Nederlanders geven hun leven een dikke voldoende, maar blijven toch klagen: hoe dat komt
Nederlanders zijn best vaak ontevreden over hoe het land ervoor staat. We klagen over de politiek, het weer en hoge prijzen in de supermarkt. Tegelijkertijd behoren we tot de gelukkigste mensen ter wereld. Waarom klagen we dan? "Zorgen zijn oprecht."
Het zal je bekend voorkomen: je zit op een verjaardag en je hoort allemaal negatieve verhalen langskomen. Dat het niet goed gaat in Nederland, wat er niet deugt en dat het jaren geleden echt veel beter was. Maar tegelijkertijd scoort Nederland hoog op bijvoorbeeld de internationale geluksindex. Daarin geven we ons eigen leven juist een dikke voldoende. Hoe kan het dat we dan zo ontevreden zijn?
Zorgen over samenleving
Die 'ontevredenheid' die onder Nederlanders lijkt te leven, is geen nieuw fenomeen, zegt Josje den Ridder van het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP). De organisatie doet al sinds 2008 onderzoek naar dit patroon en ziet dat mensen zich vooral zorgen maken over het welzijn van de maatschappij en over de politiek, minder over de welvaart van het land.
"Mensen zeggen eigenlijk altijd: met mij gaat het goed, maar met de samenleving gaat het slecht", vertelt Den Ridder. "De eigen financiële situatie, daar klagen ze niet over. Maar dat kan ook omdat ze het gevoel hebben dat ze daar zelf iets aan moeten doen."
Nederlandse paradox
Martijn Burger, bijzonder hoogleraar geluk aan de Open Universiteit, spreekt van de 'Nederlandse paradox'. "Nederlanders zijn vaak ontevreden, maar zijn tegelijkertijd ook vaak gelukkig", zegt hij. "We zijn dus een land van gelukkige klagers." Nederland scoort namelijk steevast hoog in de wereldwijde top 10 van het World Happiness Report. "We zijn een vrij gelukkig land, we geven ons leven vaak een 7,5 of een 8."
We vergelijken ons met rijkere landen, of met rijkere mensen. Maar we vergelijken onszelf niet met mensen die het minder hebben, of met arme landen.geluksonderzoeker Martijn Burger over waarom Nederlanders klagen
Maar, zegt Burger, niet overal is dat geluksgevoel gelijk: "Er zijn wel verschillen tussen bepaalde wijken. In de ene wijk geven mensen hun leven een 6,5, in een andere wijk een 8,5." Die verschillen zijn in Nederland echter niet zo groot als in andere landen, merkt de bijzonder hoogleraar op.
'Zorgen' of 'klagen'?
Moeten we de onvrede die we uiten dan eigenlijk niet zien als verwend gedrag? Absoluut niet, zegt Den Ridder van het SCP. Zij spreekt daarom liever van 'zorgen' dan van 'klagen': "De zorgen van mensen zijn oprecht. Ze gaan over het gevoel dat de politiek de grip verliest, dat de verzorgingsstaat achteruitgaat en over de verharding en polarisatie in de maatschappij."
Maar geluksonderzoeker Burger denkt juist dat het 'klagen', zoals hij dat noemt, veroorzaakt wordt door verkeerde vergelijkingen. "We vergelijken ons met rijkere landen, of met rijkere mensen. Maar we vergelijken onszelf niet met mensen die het minder hebben, of met arme landen."
Maatschappelijke betrokkenheid
Klagen hoort daarnaast ook een beetje bij de Nederlandse volksaard en onze open cultuur, zegt de geluksonderzoeker. "Je kunt het zo zien: in Nederland voeren we een open discussie over wat er verbeterd kan worden. Is dat klagen? Of maatschappelijke betrokkenheid?"
Het is ook goed dat mensen betrokken en bezorgd zijn, zegt de geluksonderzoeker. "Dat betekent dat ze Nederland ook voor de toekomst leefbaar willen houden."