Nederlandse jongeren opgeroepen tot protest én rellen: waarom overheid dat serieus moet nemen

Een duidelijke organisator is er niet en de onderwerpen waarover zou worden geprotesteerd lopen ook uiteen: van de kwaliteit van onderwijs en studieschuld tot woningnood. "Zelfs dienstplicht komt voorbij", weet oud-AIVD'er Jelle Postma.

Verschil met Frankrijk

De aangekondigde demonstraties lijken geïnspireerd door de protesten die zich afgelopen weken in Frankrijk afspeelden en uit de hand liepen. Vooral de onderwerpen komen overeen. Maar organisatorisch zijn er duidelijke verschillen. "In Frankrijk had je een heel organische groei: het begon bij één groep, de studenten, en daar sloten steeds meer groepen bij aan."

De oproepen die nu in Nederland spelen, lijken veel meer 'georchestreerd' te zijn. "Veel minder vanaf onderaf aan en veel meer alsof het georganiseerd is." Maar door wie, dat blijft onduidelijk. "Er is niemand die expliciet zijn naam verbindt aan al deze oproepen." Ondertussen geeft extreemlinks extreemrechts de schuld en andersom, vertelt Postma.

Verschuiving naar plunderen

In de oproepen gaat het dus over onderwerpen waar veel jongeren zich inhoudelijk mee bezighouden, maar er worden ook ander soort berichten gedeeld. "Berichten waarin staat: kom we gaan plunderen, we gaan de Bijenkorf leegroven", noemt hij op. "Dat betekent dus dat je van inhoud nu opschuift naar plunderen en roven." En daardoor is er ook een risico dat de protesten 'gekaapt' worden.

Daar hebben relschoppers, extreemrechtse groepen en populistische politici allemaal belang bij, zegt Postma. "Of wat we in Frankrijk hebben gezien, dat bijvoorbeeld Rusland en Iran bijdragen aan het verder opstoken van het vuurtje om te destabiliseren. En uiteindelijk verdienen tech-platforms hier ook aan, want alles gaat viraal", voegt hij toe. "Uiteindelijk wint iedereen behalve de mensen die ooit waren begonnen met hun echte inhoudelijke problemen."

Signalen serieus nemen

Of er echt protesten komen, en of er ook mensen gaan rellen, is nog lang niet duidelijk. In de steden die genoemd worden, waaronder Eindhoven, Maastricht en Den Haag, zijn geen demonstraties aangemeld. Hoe dan ook is het volgens Postma belangrijk dat dit soort signalen serieus worden genomen door gemeenten, politie en de overheid.

"Je moet altijd alles serieus nemen omdat je je dan kunt voorbereiden. Maar dat zegt nog niks over de kans dat er daadwerkelijk een escalatie zal gaan plaatsvinden." In de Telegramgroep zitten 4.000 mensen, maar ook dat hoeft niet veel te zeggen, volgens hem. "Er zitten ook bots in en journalisten of andere mensen die het interessant vinden."

Maatregelen

Toch kan je op basis van wat er wordt gezegd in zo'n groep wel inschatten hoe serieus de oproepen tot geweld zijn. "Het wordt serieus op het moment dat het overgaat van 'leuk met elkaar meeschreeuwen' naar hele concrete afspraken over de tijd, de plek, de route, welke winkels worden er geplunderd", somt hij op. "En wanneer kleine groepjes zich afsplitsen en elkaar selecteren op geweldbereidheid."

In de genoemde steden worden maatregelen getroffen. Zo worden in Den Haag winkels dichtgetimmerd en kregen ouders van leerlingen op de middelbare school in Maastricht een brief over de oproepen.