Muren zwart van de grasvliegjes: waarom er in flats meer en langer overlast is

"Het is mooi weer en de vliegen zijn gelijk weer terug", vertelt Charles. Hij is een van de bewoners die al langere tijd kampt met een hevig vliegenprobleem in zijn woning. "In de zomer, als het echt warm is, staat het hier helemaal zwart." Maar zelfs nu in de herfstperiode ervaren de bewoners serieuze last van deze grasvliegjes.

'Verschrikkelijk'

Charles is anderhalf jaar geleden verhuisd naar het appartement, toen wist hij alleen nog niet wat hem te wachten stond. "Als ik dit van tevoren had geweten, had ik deze woning niet genomen", vertelt hij. Zijn buurman Patji is het hiermee eens: "Nee, ik ook niet, maar ze hebben ons ook niks verteld."

En dat terwijl de vliegjes het dagelijks leven van de flatbewoners aardig verstoren. "Het is verschrikkelijk", zegt een van de senioren. "Zelfs 's morgens, tijdens het ontbijt zitten er al gelijk een heleboel vliegen, ook in mijn keuken."

Op meer plekken overlast

Niet alleen in Amsterdam, maar ook in andere plaatsen hebben ze last van de plaag. Bijvoorbeeld in flats in Breda, Dronten en Dongen. Maar wat zijn dit eigenlijk voor insecten?

Deze boosdoeners heten grasvliegjes: dat zijn kleine zwart-gele vliegjes. Stadsecoloog Roy Veldhuizen legt uit waar de naam vandaan komt: "Ze heten grasvliegjes omdat hun jonkies, hun larven, in gras zitten en die leven daar totdat ze volwassen zijn." Als de beestjes eenmaal volwassen zijn, komen ze naar buiten om te gaan paren.

Perfecte klimaatomstandigheden

Deze diertjes gaan zoals veel andere dieren in het najaar op zoek naar een mooi plekje om te overwinteren. "Ze gaan op zoek naar een plekje met een stabiel milieu. Want voor een overwinteringsperiode wil je niet ineens dat er een groot verschil in temperatuur is." Vervolgens komen ze in het voorjaar weer tevoorschijn en verlaten ze hun verstopplekken.

De reden dat de vliegjes zich in zulke grote getale bevinden, heeft vooral te maken met de verandering van het klimaat. "Dat het er zoveel zijn, komt door de perfecte klimaatomstandigheden deze zomer en herfst", vertelt Veldhuizen. "De larven konden daardoor heel goed overleven. En dat zorgt dit jaar voor een enorme populatiebloei, anders dan in voorgaande jaren."

Alles potdicht

Goed voor de larven, maar minder leuk voor de bewoners van de seniorenflat in Amsterdam-Noord. Want zelfs tijdens het ontvangen van bezoek vormt de plaag een obstakel voor de bewoners: "Ik schaam me gewoon als er bezoek over de vloer komt", vertelt Patji. In de zomer kunnen de bewoners niet eens rustig in hun huis verblijven. "Dan ben je gewoon weg van huis, dan doe je alles potdicht. Dan ga ik maar gewoon in het park zitten", vertelt Charles.

De bewoners van de flat hebben niet alleen in de zomer, maar meerdere keren per jaar last van de vliegjes. "Het is echt heel erg, zeker wel vier keer per jaar." Volgens de bewoners kan dit zo niet langer: "Er moet toch een oplossing zijn? Dit kan je toch niet vier keer per jaar hebben", zegt Charles stellig.

Geen oplossing

Ze hebben zelf al geprobeerd actie te ondernemen en hulp te vragen bij de woningbouwvereniging. Maar ook dat mocht tot nu toe niet baten. "Tot nu toe heeft de woningbouw nog geen respons gegeven. Wij zijn vorig jaar al twee keer op kantoor geweest en dan wordt je heel netjes behandeld, maar ze komen niet met een oplossing."

De bewoners betwijfelen of er echt iets gedaan gaat worden aan het probleem. "Ze zijn ermee bezig, zeggen ze, maar of ze echt iets gaan doen weet ik niet", voegt een andere bewoner toe.

Meer groen nodig

Volgens stadsecoloog Veldhuizen is er geen specifieke probleemeigenaar in deze situatie. Hij legt uit dat dit eigenlijk door de natuur zelf opgelost kan worden. "Het prooi-predatormodel lost dit ecologisch op: vogels profiteren van deze bloei, krijgen volgend jaar meer jongen en eten meer vliegjes, waardoor de vliegjespopulatie weer afneemt."

Wat bewoners en de gemeente wél kunnen doen, is de natuur een handje helpen. "Je kan dit in de openbare ruimte oplossen door meer groen aan te leggen en zo vogels en andere predatoren naar de stad te lokken om de vliegjes te eten", vult hij aan.

Onderdeel van natuur

Anderzijds zijn grasvliegjes nou eenmaal onderdeel van de natuur waardoor mensen hier uiteindelijk weinig aan kunnen veranderen, benadrukt Veldhuizen. Ook is het gedrag van de vliegjes niet voorspelbaar, zo vinden ze hun winterplek door pure toeval: "Ze zoeken naar gaten en kieren. En als ze dan iets vinden waarvan ze zeggen: dit is perfect voor onze omstandigheden, dan overwinteren ze daar."

Dat kan zijn in oude kerkgebouwen of bunkers, maar dus ook in spouwmuren van flatgebouwen. "Dat gebeurt eigenlijk per ongeluk." Door klimaatverandering zal de overlast vervolgens langer aanhouden. "Omdat zomers en najaarsmaanden steeds warmer worden, zouden we kunnen voorspellen dat deze omstandigheden in de toekomst vaker voor gaan komen."