Nieuw kabinet wil scheefhuurders laten doorstromen, maar die kunnen geen kant op: 'Er zijn niet genoeg huizen'

Een huis met een huurprijs van maximaal 930 euro telt als sociale huurwoning. En mensen die maximaal 55.000 euro per jaar verdienen komen in aanmerking om erin te wonen.

240.000 'scheefwoners'

Maar voor veel mensen geldt dat ze door de de jaren heen steeds meer verdienen. Daardoor kan het inkomen uiteindelijk hoger worden dan eigenlijk de bedoeling is voor een bewoner van een sociale huurwoning. Dit wordt scheefwonen genoemd.

In Nederland zijn dat bijna 240.000 mensen. En daarmee wordt in principe een sociale huurwoning bewoond door mensen voor wie het niet is bedoeld, terwijl er wachtlijsten zijn met daarop mensen die wel aan de criteria voldoen.

Ontmoedigen of voorkomen

In het coalitieakkoord van D66, VVD en CDA staan twee hulpmiddelen die kunnen worden ingezet om scheefwonen te ontmoedigen of voorkomen: de inkomenstoets en de vermogenstoets.

Die eerste bestaat al en wordt door 60 procent van de woningcorporaties toegepast. Als het inkomen te hoog is, kan een corporatie de huur verhogen. Het nieuwe kabinet wil dat dit vaker wordt toegepast

'Helpt niet'

Maar volgens de Woonbond, de organisatie die opkomt voor de belangen van huurders, helpen deze maatregelen niet om scheefwonen tegen te gaan.

"Want je kan mensen wel meer huur laten betalen, maar diegene kan vaak helemaal niet eens verhuizen, dus met die verhoging bereik je niks", zegt directeur Zeno Winkels van de Woonbond.

Ook voordelen

"Er zijn nou eenmaal niet voldoende woningen in Nederland, dus is doorstromen heel lastig", gaat hij verder. "Wij zien dat scheefwoners er per maand 100 euro huurverhoging bij kunnen krijgen. Gebeurt dat jaarlijks, dan kom je uit op huren die zelfs hoger zijn dan 1.000 euro per maand."

De Woonbond ziet scheefhuren overigens sowieso niet als een groot probleem dat moet worden aangepakt. Ze zien juist voordelen, zoals dat wijken er diverser van worden, omdat hogere en lagere inkomens naast elkaar wonen.

Geen opties

Henk Bomas noemt zichzelf formeel een scheefwoner: zijn inkomen ligt boven de grens voor de sociale huurwoning waarin hij woont. Maar verhuizen is voor hem geen optie.

Kopen kan hij niet meer, mede door zijn leeftijd (61), en middenhuurwoningen in de omgeving zijn er volgens Henk simpelweg niet. "Als die er waren geweest, was ik allang verhuisd."

Verhoging voelt als straf

Daar komt bij dat Henk al meer dan 30 jaar in dezelfde woning woont. Het huis is volledig aangepast aan zijn leven. Opnieuw beginnen ziet hij niet zitten, zeker niet als dat betekent dat hij fors meer huur moet betalen. In de vrije sector ziet hij huren van 1.200 tot soms 1.800 euro per maand. Doorstromen is daardoor onmogelijk.

Henk krijgt overigens ook nu al te maken met extra huurverhogingen. Als scheefwoner betaalt hij jaarlijks 100 euro bovenop de reguliere verhoging. In 2 jaar tijd is zijn huur al 200 euro gestegen en ook dit jaar dreigt weer een verhoging. Volgens Henk voelt dat als straf.

Te veel vermogen

Leon Bomas is de zoon van Henk. Hij is 32 jaar en staat al 12 jaar op de wachtlijst voor een sociale huurwoning. De mogelijke invoering van een vermogenstoets kan ertoe leiden dat Leon geen enkele mogelijkheid krijgt om een eigen huis te huren, vreest zijn vader.

Dat zit zo: omdat Leon al jaren thuis woont en daarnaast werkt, is zijn spaargeld gegroeid tot ruim 100.000 euro. Als dezelfde vermogensgrens geldt als bij de huurtoeslag, zou hij worden uitgesloten van sociale huur. Volgens vader Henk betekent dat dat zijn zoon eigenlijk nergens meer terecht kan.

Maatwerk nodig

Leon werkt dus, maar verdient een laag inkomen en valt deels onder de Wajong. Kopen van een woning is voor hem geen optie, want met zijn inkomen kan hij maximaal zo'n 140.000 euro lenen, terwijl appartementen in zijn regio rond de 360.000 euro kosten. Daardoor blijft hij noodgedwongen bij zijn ouders wonen.

Volgens Henk Bomas laat dit verhaal zien dat regels vaak tekortschieten als ze algemeen zijn. Maatwerk is in zijn ogen bij uitstek iets wat nodig is voor de situatie van zijn zoon. Hij is bang dat automatische toetsen die voor iedereen gaan gelden, geen ruimte overlaten voor individuele omstandigheden en levensverhalen.

'Voor iedereen die vastzit'

Ook in gesprekken met instanties en belangenorganisaties wordt volgens Henk gewezen op het risico van het stellen van dit soort harde grenzen. Bij scheidingen, erfenissen of langdurig thuiswonende kinderen kunnen regels onbedoeld grote schade aanrichten.

Henk heeft daarom brieven gestuurd aan politici en betrokken organisaties. "Niet alleen voor mezelf, maar voor iedereen die vastzit en nergens heen kan."