Nederlandse veteraan Chris ging terug naar Libanon om trauma te verwerken, maar toen brak er opnieuw oorlog uit

Tot eind vorige week verbleef Chris bij zijn schoonfamilie in de Zuid-Libanese stad Tyrus, maar inmiddels is hij gevlucht. "Er was een inslag op het appartementencomplex naast het huis waar ik verbleef. Slechts één appartement scheidde ons van de inslag", vertelt hij. Het gebouw stortte in en twee buurtbewoners kwamen om het leven. "De kracht van de explosies is enorm. Iedereen is simpelweg doodsbang."

Verblijven in leegstaand resort

Chris bevindt zich momenteel in Maghdouché, een katholiek dorp ten noorden van Tyrus. Hij verblijft daar in een leegstaand resort. "Vanaf hier kijk ik uit op de bergkam waar Israël kasteel Beaufort begin deze week heeft veroverd."

De Israëlische premier Benjamin Netanyahu is daar 'heel erg trots op', vertelt de veteraan. "Het kasteel heeft voor Israël een enorme symbolische waarde, omdat de verovering ervan tijdens de oorlog van 1982 voor hen een hel was."

Ingezet als buffer

Hij denkt terug aan zijn eigen ervaringen in die eerste oorlog. "Destijds vertrok ik naar Libanon met het idee dat ik zou bijdragen aan een vredesmissie en mensen zou helpen, maar ik kwam terecht in een afschuwelijke oorlog. Wij werden als buffer ingezet tussen verschillende strijdende partijen. Ik heb executies gezien en moest lichamen van vermisten opsporen en terugbrengen."

Als jonge hospik kreeg hij taken waarvoor hij nauwelijks was opgeleid. "De bevolking zag mij als dokter, maar dat was ik niet. Toch moest ik diagnoses stellen en mensen helpen. Mijn tolk Yasser, een jongen van 16 jaar, hielp mij mensen te bereiken die hulp nodig hadden. Later werd hij zelf geëxecuteerd."

Déjà vu

Na zijn terugkeer in Nederland kampt Chris jarenlang met trauma's. Uiteindelijk krijgt hij bij het Centrum 45 goede hulp. "Ik volg daar aan specifiek traject, narratieve exposure therapie." Een onderdeel van zijn therapie is een bezoek aan Libanon.

"De afspraak met mijn therapeut was om in exact dezelfde periode terug te gaan, om het zo in mijn hoofd af te kunnen sluiten", legt hij uit. "Maar toen begon de nieuwe oorlog. Ik kon het niet geloven."

Niet weglopen

'Waar heb ik het destijds allemaal voor gedaan?', vroeg hij zich tijdens het bezoek af. "Maar tegelijkertijd weigerde ik om in dat wanhopige gevoel weg te zakken."

Ondanks de gevaren besluit de veteraan in Zuid-Libanon te blijven. "In 1982 vertrok ik plotseling vanwege de rotatie van de troepen. Achteraf hield ik daar het gevoel aan over dat ik de mensen in de steek had gelaten. Toen het dit jaar weer oorlog werd, wilde ik niet opnieuw weggaan. Ik voelde mij moreel verplicht om te blijven."

'Stinkt soms naar dood'

Maar makkelijk is het niet. "De situatie in Zuid-Libanon is chaotisch en angstaanjagend", zegt Chris. "Het stinkt overal naar brandstof, afval en soms zelfs naar de dood. Mensen zijn gespannen en raken om de kleinste dingen met elkaar in conflict. Boven de wijken hangen voortdurend drones en je hoort artillerie en gevechtsvliegtuigen."

Volgens de meest recente cijfers van het Emergency Operations Center van het Libanese Ministerie van Volksgezondheid is het aantal slachtoffers van het militaire conflict in de periode van 2 maart tot en met 2 juni 2026 opgelopen tot minstens 3.468 doden en 10.577 gewonden.

Hezbollah

Dat premier Netanyahu aangeeft door te gaan totdat Hezbollah 'is verpletterd', vindt Chris onbegrijpelijk. "Dat kan helemaal niet. Hezbollah is in de regio niet alleen een militaire partij, maar de beweging is ook verweven met de gehele sociale structuur, zoals scholen en ziekenhuizen."

Zelf kent Chris veel mensen die Hezbollah steunen, "maar dat zijn geen terroristen. Het zijn gewone mensen, die in vrede willen leven, die geweld verafschuwen. Er vallen nu zoveel burgerslachtoffers, ook kinderen."

Verbonden met Libanon

Chris hoopt dat de oorlog snel stopt, maar heeft er weinig vertrouwen in. "Ik heb veel respect voor de militairen die hier werken en UNIFIL speelt nog steeds een belangrijke rol bij humanitaire hulp, maar veel inwoners hebben echt het gevoel dat ze weer door de internationale gemeenschap in de steek worden gelaten."

Zelf is hij niet van plan om dat te doen, al gaat hij binnenkort wel even terug naar Nederland. "Mijn dochter verwacht deze maand een kindje. Daar wil ik absoluut bij zijn. Maar daarna ga ik weer terug. Ik ben verbonden geraakt met de mensen hier."

'Samen uit, samen thuis'

"In 1982 kwam ik als jonge VN-militair naar Libanon, nu ben ik hier als echtgenoot, schoonzoon en vriend", gaat hij verder. "Veel mensen, zoals mijn buurjongen, kunnen niet weg uit Libanon. Zij hebben inmiddels geen spaargeld meer en zitten vast."

"Ze moeten de situatie ondergaan en hopen dat ze het overleven. Ik wil bij hen zijn en houd me vast, terecht of onterecht, aan het gevoel van: samen uit, samen thuis."

Duidelijke afspraken maken

Om de oorlog te beëindigen, moeten Europa en Amerika Israël dwingen om te stoppen met vechten, vindt Chris. "Daarna moeten er een aantal dingen geregeld worden: ten eerste moet Israël de bezette Shebaa-boerderijen teruggeven, dan heeft Hezbollah geen reden meer om te vechten", legt hij uit.

Ook moeten er volgens hem duidelijke afspraken komen, "zodat het water uit de rivieren van Libanon blijft. En het gas in de zee moet eerlijk worden verdeeld onder internationaal toezicht." En de VN-militairen van UNIFIL? "Die moeten op de grens een steviger mandaat krijgen om zo overtreders direct te straffen. Het Libanese leger kan hun helpen om uiteindelijk zelf de grens te bewaken."