Minder stress en meer energie: zo kun je je schermtijd verminderen

"Ik ben echt wel verslaafd aan mijn telefoon. Gemiddeld is mijn schermtijd 6,5 uur per dag", vertelt de 29-jarige Manon. "Ik voel me erg opgejaagd als ik er veel op zit." Ze heeft last van haar telefoongebruik, toch vindt ze het lastig om te minderen.

Makkelijke uitweg

Ze ervaart de online wereld die ze via haar telefoon kan betreden als een makkelijke uitweg van het normale bestaan. "De eerste tien minuten geeft het je een lekker gevoel, maar daarna niet meer. Dan kom ik in een rabbit hole." En voor ze het weet is ze weer een uur verder. "Dingen zoals koken, schoonmaken en zelfs opstaan stel ik erdoor uit. Het is gewoon tijdverspilling."

Wegleggen klinkt misschien als een kwestie van gewoon doen, maar dat is erg lastig door slimme algoritmes op sociale mediaplatforms die je continu voeden met content die bij jou past, vertelt hoogleraar cognitieve psychologie Stefan van der Stigchel. "Je hebt de verwachting dat er iets leuks gaat komen, maar dat is vaak niet zo. Toch denk je 'misschien is het volgende filmpje wel leuk', dan wordt stoppen heel moeilijk als er steeds een nieuw filmpje komt."

Mentaal vermoeid

Dat eindeloos scrollen heeft nadelen voor je mentale welzijn: "Als je veel online zit, dan overvraag je je brein", zegt Van der Stigchel. "Je wordt er mentaal vermoeid door, concentreren is lastig en je kan moeilijk stoppen." Doordat je veel korte filmpjes in korte tijd kijkt, krijg je weinig rust. "Je moet veel ingewikkeldere informatie verwerken, omdat het continu nieuw is."

"En elke keer besluit je of je door kijkt, dat heeft in ieder geval een tijdelijk effect op je concentratievermogen", gaat hij verder. Doordat sociale media zijn gemaakt om je aandacht volledig op te slokken, kan het ervoor zorgen dat je slechter slaapt en minder goed emoties kan verwerken.

Een telefoonvrije week

Meer offline gaan is lastig erkent ook Dienke Bos, directeur bij stichting MIND die zich bezighoudt met mentale gezondheid. "Dat is ook niet zo gek als je bedenkt hoeveel je ermee kan en wat er allemaal op gebeurt." Voor het tweede jaar op rij organiseert de stichting een telefoonvrije week, waaraan dit jaar 13.000 mensen meedoen. Dat is meer dan een verdriedubbeling ten opzichte van vorig jaar.

"Er is een groeiend besef in de maatschappij dat we veel tijd op onze telefoons spenderen en er af en toe in worden gezogen", zegt ze. Bij de eerste editie waren de reacties van deelnemers vooral positief. "Mensen hadden het gevoel dat ze aan andere dingen toekwamen, bijvoorbeeld meer rust en ruimte voor sociale contacten of hobby's. Iemand vond zelfs dat het thuis voor meer gezelligheid zorgde."

Dagdromen

Maar hoe kom je ervan af? "Als je het een paar dagen volhoudt om je telefoon minder te gebruiken dan zal je snel verandering voelen", vertelt Stefan van der Stigchel. Hoewel apps als Instagram, TikTok en Snapchat hun uiterste best doen om je aandacht zolang mogelijk vast te houden, zijn er volgens de hoogleraar ook manieren om die verleiding te verkleinen. "Je kan apps op zwart-wit zetten of een tijdslot instellen."

Volgens de hoogleraar cognitieve psychologie heeft je brein 'mini-pauzes' nodig. Maar die verdwijnen als je elke keer je telefoon oppakt. Maar het laten liggen van je telefoon, kan juist positieve effecten hebben, zegt van der Stigchel. "Misschien heb je aan het einde van de dag wat meer energie over om wat leuks te doen, krijg je een nieuw inzicht tijdens het dagdromen of heb je een spontaan gesprek met iemand in de trein."

'Benieuwd naar de regels'

Ook Manon heeft eerder haar schermtijd al geprobeerd te verminderen. "Ik heb meerdere keren apps verwijderd. De eerste paar dagen geeft me dat een onrustig gevoel. Maar na twee dagen gaat het eigenlijk wel goed", zegt ze. Mogelijk gaat ze in de toekomst opnieuw proberen om te minderen.