Nieuwjaarsbrand Zwitserland doet sterk denken aan ramp in Volendam: Nederland biedt hulp aan

De dodelijke brand in de nachtclub ontstond waarschijnlijk door vonken van zogenoemde ijsfonteinen, sterretjes die op champagneflessen waren bevestigd. De brand brak rond 01.30 uur uit in de kelder. Binnen tientallen seconden stond volgens ooggetuigen het hele plafond in brand. De uitgang was bovendien veel te nauw. Er was naar verluidt maar één trap naar boven waarlangs de bezoekers konden ontsnappen.

Hulp aangeboden

"Het is verschrikkelijk", zegt voorzitter Jan Tuijp van de Stichting Slachtoffers Nieuwjaarsbrand Volendam. Voor hem komt de ramp in Zwitserland hard aan, 25 jaar na de Volendambrand. "Alles komt weer terug."

"Wij hebben als stichting onze hulp aangeboden. Wij weten wat zo'n ramp met een gemeenschap doet en we kunnen daarbij helpen. Maar de komende dagen zullen ze vooral behoefte hebben aan medische hulp en orde scheppen in de chaos."

Plan voor lange termijn

Bij de brand in het volgepakte café De Hemel kwamen in 2001 veertien mensen om het leven en raakten 200 mensen gewond. "Mensen hebben levenslang een behandeling nodig. Dus er is ook een plan nodig voor lange termijn."

"Wij hebben bijvoorbeeld een financiële regeling kunnen treffen voor de slachtoffers. Met dat soort adviezen kunnen we ze helpen in Zwitserland."

'Extreem intens'

Ook Nederlandse brandwondencentra staan klaar om hulp aan te bieden en slachtoffers op te vangen. Het gaat om het Rode Kruis Ziekenhuis in Beverwijk, het Maasstad Ziekenhuis in Rotterdam en het Martini Ziekenhuis in Groningen. Paul van Zuijlen was als 31-jarige arts in opleiding als een van de eerste hulpverleners betrokken in Volendam.

"Het was extreem intens, maar het heeft mij als arts sterker gemaakt", zegt de plastisch chirurg, die tegenwoordig werkt in het Rode Kruis Ziekenhuis in Beverwijk.

'Noodlottig toeval'

Bij het horen van het nieuws van de ramp in Zwitserland dacht hij daarom gelijk aan de ramp in Volendam. "Het was eigenlijk gewoon een soort bizar gevoel. Het is een noodlottig toeval dat we net helemaal de ramp in Volendam aan het herdenken waren en dat dit nieuws dan eigenlijk op dezelfde dag komt. 25 jaar later en het gebeurt precies op dezelfde manier en ja dat zoiets gebeurt, dat is vreselijk."

Het raakt de chirurg enorm, maar herkent ook dat er weer dezelfde fouten gemaakt worden. "Je gaat toch een beetje nadenken van: 'We leren het toch best wel moeilijk'. We zijn best wel een beetje hardleers voordat we dan denken van misschien ja, toch wel handig om geen brandbaar plafond te hebben."

Hulp afgewezen

Het Brandwondencentrum heeft ook samen met andere Nederlandse centra hulp aangeboden, maar die is op dit moment door Zwitserland vooralsnog afgewezen.

En dat heeft te maken met het feit dat het vooral gaat om gewonden uit Zwitserland, Frankrijk en Italië. "En dat voelde natuurlijk ook heel logisch dat ze eerst een beroep doen op de Franse, Italiaanse en Zwitserse brandwondencentra."

Natuurlijke drang om te helpen

Het is volgens de chirurg belangrijk dat de lokale autoriteiten inschatten of zij de adequate zorg zelf kunnen bieden, of dat er hulp van buiten nodig is. Het is volgens Van Zuijlen een hele natuurlijke drang om te helpen, maar die is niet altijd gewenst.

"Vroeger vlogen we allemaal al heel snel in. Dat is in Roemenië bijvoorbeeld ook gebeurd (waar in Boekarest bij een brand in een disco op 30 oktober 2015 64 mensen om het leven kwamen en ten minste 146 gewonden vielen, red.). We zijn er toen achtergekomen dat dit niet werkt. Want stel je voor: je gaat daarheen en wie ben jij daar? Ik ben een dokter uit Nederland en niemand kent je. Je kent de taal niet."

Nieuwe checkmomenten

"Zo gaat dat vaak ook bij een ramp. Er worden later nieuwe checkmomenten gedaan. Ze bekijken dan of ze het eerder wel goed hebben ingeschat. En dan kan het dus zo zijn dat er toch behoefte ontstaat om weer mensen door te plaatsen", vertelt Van Zuijlen.

"Ze weten dat wij vanuit Nederland bedden beschikbaar hebben en dat ze een beroep op ons kunnen doen. Dat systeem werkt goed op dit moment."