Waarom de Aziatische hoornaar niet alleen voor imkers een probleem is
Met de lente om de hoek gaan bloemen weer bloeien en komen bijen uit hun versie van de winterslaap. Maar dat betekent ook dat de Aziatische hoornaar, een grote bedreiging voor de bij, binnenkort weer terugkeert. "Het is niet alleen een 'imkerprobleem'."
Een échte winterslaap hebben bijen niet, al zie je ze in die maanden natuurlijk niet rondvliegen. Ze zitten dan in hun bijenkorf of - zoals bij hobbyimker Leo van der Heijden - in de bijenkast en blijven inactief tot de temperaturen weer oplopen. In die tijd kan hij ze door een plastic afdekplaat in de gaten houden. "Om te kijken of ze nog leven en wat ze doen."
Bijenvolk ontwaakt
Het bijenvolk van Leo is alweer begonnen met het eerste broednestje. De werkbijen zorgen met trillingen dat de eitjes en/of larven 35 graden blijven.
Maar begint de temperatuur te stijgen, dan zullen de bijen teruggaan naar hun normale routine van het verzamelen van nectar en stuifmeel. En, zijn ze ook meteen kwetsbaar voor de Aziatische hoornaar.
Bijen beschermen
Die hoornaar is een zogenoemde 'invasieve exoot', een dier dat door toedoen van mensen in Nederland is gekomen en schadelijk kan zijn voor de natuur. De Aziatische hoornaar werd in 2004 voor het eerst in Frankrijk gevonden en verspreid zich sinds 2017 door heel Nederland. Het insect jaagt onder andere op honingbijen en dat is een probleem.
"We moeten de bijen zien te beschermen tegen de Aziatische hoornaar", zegt Leo. Ondanks dat het nog even duurt voordat die actief wordt - dat is van mei tot oktober op zijn hoogtepunt - is de imker al flink bezig met maatregelen. Zo heeft hij vallen, speciaal gemaakt voor de koningin.
Afhankelijk van wilde bestuivers
"Er wordt te makkelijk gezegd dat de Aziatische hoornaar een imkerprobleem is", ziet Leo. "Dat is het absoluut niet. Hij eet wel honingbijen maar hij eet ook 70 procent andere insecten." Dat kan Bas Blok van de Land- en Tuinbouw Organisatie Nederland (LTO) beamen.
Er wordt te makkelijk gezegd dat de Aziatische hoornaar een imkerprobleem is.hobbyimker Leo van der Heijden
Ook die organisatie maakt zich zorgen over de gevolgen van de verspreiding van de invasieve exoot in Nederland. "Heel veel fruit- en vruchtsoorten zijn afhankelijk van de bestuiving door wilde bestuivers en op het moment dat die worden 'opgevroten' door de Aziatische hoornaar, dan is dat een groot probleem."
Grote gevolgen
De gevolgen van het verdwijnen van de bestuivers - zoals bijen maar ook vlinders, zweefvliegen en hommels - zijn makkelijk in te kleuren, volgens Blok. "Uiteindelijk heb je minder bestuiving in die boomgaarden, dus uiteindelijk minder vruchtzetting. Kleinere vruchten, minder vruchten en ook minder opbrengst voor de fruittelers, dus economische schade."
En ook het bestrijden van natuurlijke vijanden in de teelt kan hierdoor lastiger worden. "In de overige tuin- en landbouw vreten ze ook de zweefvliegen en de gaasvliegen op, die we weer gebruiken als natuurlijke bestrijders die luizen opeten, bijvoorbeeld in aardappelen of bieten." Zo raakt het dus ook de akkerbouw, vertelt Blok.
Eigen initiatief
Imker Leo hoopt met zijn val zijn bijenvlok te beschermen. Het initiatief moet op dit moment vanuit hemzelf en de andere imkers komen, vertelt hij. De provincies hebben namelijk laten weten dat het aantal Aziatische hoornaarnesten te groot is om te bestrijden, en dat ze het alleen nog kunnen proberen te beheersen.
Leo vindt dat de provincies 'de boot missen'. En daarom onderneemt hij zelf, met andere imkers in de Hoeksche Waard, actie. "Wij gaan zelf een initiatief organiseren door zoveel mogelijk mensen te informeren en uit te laten kijken naar de beginnende embryonale nestjes van de Aziatische hoornaar. En die kunnen wij zelf op een vrij eenvoudige, goedkope manier weer weghalen."