelen. Dat heeft laten zien dat wij echt een professionele beroepsgroep zijn binnen de veiligheidssector."

Gelijk aan politie

Volgens de vakbond zouden boa's als gelijkwaardig aan de politie moeten worden gezien. "Ze zijn goed opgeleid, met een opleiding van twee tot drie jaar. De politie richt zich op openbare orde en veiligheid, terwijl boa's vooral werken aan leefbaarheid en handhaving. Ze hebben niet dezelfde uitrusting en andere taken, maar er is dus wel overlap."

Ook benadrukt de vakbond dat de politie wordt ontlast doordat boa's optreden tegen lichte overtredingen. "Het helpt natuurlijk als burgers meer begrip tonen voor het werk van boa's."

Smeerolie van de straat

Tot slot benadrukt Gerrits ook wat het beroep volgens hem zo mooi maakt. "Je staat in contact bent met de burgers, eigenlijk ben jij een beetje de smeerolie van de straat. Als ik met boa's praat, is dat ook wel de motivatie om dit werk te blijven doen. In contact zijn met die burgers, iets voor ze kunnen betekenen en iets voor ze op kunnen lossen."